Έχει νόημα η λογική των μικροπιστώσεων στην Ελλάδα; Η απάντηση της AFI

 

Έχει νόημα η λογική των μικροπιστώσεων στην Ελλάδα; Μια προσέγγιση στις ανάγκες των – συνήθως αποκλεισμένων από το πιστωτικό κύκλωμα, και μάλιστα από το αυτάρεσκα κλειστό προς ο,τιδήποτε «χωρίς collateral» Ελληνικό τραπεζικό σύστημα, ήδη σκιά του εαυτού του μέσα στην κρίση… – πολύ μικρών επιχειρήσεων μη-προνομιούχων στρωμάτων του πληθυσμού, μπορεί να προσεγγισθεί με ριζικά διαφορετικό τρόπο. Και μάλιστα κάτω από την ομπρέλα της λογικής των microcredits/μικροπιστώσεων που ξεκίνησε πριν 35 χρόνια στο Μπανγκλαντές, με την Grameen Bank του Muhammed Yunus (βραβείο Νόμπελ 2006), και που μέχρι πριν μια 10ετία ήταν βασικά μια προσέγγιση που προχωρούσε στην Ασία, την Λατινική Αμερική και εν συνεχεία στην Αφρική, όπου μάλιστα η εξαιρετική της απόδοση (με ποσοστά «κοκκινίσματος» μόλις 5-8%) μετρήθηκε από την Esther Duflo;

Η απάντηση που δίνει η AFI/Action Finance Initiative, που ιδρύθηκε ως ΜΚΟ με στόχο την Ελλάδα – από κοινού από την Action Aid, γνωστότερη από την Αλεξάνδρα Μητσοτάκη-Gourdain και την ADIE/Association pour le Droit et l’ Initiative Economique (η δεύτερη, Γαλλική ΜΚΟ ήδη με 30 ετών εμπειρία της Maria Nowak έχει δράσει στην Γαλλια και την Μεσόγειο) είναι ένα σαφές «Ναι». Ξεκινώντας στην Ελλάδα της κρίσης το 2015 – δηλαδή… λίγο προτού η χώρα, οι άνθρωποί της και οι όποιες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες βρεθούν υπό τον ζυγό των capital controls! – η AFI μπόρεσε σε λιγότερο από 3 χρόνια να κινητοποιήσει γύρω στο 1,5 εκατ. ευρώ σε μικροπιστώσεις (οροφή τα 10.000 ευρώ), μέσω Παγκρήτιας και Eurobank, για 177 μικρο-επιχειρηματικά σχήματα, δημιουργώντας 322 θέσεις εργασίας, με τα 3/5 των επιχειρήσεων να έχουν ιδρυθεί από ανέργους, τα 20% από νέους κάτω των 25 ετών. Α, ναι, και με ποσοστό αποτυχίας μόλις 2,6% (όταν , στα πλαίσια επίσκεψης του European Investment Fund παρουσιάστηκε το τελευταίο στοιχείο, υπήρξε μεγάλη έκπληξη).

Αν αυτά τα συνολικά στοιχεία έχουν το ενδιαφέρον τους, ακόμη μεγαλύτερο είναι εκείνο που προκύπτει από τις προσωπικές ιστορίες οι οποίες κρύβονται πίσω από τα νούμερα. Όπως του Κώστα ο οποίος ξεκίνησε περιηγήσεις για τουρίστες με ηλεκτρικά ποδήλατα στην Αθήνα (αυτός ήταν ένας από τους «τυχερούς», να δρομολογεί project αρχές του 2015!), και μέσα στα χρόνια η πρωτοβουλία αυτή απέκτησε πάνω από 3.500 πελάτες, και ήδη κινείται για δεύτερο δάνειο. Όπως του Δημήτρη που – με 10ετή προϋπηρεσία – δεν θέλησε να λειτουργεί πλέον ως στέλεχος ξενοδοχείων στην Ρόδο και λάνσαρε μια επιχείρηση παιδικών κολυμβητηρίων στην Αγ. Παρασκευή: ήδη βρίσκεται με 35 άτομα προσωπικό («σαφώς πάνω από τον κατώτατο μισθό») και προχώρησε άλλες δυο μονάδες σε Καλλιθέα και Νότια Προάστεια – όλες οι πισίνες για παιδάκια έχουν 100% πληρότητα. Όπως της Πόπης που μέχρι τα 40 της δούλευε ως δασκάλα, μετά απο περιπέτεια υγείας βρέθηκε παροπλισμένη, αλλά με την στήριξη ΑFI ξεκίνησε μια επιχείρηση παροχής υπηρεσιών ρεφλεξολογίας. Αντίστοιχα η Κωνσταντίνα, αυτή στα 22της, ξεκίνησε ιδιωτικό νηπιαγωγείο (κι αυτή στους «τυχερούς» που έκαναν πρώτα βήματα επί capital controls).

Περισσότερο όμως κι από τα συνολικά στοιχεία ή και τι ςπροσωπικές ιστορίες, εκείνο που κίνησε το ενδιαφέρον στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων 3ετίας της AFI ήταν το πώς οι ωφελούμενοι από την δράση της σε ένα επανέρχονταν: πώς η – μικρή, ολιγάνθρωπη – αυτή οργάνωση προσέγγιζε με αμεσότητα, εξατομικευμένα τις ανάγκες τους (χρηματοδοτικές αλλά και οργανωτικε΄ς ή πάλι βασικής κατάρτισης) όταν είχαν πλέον αποκαρδιωθεί από την κλειστότητα του τραπεζικου συστήματος. Ενας χαρακτηριστικά εξήγησε πώς από συστημική Τράπεζα του ζητήθηκαν για δάνειο 10.000 ευρώ, 13.500 ευρώ σε εξασφαλίσεις collateral.

Βέβαια, ακόμη το αποτύπωμα οργανώσεων σαν την AFI είναι περιορισμένο. Όμως ο τρόπος προσέγγισης δείχνει να έχει ενδιαφέρον – και μάλιστα σε μια φάση δειλής έστω επανεκκίνησης. Πάντως, ας καταγραφεί και το «παράπονο» της Αλεξάνδρας Μητσοτάκη: ότι παρά τις υποσχέσεις, το νομικό πλαίσιο αποκλείει πρωτοβουλίες όπως της AFI από το να δανείζουν απευθείας, υποχρεώνοντας σε πολύπλοκες προσεγγίσεις μέσω Τραπεζών. Η ADIE της Maria Nowak, βέβαια χρειάστηκε 7 χρόνια για να «περάσει» στην Γαλλία στην αντίστοιχη νομοθετική μεταρρύθμιση. Οπότε…