Αναβαθμίζοντας τις υποδομές του κάμπου

Επενδυτικά έργα σε άρδευση, οδικό δίκτυο και ΑΠΕ

της Μαρίνας Πρωτονοταρίου

Μεγάλα έργα υποδομών, που στοχεύουν να «ανεβάσουν κατηγορία» την τοπική οικονομία, προωθούνται στη Θεσσαλία. Η αντιμετώπιση του χρόνιου προβλήματος της άρδευσης του κάμπου, η καλύτερη οδική διασύνδεση της περιφέρειας με την υπόλοιπη χώρα, καθώς και η ανάπτυξη ΑΠΕ φιλοδοξούν να θέσουν νέες βάσεις για τη γεωργία και να διευκολύνουν την ανάπτυξη της μεταποίησης (πρωτίστως τροφίμων), του τουρισμού και της πράσινης οικονομίας.

 

Ο Θεσσαλικός κάμπος στεγνώνει

Η υπεράδρευση απειλεί το παρόν και το μέλλον του Θεσσαλικού κάμπου. Με 33.000 ιδιωτικές γεωτρήσεις έχουν αντληθεί τις τελευταίες τρεις δεκαετίες πάνω από 3 δισεκατοµµύρια κ.µ. νερού από µη ανανεώσιµα αποθέµατα, δηλαδή όσο νερό καταναλώνει ολόκληρη η Αττική µέσα σε 8 ολόκληρα χρόνια. Οι αντλήσεις συνεχίζονται όλο και βαθύτερα στους υδροφορείς, καταναλώνουν συνολικά την ενέργεια που παράγουν δύο µεγάλα υδροηλεκτρικά εργοστάσια και εκτοξεύουν το κόστος άρδευσης στο 50% του συνολικού κόστους παραγωγής, καθιστώντας τα ελληνικά αγροτικά προϊόντα όλο και λιγότερο ανταγωνιστικά.

Στόχος είναι να καταστεί εφικτή η λελογισµένη µεταφορά νερού στον Θεσσαλικό κάµπο από τον Αχελώο (200 εκατοµµύρια κ.µ. νερού ετησίως από τα συνολικά 600 εκατοµµύρια κ.µ. που πλεονάζουν και δεν αξιοποιούνται).

Στον Θεσσαλικό κάµπο καλλιεργούνται σήµερα περίπου 5 εκατοµµύρια στρέµµατα, εκ των οποίων σχεδόν τα µισά (2,5 εκατ. στρέµµατα) αρδεύονται και τα υπόλοιπα αποτελούν ξηρικές καλλιέργειες.

Το 80% της άρδευσης γίνεται από γεωτρήσεις που αντλούν κάθε χρόνο περίπου 945 εκατοµµύρια κ.µ. υπόγειων υδάτων, ενώ τα επιφανειακά (από ποτάµια και λίµνες) συνεισφέρουν µόλις 380 εκατοµµύρια κ.µ. Τα 3 δισεκατοµµύρια κ.µ. που έχουν υπερ-αντληθεί από τους υπόγειους υδροφορείς πρέπει να επιστραφούν σε αυτούς, όπως αναφέρεται στην υπουργική απόφαση έγκρισης του Σχεδίου ∆ιαχείρισης Υδάτων του 2014. Αυτό πρέπει να γίνει σε χρονικό ορίζοντα 60 ετών, τόσο µέσω της µείωσης της άντλησης όσο και µε έργα εµπλουτισµού των υπόγειων αποθεµάτων. Κλειδί προς αυτήν την κατεύθυνση αποτελεί η ολοκλήρωση του φράγµατος της Συκιάς και της σήραγγας της ∆ρακότρυπας, που θα µεταφέρει νερό στον Θεσσαλικό κάµπο.

 

Μεγάλα οδικά έργα

Μεγάλα έργα υποδομών βρίσκονται σε εξέλιξη και αναμένεται να ξεκινήσουν το αμέσως επόμενο διάστημα στην Περιφέρεια της Θεσσαλίας. Κεντρικής σημασίας ο αυτοκινητόδρομος Ε65, ο οποίος με συνολικό μήκος 181,5 χλμ. συγκαταλέγεται στα εθνικά έργα με ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, καθώς επί της ουσίας συνδέει με ασφάλεια και ταχύτητα την Ανατολική με τη Δυτική Ελλάδα. Είναι ενδεικτικό ότι με τον Ε65 το ταξίδι από τη Λαμία έως και την Εγνατία θα διαρκεί 1 ώρα και 45 λεπτά, αντί των 3 ωρών και 15 λεπτών που απαιτούνται σήμερα.

Τα έργα που αναμένονται είναι τα εξής:

Ο οδικός άξονας Ε65: Συνεχίζονται τα έργα στον Νότιο Τομέα του Ε65 και σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα θα είναι έτοιμος εντός του 2022.

Μέχρι το τέλος Ιουνίου αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή η σύμβαση για το βόρειο τμήμα του Ε65, που πήρε πρόσφατα το πράσινο φως από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Όπως προβλέπεται, μετά την ψήφιση από τη Βουλή και την υπογραφή με τον ανάδοχο (Κεντρική Οδός ΑΕ), θα ξεκινήσουν αμέσως οι κατασκευαστικές εργασίες του έργου, συνολικού προϋπολογισμού 442 εκατ. ευρώ, τις οποίες θα εκτελέσει η ΤΕΡΝΑ.

Η ολοκλήρωσή του θα γίνει σε τρία χρόνια και θα κλείσει το κομμάτι «αυτοκινητόδρομος Κεντρικής Ελλάδας». Είναι ο αυτοκινητόδρομος που ενώνει την Ανατολική με τη Δυτική Ελλάδα, που συνδέεται άμεσα με την ευρύτερη απολιγνιτοποίηση και την πολιτική που ακολουθεί η κυβέρνηση στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας – και αυτός ήταν ένας από τους λόγους που πείστηκαν οι Ευρωπαίοι να χρηματοδοτηθεί το έργο. Το έργο αυτό βγάζει από την απομόνωση μια ολόκληρη περιοχή και δημιουργεί προοπτικές ανάπτυξης.

Οι οδικοί άξονες Φάρσαλα-Λάρισα: Το έργο είναι στα χέρια της Περιφέρειας, έχει χρηματοδοτηθεί με 1,5 εκατ. ευρώ και αναμένεται να δημοπρατηθεί.

Ο Περιφερειακός Βόλου: Πρόκειται για 3,7 χλμ. και η χρηματοδότηση είναι από το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης, ενώ η χωροθέτησή του είναι σε άμεση συνάρτηση με τη σιδηροδρομική γραμμή προς το πορθμείο και υπάρχει συνεργασία με τον ΟΣΕ· όλα τα προβλήματα έχουν πλέον αντιμετωπιστεί. Η μελέτη του έργου ολοκληρώνεται το 2021 και θα διαβιβαστεί στην Περιφέρεια, ώστε να κλείσει και αυτό το κομμάτι του περιφερειακού.

 

Ενέργεια-ΑΠΕ

Η Θεσσαλία είναι η δεύτερη πρωταθλήτρια Περιφέρεια σε αιτήσεις και εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ μετά τη Στερεά Ελλάδα. Στην κατηγορία αυτή πρωταθλήτρια είναι η Στερεά Ελλάδα, το ασημένιο μετάλλιο πηγαίνει στη Θεσσαλία και το χάλκινο στην Αττική.

Πιο συγκεκριμένα, η κατάταξη των Περιφερειών ανά αριθμό νέων αιτήσεων για έργα ΑΠΕ έχεις ως εξής: Στερεά Ελλάδα: 118 αιτήσεις, Θεσσαλία: 98 αιτήσεις, Αττική: 70 αιτήσεις

Η Περιφέρεια Θεσσαλίας αποτελεί μαγνήτη για στρατηγικές επενδύσεις και mega φωτοβολταϊκά, όπως και η Κεντρική Μακεδονία. Η Περιφέρεια προσελκύει πλήθος φωτοβολταϊκών πάρκων, μερικά εκ των οποίων ξεπερνούν τον προϋπολογισμό των 100 εκατομμυρίων ευρώ και επιδιώκουν την ένταξή τους στο καθεστώς των στρατηγικών επενδύσεων.

Από τα μεγαλύτερα έργα είναι το mega φωτοβολταϊκό του Ομίλου Καράτζη, ο οποίος έχει μπει δυναμικά στον χώρο των επενδύσεων στην ενέργεια· ανέρχεται στα 830 MW και το ύψος της επένδυσης υπολογίζεται στα 421 εκατομμύρια ευρώ.

Συγκεκριμένα, η επενδυτική πρόταση του Ομίλου αφορά τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εγκατάσταση 37 φωτοβολταϊκών σταθμών στη Λάρισα, τη Μαγνησία και το Κιλκίς, καλύπτοντας μια συνολική έκταση 9.884.311 τετραγωνικών μέτρων.

Η κατανομή των φωτοβολταϊκών σταθμών ανά συνολική εγκατεστημένη ισχύ υπολογίζεται ως εξής: Λάρισα: 300 MW, Μαγνησία: 130 MW, Κιλκίς: 400 MW.

Μια άλλη εταιρεία, η ΡΟΥΣΣΑΣ ΑΕ, επιδιώκει την κατασκευή ενός mega φωτοβολταϊκού πάρκου συνολικής ισχύος 221 MW. Πιο συγκεκριμένα, η εν λόγω εταιρεία επιδιώκει την κατασκευή ενός cluster φωτοβολταϊκών πάρκων, με το ύψος της επένδυσης να ανέρχεται στα 111 εκατομμύρια ευρώ.

Η ΡΟΥΣΣΑΣ δρομολογεί την κατασκευή 8 φωτοβολταϊκών σταθμών στον Δήμο Αλμυρού στη Μαγνησία και στον Δήμο Φαρσάλων στη Λάρισα. Τα πάρκα ανά περιφερειακή ενότητα και ισχύ κατανέμονται ως εξής:

Μαγνησία: Συνολική ισχύς 199 MW μέσω της ανάπτυξης 7 φωτοβολταϊκών πάρκων.

Λάρισα: Έχει προβλεφθεί η ανάπτυξη ενός φωτοβολταϊκού πάρκου, το οποίο θα ανέρχεται σε ισχύ 27,3 MW. Το πάρκο θα έχει την ονομασία «Μπασίτ» και θα βρίσκεται μεταξύ των ορίων των Δήμων Αλμυρού και Φαρσάλων.

Υδροηλεκτρικό Μεσοχώρας-ΔΕΗ

Προ των πυλών βρίσκεται η επανεκκίνηση της επένδυσης της ΔΕΗ για την ολοκλήρωση του έργου του φράγματος Μεσοχώρας, μετά την ομόφωνη γνωμοδότηση του ΚΕΣΥΧΩΘΑ (Κεντρικό Συμβούλιο Χωροταξικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων) ότι το Υδροηλεκτρικό Έργο (ΥΗΕ) Μεσοχώρας στον ποταμό Αχελώο είναι συμβατό με τον Εθνικό και Περιφερειακό Χωροταξικό Σχεδιασμό.

Το έργο αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για τη ΔΕΗ, καθώς ειδικά σήμερα, την εποχή της απολιγνιτοποίησης και της στροφής στην πράσινη ενέργεια, ένα υδροηλεκτρικό φράγμα μπορεί να αντικαταστήσει ένα ή δύο μεσαία ή μικρά εργοστάσια λιγνίτη, αυξάνει τον πράσινο χαρακτήρα της ΔΕΗ και βέβαια μπορεί να είναι πολύ χρήσιμο για τις ανάγκες της χώρας σε ηλεκτρική καθαρή ενέργεια.

Η θετική γνωμοδότηση του ΚΕΣΥΧΩΘΑ αποτελεί το πρώτο βήμα για τη σύνταξη και υποβολή από τη ΔΕΗ Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) και την έκδοση της νέας Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ).

Πλέον, εφόσον η μελέτη είναι συμβατή με το Χωροταξικό, εκλείπει το εμπόδιο που υπήρχε και ανοίγει ο δρόμος για την έκδοση νέας Απόφασης (ΑΕΠΟ) ώστε να ξεκινήσει και πάλι η επένδυση της ΔΕΗ. Εκτιμάται, αναφέρουν πληροφορίες από τη ΔΕΗ, ότι θα έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία διαβούλευσης με την Περιφέρεια και τους άλλους φορείς μέχρι τον Σεπτέμβριο ώστε να εκδοθεί η νέα Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων μέχρι τότε. Έτσι η ΔΕΗ θα μπορεί από το φθινόπωρο να ξεκινήσει τις απαλλοτριώσεις και ο Δήμος Πύλης να προχωρήσει τη μετεγκατάσταση.

Θα ακολουθήσουν έργα συντήρησης του φράγματος από τη ΔΕΗ, που έχουν σταματήσει εδώ και χρόνια, ενώ το σύνολο των επενδύσεων που πρέπει να γίνουν για να ολοκληρωθεί ανέρχονται σε 80 εκατ. ευρώ τα επόμενα δύο χρόνια. Στόχος είναι το έργο να μπορεί να λειτουργήσει από το 2024.

Ράστερ: Υδατοδρόμια

Με την επισημοποίηση της αδειοδότησης του υδατοδρομίου, ο Βόλος εντάσσεται στο δίκτυο των υδατοδρομίων της χώρας που δομείται κάθε μέρα και αποκτάει αυτομάτως εξέχουσα θέση. Ο Βόλος είναι μια πόλη με ισχυρό λιμάνι και δυνατό τουριστικό brand name, που θα ενώσει με τα υδροπλάνα του τις γύρω περιοχές και νησιά και θα ενισχύσει την εμπορική του ταυτότητα.

Ειδικότερα, το πλάνο της Hellenic Seaplanes περιλαμβάνει τη διασύνδεση του Βόλου με τις Σποράδες και συγκεκριμένα τα υδατοδρόμια της Σκοπέλου, της Αλοννήσου και της Σκύρου με τα υδατοδρόμια της Εύβοιας και με τα υδατοδρόμια της Χίου, των Ψαρών και των Οινουσσών. Η κατασκευή των υδατοδρομίων στις Σποράδες και στα νησιά του Βορείου Αιγαίου εντάσσεται στον επενδυτικό σχεδιασμό της Hellenic Seaplanes.

 

Πλαίσιο: Τουρισμός: Έμφαση στις εναλλακτικές μορφές

Στην ποιοτική και θεματική εξειδίκευση θα ποντάρει τουριστικά για το 2021 η Περιφέρεια Θεσσαλίας. Το βάρος θα πέσει στοχευμένα σε τουρίστες που ενδιαφέρονται για το περιβάλλον, τα περιπατητικά μονοπάτια, τη γαστρονομία, το ποδήλατο και φυσικά την κατάδυση.

Τα έσοδα της Περιφέρειας Θεσσαλίας από τον τουρισμό το 2019 αντιπροσώπευαν το 2% (471 εκατ. ευρώ) των συνολικών εσόδων της χώρας, ενώ η άμεση συμβολή του τουρισμού στο ΑΕΠ της Περιφέρειας ήταν 5%.

Καταδυτικός τουρισμός

Αποτελεί το δεύτερο σε σειρά τουριστικό προϊόν με τη μεγαλύτερη κατά κεφαλήν δαπάνη παγκοσμίως.

Μετά την επιτυχημένη ανάδειξη του «Παρθενώνα των ναυαγίων» στην Αλόννησο, του υποβρυχίου ναυαγίου της Περιστέρας, η Περιφέρεια συνεχίζει με την ανάδειξη και έναρξη δραστηριοτήτων στην Αμαλιάπολη με το εκεί ναυάγιο των βυζαντινών χρόνων. Στην ευρύτερη περιοχή μεταξύ Σποράδων, Παγασητικού και παραλίων Λάρισας υπάρχουν και άλλα ναυάγια, με την ανάδειξη των οποίων θα σχηματιστεί το πρώτο πανελλαδικά δίκτυο υποβρύχιων μουσείων και καταδυτικών πάρκων, ώστε να αποτελεί πόλο έλξης επισκεπτών του είδους.

Ποδηλατικός τουρισμός

Το 2020 υπογράφηκε το σύμφωνο συνεργασίας με τον σύνδεσμο bike friendly και η Θεσσαλία έγινε η πρώτη Περιφέρεια που ξεκινά δράσεις στον ποδηλατικό τουρισμό με αξιοποίηση υποδομών και με δράσεις ποδηλατικών διαδρομών, με στόχο την αξιοποίηση της ποδηλασίας ως δραστηριότητας που μπορεί να αναδείξει περαιτέρω τον προορισμό Θεσσαλία σε νέους επισκέπτες, αθλητικά γκρουπ, φίλους του ποδηλάτου, των εναλλακτικών δραστηριοτήτων, αλλά και σε τουρίστες που θέλουν να περιηγηθούν στην περιοχή με ένα ήπιο μέσο όπως είναι το ποδήλατο.

Από το Πήλιο έως τον Όλυμπο και τα Μετέωρα, από τα ορεινά χωριά της Καρδίτσας και των Τρικάλων έως τις απέραντες ακτογραμμές στα Παράλια της Λάρισας, από τον Βόλο έως τη Λάρισα, τα Τρίκαλα και την Καρδίτσα, ένας μοναδικός συνδυασμός με τόπους φυσικής και πολιτισμικής ομορφιάς, οι περιοχές αυτές είναι σε θέση να αναδείξουν νέες μορφές βιώσιμου τουρισμού, σύμφωνα με το πλάνο της Περιφερειακής Αρχής.

Οινοτουρισμός

Προοπτικές ανάπτυξης στον οινοτουρισμό ανοίγονται στην Περιφερειακή Ενότητα Λάρισας, με την πιστοποίηση επισκέψιμων οινοποιείων από το Υπουργείο Τουρισμού. Ήδη μέχρι σήμερα έχουν πιστοποιηθεί δύο οινοποιεία στον Νομό Λάρισας, στο σύνολο των τεσσάρων πιστοποιημένων που υπάρχουν μέχρι στιγμής σε όλη τη Θεσσαλία, ενώ αναμένεται να ακολουθήσουν κι άλλα.

Παράλληλα το Υπουργείο Τουρισμού ανοίγει και τον δρόμο για την πιστοποίηση επισκέψιμων τυροκομείων, ζυθοποιείων και ελαιουργείων, με αντίστοιχη πιστοποίηση, που θα τους αποφέρει φήμη και οικονομικά οφέλη. Οι μοναδικές ποικιλίες της θεσσαλικής ενδοχώρας και η μακραίωνη ιστορία του τόπου στην οινοποίηση συναντούν τη σύγχρονη τάση που ακούει στο όνομα «οινοτουρισμός», μια υποσχόμενη μορφή εναλλακτικής τουριστικής δράσης.