Οικονομική Επιθεώρηση, Αύγουστος 2021, τ. 1009

Ελλάδα 1821-2021 • Νησιά Ιονίου του Απόστολου Λακασά

Τα Ιόνια Νησιά μπορούν να υπερηφανεύονται πως έχουν τα πρώτα πνευματικά ιδρύματα του ελληνικού κράτους. Η Αναγνωστική Εταιρία Κερκύρας είναι το παλαιότερο πνευματικό ίδρυμα της Ελλάδας, με αδιάλειπτη λειτουργία από το 1836. Επίσης, το πρώτο ελληνικό πανεπιστήμιο, η Ιόνιος Ακαδημία, ιδρύθηκε στο νησί των Φαιάκων το 1824 και ήταν η πρώτη πανεπιστημιακού επιπέδου ελληνική σχολή της νεότερης εποχής και η ακαδημία του Ηνωμένου Κράτους των Ιονίων Νήσων.

Ειδικότερα, σημαντική θέση στην πνευματική και κοινωνική ζωή του Ιόνιου χώρου κατέχει η Αναγνωστική Εταιρία Κερκύρας. Μέλη της υπήρξαν οι πιο σημαντικές προσωπικότητες που έζησαν στην Κέρκυρα τους δύο τελευταίους αιώνες, μεταξύ των οποίων ο Διονύσιος Σολωμός, ο Ανδρέας Κάλβος, ο Ιάκωβος Πολυλάς, ο Λορέντζος Μαβίλης, ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης και πολλοί άλλοι. Από τις αρχές του 20ού αιώνα είναι εγκατεστημένη σ’ ένα ιδιόκτητο εμβληματικό διώροφο κτήριο του 18ου αιώνα, με αίθουσες μουσειακού χαρακτήρα.

Όπως ανέφερε στην Οικονομική Επιθεώρηση ο αντιπρόεδρος της διοικητικής επιτροπής της Αναγνωστικής Εταιρίας Κερκύρας Σπύρος Ζηνιάτης, το ίδρυμα διαθέτει πλούσια εξειδικευμένη και διαρκώς εμπλουτιζόμενη βιβλιοθήκη (συμπεριλαμβανομένων σπάνιων εκδόσεων του 16ου-19ου αι.), καθώς και μοναδικές συλλογές ποικίλων αρχειακών τεκμηρίων (χειρογράφων, χαρτών, εφημερίδων, έργων τέχνης, φωτογραφιών). Η Βιβλιοθήκη διαθέτει πάνω από 35.000 τόμους· αντανακλά τα πνευματικά ενδιαφέροντα των μελών της και περιλαμβάνει μοναδικές στο είδος τους συλλογές βιβλίων και άλλων αρχειακών τεκμηρίων, χρονολογούμενων από τον 16ο αιώνα μέχρι την εποχή μας. Κορωνίδα της η Επτανησιακή Βιβλιοθήκη, που αποτελείται από 8.000 τόμους που αφορούν τον Ιόνιο χώρο. Επίσης διαθέτει:

– Σημαντικό αριθμό σπάνιων εφημερίδων (220 τίτλοι) του 19ου και του 20ού αι., με πάνω από 30.000 φύλλα συνολικά.

– Σημαντικό αριθμό σπάνιων χαρτών και αρχειακών συλλογών του 17ου-20ού αι.

– Συλλογή περίπου 1.000 μονόφυλλων από τα τέλη του 18ου αι. έως τις αρχές του 20ού αι.

Το παραπάνω υλικό διατίθεται προς μελέτη στο αναγνωστήριο της Βιβλιοθήκης της Εταιρίας, το οποίο είναι ανοικτό στο κοινό, ενώ εξυπηρετούνται ερευνητές από όλον τον κόσμο μέσω των υπηρεσιών του διαδικτύου. Ο κατάλογος της βιβλιοθήκης σήμερα περιλαμβάνει 7.000 εγγραφές, που φιλοξενούνται στη διαδικτυακή πλατφόρμα openABEKT του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης. Χαρακτηριστικό είναι ότι η βιβλιοθήκη διαθέτει ένα μέρος που δεν υπάρχει ούτε στη Βιβλιοθήκη του Καπιτωλίου των ΗΠΑ, η οποία θεωρείται η πλέον ενημερωμένη.

Από την άλλη, η Αναγνωστική Εταιρία (μαζί με τη Φιλαρμονική Εταιρεία Κερκύρας-Παλαιά και την Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών) είναι κατά το 1/3 εξ αδιαιρέτου συνιδιοκτήτρια του Μουσείου Καποδίστρια.

Η Εταιρία από το 1969 εκδίδει το επιστημονικό περιοδικό «Δελτίο Αναγνωστικής Εταιρίας Κερκύρας». Παράλληλα, εκδίδει και άλλα βιβλία επτανησιακού ενδιαφέροντος. Διατηρεί επαφές με πνευματικά ιδρύματα της Ελλάδας και του εξωτερικού, καθώς και με την πανεπιστημιακή κοινότητα. Επίσης, οργανώνει επιστημονικά συνέδρια, διαλέξεις, συναυλίες, εκθέσεις, ενώ πραγματοποιεί και εκπαιδευτικά προγράμματα. Στόχος είναι όλες αυτές οι δραστηριότητες να αποτελούν γέφυρα για τα Ιόνια Νησιά.

Όπως λέει ο Σπ. Ζηνιάτης, «η Αναγνωστική Εταιρία Κερκύρας αποτελεί κιβωτό μνήμης, καθώς η Κέρκυρα έχει εκφράσεις του ελληνικού πολιτισμού πριν από την τουρκοκρατία. Μετά ήλθαν στα Ιόνια οι Δυτικοί και με τις επιρροές τους δημιούργησαν τον επτανησιακό πολιτισμό. Αυτόν προσπαθούμε να διασώσουμε».