Διομήδης Σπινέλλης: «Ο δημόσιος τομέας προσπαθεί να περάσει σε μια αρχιτεκτονική υπολογιστικού νέφους (cloud computing), σύμφωνα με την οποία υπάρχουν κεντρικές υποδομές (όπως το κέντρο υπολογιστών το οποίο στήνουμε στη ΓΓΠΣ) και όσοι φορείς θέλουν μπορούν να εγκαθιστούν τις εφαρμογές τους στις υποδομές αυτές»

Στην πρώτη γραμμή της μάχης κατά της φοροδιαφυγής βρίσκεται η Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων. Με διασταυρώσεις νέου τύπου που τρέχει το διάστημα αυτό αποκαλύπτει εστίες φοροδιαφυγής και τροφοδοτεί με πολύτιμο υλικό τον ελεγκτικό μηχανισμό (ΣΔΟΕ και εφορίες). Το σχέδιο των νέων διασταυρώσεων παρουσιάζει ο γενικός γραμματέας Διομήδης Σπινέλλης σε συνέντευξή του στην Οικονομική. Η ΓΓΠΣ, αντλώντας στοιχεία από τράπεζες, τη ΔΕΗ, πιστωτικές κάρτες, δικηγόρους, ιατρικές πράξεις, ελέγχει φορολογούμενους που κρύβουν εισοδήματα ή εμφανίζουν μεγάλες δαπάνες για να γλιτώνουν τους φόρους. Ο Δ. Σπινέλλης δηλώνει ότι η ΓΓΠΣ αξιοποιεί τις τεχνολογίες πληροφορικής για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής αλλά και για να κάνει τη ζωή των φορολογουμένων ευκολότερη.

Σε ποιο βαθμό, και με ποιο τρόπο, μπορούν να αξιοποιηθούν οι τεχνολογίες πληροφορικής από τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων, προκειμένου να συνεισφέρουν στην προσπάθεια για πάταξη της φοροδιαφυγής;

Στη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων μπορούμε να αξιοποιήσουμε τις τεχνολογίες πληροφορικής για να βοηθήσουν στον περιορισμό της φοροδιαφυγής με δύο κυρίως τρόπους:

Ο πρώτος είναι με την πραγματοποίηση ηλεκτρονικών διασταυρώσεων. Έχουμε πάρα πολύ μεγάλο πλούτο δεδομένων, από πολλές διαφορετικές πηγές, και μπορούμε να κάνουμε διασταυρώσεις για να εντοπίζουμε αυτούς που φοροδιαφεύγουν.

Αναφέρω, για παράδειγμα, μια πρόσφατη διασταύρωση που κάναμε μεταξύ των δηλώσεων της παρακράτησης του φόρου μισθωτών υπηρεσιών -τις οποίες παίρνουμε από τις επιχειρήσεις- με τα εισοδήματα που δηλώνουν οι μισθωτοί και βρήκαμε πολλές περιπτώσεις μισθωτών οι οποίοι δηλώνουν χαμηλότερα εισοδήματα, ή ακόμη και μισθωτών που, αν και έχουν εισοδήματα, σύμφωνα με τις επιχειρήσεις τους, πάνω από το αφορολόγητο όριο, δεν έκαναν καν φορολογική δήλωση.

Ένας δεύτερος τρόπος με τον οποίο μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις τεχνολογίες της πληροφορικής και δεν έχει αξιοποιηθεί όσο θα έπρεπε είναι να κάνουμε τη ζωή των φορολογουμένων ευκολότερη. Σύμφωνα με μελέτες του ΟΟΣΑ, υπάρχει ένα πολύ μεγάλο κομμάτι των φορολογουμένων το οποίο έχει τη διάθεση να είναι συνεπές, αν μπορούν οι υπηρεσίες να το διευκολύνουν και να το βοηθήσουν να είναι συνεπές. Και αυτό μπορούμε να το κάνουμε με τις τεχνολογίες πληροφορικής, έχοντας υπηρεσίες που να μπορούν εύκολα να καταθέτουν τη φορολογική τους δήλωση ηλεκτρονικά, να τους βοηθούν στη συμπλήρωση των πεδίων και να έχουμε πιο απλές δηλώσεις. Κάτι το οποίο προσπαθούμε να κάνουμε και να έχουμε έργα για να το επιτύχουμε αυτό.

Tι σημαίνει για τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων, αλλά και γενικότερα για το υπουργείο Οικονομικών και τον δημόσιο τομέα, η δημιουργία ενός νέου κέντρου δεδομένων (data center) πολυεπεξεργαστικής επεξεργασίας;

Το καινούργιο κέντρο δεδομένων της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων μάς βοηθάει με διάφορους τρόπους. Ένας και κυριότερος είναι ότι σε αυτό το κέντρο υποδεχόμαστε μια σειρά από νέες σημαντικές εφαρμογές, όπως η εφαρμογή Elenxis, η οποία βοηθά το έργο των ελεγκτικών υπηρεσιών. Καινούργιες εφαρμογές που σχετίζονται με τη φορολογία, όπως το νέο TAXISnet που προσφέρει εξελιγμένες υπηρεσίες ηλεκτρονικής εξυπηρέτησης μέσω του διαδικτύου για τους πολίτες και εφαρμογές που σχετίζονται με τα τελωνεία και τις υποχρεώσεις που έχει η χώρα μας απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εκτός από αυτό, το καινούργιο κέντρο μάς δίνει πολύ καλύτερη διαχείριση σε περίπτωση που δημιουργηθεί κάποιο πρόβλημα στο υπολογιστικό κέντρο. Δίνει τη δυνατότητα να μην χαθούν οι υπηρεσίες και τα δεδομένα τα οποία προσφέρουμε. Επιπλέον, διαχειριζόμαστε με καλύτερο τρόπο τις υπηρεσίες που προσφέρουμε.

Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο είναι η αρχιτεκτονική που ακολουθούμε. Επειδή ρωτάτε για το δημόσιο να τονίσω σε αυτό το σημείο ότι προσπαθεί ολόκληρος ο δημόσιος τομέας να πάει σε μια αρχιτεκτονική υπολογιστικού νέφους, cloud computing όπως λέγεται στα αγγλικά, σύμφωνα με την οποία αντί κάθε ξεχωριστός οργανισμός ή φορέας να έχει το δικό του υλικό, τον δικό του κεντρικό υπολογιστή με το σύστημα της αδιάλειπτης τροφοδοσίας, το σύστημα των αντιγράφων εφεδρείας κ.ά. το οποίο μένει συνήθως αναξιοποίητο, υποχρησιμοποιείται δηλαδή, να υπάρχουν κεντρικές υποδομές όπως το κέντρο υπολογιστών το οποίο στήνουμε στη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και όσοι φορείς θέλουν να μπορούν να εγκαθιστούν τις εφαρμογές τους στις κεντρικές αυτές υποδομές.

Αυτό είναι οικονομικότερο και πιο οικολογικό γιατί χρησιμοποιείται ο εξοπλισμός με πολύ πιο αποτελεσματικό τρόπο.

Ένα άλλο σημαντικό θέμα είναι αυτό της διασύνδεσης των διαφόρων υπολογιστικών συστημάτων των φορέων του δημόσιου τομέα, προκειμένου να μειωθεί η ανάγκη για έναν πολίτη να επισκέπτεται διαφορετικές υπηρεσίες για να διεκπεραιώσει μία συναλλαγή με το δημόσιο. Ποια είναι η δική σας άποψη; Θεωρείτε ότι κάτι τέτοιο είναι εφικτό να γίνει μέσα στην επόμενη τριετία;

Αυτό που ρωτάτε δεν είναι απλώς εφικτό, είναι επιβεβλημένο να γίνει. Πρέπει οι υπηρεσίες του δημοσίου να λειτουργούν διασυνδεδεμένα μεταξύ τους. Αυτήν τη στιγμή σχεδιάζουμε ένα μεγάλο έργο που σχετίζεται με τη διαλειτουργικότητα και έχει δύο τομείς μέσα από τους οποίους δουλεύει. Ο ένας αφορά τη λήψη δεδομένων από διάφορους φορείς και υπηρεσίες, όπως λόγου χάρη το υπουργείο Μεταφορών ή τις τράπεζες και ο άλλος είναι η παροχή στοιχείων σε άλλες υπηρεσίες για να μπορεί να μειωθεί το κόστος της γραφειοκρατίας. Μάλιστα, κάποιες από αυτές τις υπηρεσίες είναι τόσο σημαντικές, ώστε αντί να περιμένουμε να ωριμάσει αυτό το έργο και να χρηματοδοτηθεί τις αναπτύσσουμε με ίδιους πόρους μέσα στη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων, έτσι ώστε να μπορούν να δοθούν γρήγορα για χρήση στις υπόλοιπες υπηρεσίες και τους φορείς.

Ποια είναι τα πλάνα της ΓΓΠΣ αναφορικά με το θέμα της αξιοποίησης των δεδομένων που διαθέτει προκειμένου να παρέχει βελτιωμένες υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης προς τους πολίτες;

Ξεκινώ αναφέροντας ότι τα περισσότερα δεδομένα που διαθέτει η Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων καλύπτουν το φορολογικό απόρρητο. Παρ' όλα αυτά, υπάρχουν τρόποι με τους οποίους κάποια δεδομένα μπορούν να αξιοποιηθούν για να παρέχουμε βελτιωμένες υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στους πολίτες.

Πρώτα και κύρια οι ίδιοι οι πολίτες πρέπει να μπορούν να έχουν πρόσβαση στα στοιχεία τα οποία τους αφορούν και μιλάω για τις δηλώσεις προηγούμενων ετών, τη δυνατότητα να δουν όλα τα στοιχεία και τον τρόπο με τον οποίο έχουν αλληλεπιδράσει με τις υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων.

Ο δεύτερος τρόπος έχει να κάνει με τη διαφάνεια, δηλαδή πώς μπορούμε να δίνουμε στοιχεία που σχετίζονται με τη λειτουργία του κράτους ή με τη φορολογία σε αδρή μορφή, έτσι ώστε οι πολίτες να έχουν καλύτερο έλεγχο και καλύτερη εικόνα για το πώς δουλεύει το κράτος.

Μιλάω, λόγου χάρη, για στοιχεία που σχετίζονται με τη δημοσιονομική διαχείριση, τον τρόπο με τον οποίο εκτελείται ο προϋπολογισμός, οι προμήθειες ή στο κομμάτι της φορολογίας, στατιστικά στοιχεία για το πώς κατανέμονται τα φορολογικά βάρη στους πολίτες. Αυτό γίνεται μέχρι τώρα με το ετήσιο δελτίο στατιστικών φορολογικών δεδομένων που από φέτος έχουμε αρχίσει και το βγάζουμε σε μορφή προτύπων, τα οποία ο καθένας, από οποιονδήποτε υπολογιστή, ανεξάρτητα από τις εφαρμογές και το λειτουργικό σύστημα που διαθέτει, μπορεί να έχει πρόσβαση.

Ένα σημαντικό τμήμα των εσόδων του προϋπολογισμού προέρχεται από τους φόρους στην περιουσία. Όμως μέχρι σήμερα διαπιστώνουμε ότι δεν έχει ξεκινήσει η διαδικασία εκκαθάρισης του ΕΤΑΚ του 2009 και επιβολής της έκτακτης εισφοράς στους μεγαλοϊδιοκτήτες ακινήτων. Πότε θα αρχίσουν οι φορολογούμενοι να πληρώνουν το ΕΤΑΚ του 2009; Εξετάζετε το ενδεχόμενο μαζί με το ΕΤΑΚ του 2009 να στείλετε σημειώματα και για την καταβολή του Φόρου Ακίνητης Περιουσίας που προβλέπει ο τελευταίος φορολογικός νόμος;

Η διαδικασία του ΕΤΑΚ του 2009 έχει ξεκινήσει και προχωρά με γρήγορους ρυθμούς. Αυτήν τη στιγμή έχουμε έτοιμη στα χέρια μας εκκαθάριση 936.985 δηλώσεων και παράλληλα ετοιμάζουμε τα επόμενα βήματα για τον επόμενο γύρο των δηλώσεων. Αναφέρω εδώ ότι στα εκκαθαριστικά αυτά περιλαμβάνεται και η έκτακτη εισφορά επί των ακινήτων η οποία έχει νομοθετηθεί.

Είναι γνωστό ότι οι Έλληνες έχουν πολύ καλή σχέση με την ακίνητη περιουσία. Τι έχει δείξει η επεξεργασία των εντύπων Ε9; Πόσα ακίνητα κατέχουν, κατά μέσο όρο, οι Έλληνες φορολογούμενοι;

Όπως πολύ σωστά επισημάνετε, υπάρχει και έχει παρατηρηθεί μια έντονη σχέση των φορολογουμένων με την ακίνητη περιουσία. Μέσα στο 2008, στην εκκαθάριση του έτους, είχαμε συνολικά 3.406.000 περίπου εκκαθαριστικά, που σημαίνει, ότι από τους 5.560.000 φορολογούμενους το 61% ήταν η εκκαθάριση της ακίνητης περιουσίας.

Είχαμε και 2.193.000 φορολογούμενους, δηλαδή άλλο ένα 39% οι οποίοι δεν είχαν κάποια εμπράγματα δικαιώματα. Από αυτά, τους 3.406.000 φορολογούμενους για τους οποίους είχαμε εκκαθαριστικά του ΕΤΑΚ 2008 είχαμε συνολικά 11.309.000 εμπράγματα δικαιώματα, δηλαδή αντιστοιχούσαν περίπου 3,3 εμπράγματα δικαιώματα σε κάθε τέτοιο φορολογούμενο.

Αν αντιστοιχίσουμε όμως τα εμπράγματα δικαιώματα σε όλο το πλήθος των φορολογουμένων, δηλαδή στα 5.599.000, τότε έχουμε περίπου δύο εμπράγματα δικαιώματα σε κάθε φορολογούμενο.

Οι διασταυρώσεις στα εισοδήματα και τα περιουσιακά στοιχεία των φορολογουμένων αποκαλύπτουν φορολογούμενους που κρύβουν τα εισοδήματά τους, οφειλέτες του δημοσίου με μεγάλη ακίνητη περιουσία, επιχειρήσεις που δεν αποδίδουν στο δημόσιο το ΦΠΑ και άλλους παρακρατούμενους φόρους. Ποιες άλλες διασταυρώσεις σχεδιάζετε με στόχο την πάταξη της φοροδιαφυγής;

Πολύ σωστά αναφέρετε μια σειρά από διασταυρώσεις που εκτελούμε στη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων οι οποίες δίνουν πολύ χρήσιμα αποτελέσματα. Εκτός όμως από τις διασταυρώσεις που αναφέρετε υπάρχουν κι άλλες τις οποίες είτε εκτελούμε αυτόν τον καιρό είτε προγραμματίζουμε. Κάποιες αφορούν ολόκληρο τον πληθυσμό εκτός από αυτές για την ακίνητη περιουσία, τη συσχέτιση δηλαδή της ακίνητης περιουσίας με τα δηλούμενα εισοδήματα. Υπάρχουν διασταυρώσεις που σχετίζονται με στοιχεία τα οποία λαμβάνουμε από τις τράπεζες, μια καινούργια δύναμη που μας δίνει ο νέος φορολογικός νόμος. Η κατηγορία αυτή αφορά τις δαπάνες που γίνονται για αποπληρωμή δανείων. Μερικές φορές δάνεια χρησιμοποιούνται σαν παράθυρο για να περάσει κανείς το «πόθεν έσχες» και μετά δεν δηλώνονται οι αποπληρωμές τους. Αφορούν τη χρήση των επιχειρηματικών λογαριασμών για να μπορεί να γίνεται καλύτερος έλεγχος στις επιχειρήσεις, καθώς και εμβάσματα τα οποία γίνονται προς το εξωτερικό. Στην περίπτωση αυτή ελέγχουμε το «πόθεν έσχες» των χρημάτων τα οποία έχουν σταλεί.

Σε συνεργασία με τη ΔΕΗ μπορούμε, βάσει των λογαριασμών του ηλεκτρικού ρεύματος και της κατανάλωσής του, να βρούμε ακίνητα τα οποία δεν έχουν δηλωθεί στο Περιουσιολόγιο, μέσω του εντύπου Ε9, καθώς και ακίνητα τα οποία ψευδώς δηλώνονται ως κενά. Αν υπάρχει μεγάλη κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος σε ένα ακίνητο προφανώς το ακίνητο αυτό δεν είναι κενό. Επίσης, υπάρχουν συγκεκριμένες διασταυρώσεις τις οποίες κάνουμε σε επαγγελματικές κατηγορίες και αναφέρω εδώ ότι βρίσκουμε στοιχεία που αφορούν μια κατηγορία επαγγελματιών και βάσει αυτών μπορούμε να δούμε ποιοι έχουν αποκρύψει εισοδήματα.

Για παράδειγμα, συλλέγουμε στοιχεία παραστάσεων για δικηγόρους, αμοιβές που έχουν καταβληθεί σε μηχανικούς, ιατρικές πράξεις που αφορούν επαγγελματίες στο χώρο της υγείας, καθώς και στοιχεία από πιστωτικές κάρτες, κάτι το οποίο αφορά κυρίως τους εμπόρους.

Πότε θα τεθεί σε λειτουργία το Elenxis;

Το Elenxis βρίσκεται σε καλό δρόμο. Έχουν ολοκληρωθεί ήδη διάφορες φάσεις του έργου, όπως η εγκατάσταση και η διάθεση του περιφερειακού εξοπλισμού, η ανάλυση των απαιτήσεων, ο λειτουργικός σχεδιασμός και η ανάπτυξη του λογισμικού εφαρμογών. Αυτόν τον καιρό βρισκόμαστε στη φάση των δοκιμών αποδοχής και τις ξεκινάμε αυτόν το μήνα στο Σώμα Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος (ΣΔΟΕ) και στις Φορολογικές Ελεγκτικές Υπηρεσίες. Στη συνέχεια ακολουθεί η φάση της πιλοτικής και της παραγωγικής λειτουργίας που θα γίνει τους αμέσως επόμενους μήνες.