Ένας αιώνας διεθνών σχέσεων: 1919-2019

Επιμέλεια: Α. Γκόφας – Γ. Ευαγγελόπουλος – Μ. Κοππά

Εκδόσεις Πεδίο, Αθήνα 2020, σελίδες 552, τιμή εκδότη: 31,90 ευρώ

 

Η πορεία των διεθνών σχέσεων που παρακολουθεί το συλλογικό αυτό έργο (με 50 συμμετοχές), το οποίο συντόνισαν οι Ανδρέας Γκόφας, Γιώργος Ευαγγελόπουλος και Μαριλένα Κοππά, ενδιαφέρει ένα ευρύτερο κοινό. Ένα κοινό που αισθάνεται ότι χρειάζεται μια κατανόηση των όσων διαδραματίζονται γύρω του, όσων επικαθορίζουν κατά πολύ την εσωτερική πολιτική ζωή, αλλά και την οικονομική ισορροπία και τις κοινωνικές διαδρομές.

Τον τόμο προλογίζει/εισάγει ο τέως ΠτΔ Προκόπης Παυλόπουλος, με κείμενο που τιτλοφορεί «Να Υπερασπισθούμε το Διεθνές Δίκαιο», όπου καταγράφει με ειλικρίνεια τη διαπίστωση ότι «το Διεθνές Δίκαιο αμφισβητείται, θα μπορούσε να πει κανείς ότι βάλλεται». Όμως ακόμη ουσιαστικότερα λειτουργεί η αναγνώριση εκείνου που περιγράφει ως επικυριαρχία «του οικονομικού επί του θεσμικού την εποχή της απορρύθμισης».

Αυτή ακριβώς/αυτού του είδους η προσέγγιση προδιαγράφει τη συνολική δομή του συλλογικού τόμου, που, για παράδειγμα, έρχεται να εξετάσει και την αντίθετη προσέγγιση, όταν ο Χρήστος Ροζάκης αναζητά την πηγή του Διεθνούς Δικαίου στη δυναμική της πολιτικής πρακτικής της διεθνούς κοινότητας ή/και όταν οι Γ. Τσάλτας και Ι-Μ Τσάλτας οδηγούν στη συζήτηση των μεταβολών στις ισορροπίες ισχύος σ’ έναν χώρο που μας είναι (αναγκαστικά) εξαιρετικά οικείος: του Δικαίου της Θάλασσας.

Δύσκολα θα έλειπαν οι αναλύσεις που προσεγγίζουν τον ρόλο της ΕΕ για την αναζήτηση ισορροπίας μεταξύ αποτελεσματικότητας και συναίνεσης (Κ. Στεφάνου, Δημ. Χρυσοχόου για την προσέγγιση της μετεξέλιξης/συνεξέλιξης μιας Ένωσης που δεν τολμά να αγγίξει την ομοσπονδίωση), με τον Αντ. Μεταξά να επαναφέρει στη δικαιική προσέγγιση, αναλύοντας το Ενωσιακό Δίκαιο ως δυναμικά εξελισσόμενο σύστημα χάρις στην «ακτιβιστική» νομολογία του Δικαστηρίου του Λουξεμβούργου (με το αίτημα της υπεροχής του Κοινοτικού Δικαίου να βρίσκεται σε νέες περιπέτειες μετά την εντελώς πρόσφατη τριβή με το Γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο).

Θα αδικήσουμε πολλές συμμετοχή μη συνεχίζοντας την αναφορά σε όλες. Πάντως, η Κωνσταντίνα Μπότσιου θέτει τον πήχυ για τις διεθνείς σχέσεις αρκετά ψηλά, στο «να παραμείνουν προσηλωμένες στην επιστημονική “αγορά της αλήθειας”/the truth business» – όμως δεν παραλείπει να προσγειώσει με το «η αποστασιοποίηση είναι πάντα πολυπλοκότερη στις μικρές χώρες». Αλλά και του Γιώργου Ευαγγελόπουλου αξιοσημείωτη η διερώτηση αν η (ανερχόμενη σε ένταση) διεθνής συζήτηση για την ανισότητα και την καταπολέμηση της φτώχειας, θέματα κατεξοχήν της οικονομίας ή/και της ηθικής φιλοσοφίας, θα μπορούσαν να φιλοξενηθούν στη θεωρία των διεθνών σχέσεων με μια λογική «διανεμητικής δικαιοσύνης».