Ασφαλιστικό, ανάπτυξη, μακροοικονομία: Οι κρίσιμες διασυνδέσεις

Τάσος Γιαννίτσης

Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2020, σελίδες 208, τιμή εκδότη: 10,50 ευρώ

 

Έχει καταστεί πλέον –εδώ και καιρό– εμβληματική φιγούρα στη δημόσια συζήτηση για το Ασφαλιστικό ο Τάσος Γιαννίτσης. Ο «νόμος Γιαννίτση» (που ουδέποτε έγινε νόμος, είχε απλώς ξεκινήσει μια πορεία αντιμετώπισης του Ασφαλιστικού σχεδόν 10 χρόνια πριν να προσκρούσει η ελληνική οικονομία στο παγόβουνο της κρίσης χρέους και να αρχίσουν οι βίαιες προσαρμογές) υπήρξε όντως η πιο μελετημένη αλλά και ουσιαστική προσπάθεια να σωθεί η κατάσταση. Μια προσπάθεια που δεν προχώρησε γιατί όλοι, κυβέρνηση, αντιπολίτευση, συνδικάτα, Τύπος, όρθωσαν τείχος άρνησης.

Έκτοτε, ο Τάσος Γιαννίτσης έχει τοποθετηθεί και γράψει πολλές φορές για το θέμα στην εξέλιξή του. Σ’ αυτήν του την κατάθεση έρχεται να μελετήσει το συνολικό μπλοκάρισμα που έχει εγκαταστήσει το Ασφαλιστικό στην ελληνική οικονομία, διαχρονικά. Και ενώ, σε παλιότερες εποχές, οι πόροι που δημιουργούνταν από τις ασφαλιστικές εισφορές είχαν λειτουργήσει –στρεβλά, ενδεχομένως, αλλά ουσιαστικά– για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης στις μεταπολεμικές δεκαετίες, τώρα πλέον οι έστω και απορφανισμένες συντάξεις (μετά τις διαδοχικές περικοπές της εποχής των Μνημονίων) μαζί με τη μείωση της απασχόλησης και τη συγκράτηση των μισθών, λειτουργούν σαν βαρίδι που τραβάει την οικονομία προς τα κάτω.

Ξεκινάει ο Γιαννίτσης το βιβλίο του αυτό αφηγούμενος πώς, όταν τη δεκαετία του ‘70, είχε επιστρέψει από τα μεταπτυχιακά του στην Ελλάδα, έβλεπε «συχνότατα» εργαζομένους 35 και 40 ετών να αφιερώνουν ώρες για να υπολογίζουν πόση σύνταξη θα έπαιρναν και πότε. Του ήταν, εξηγεί, ακατανόητο «πόσο μεγάλο βάρος είχε για πολλά άτομα η μετα-εργασιακή φάση, στα πιο δυναμικά χρόνια της ζωής τους». Μετά από μια διεξοδική ανάλυση του σημερινού Ασφαλιστικού, με την κατάρρευση της πυραμίδας των δημογραφικών στοιχείων, με την περιγραφή της δημοσιονομικής αποστράγγισης που φέρνει, με την αναφορά σε «μεταρρυθμίσεις που δεν είναι μεταρρυθμίσεις» και την ιχνηλάτηση της άρνησης της πολιτικής ευθύνης, καταλήγει ο Γιαννίτσης να θυμηθεί την Πανούκλα του Καμύ: «Ίσως να μην έχει σημασία αν όσα κάνει κανείς έχουν νόημα ή όχι. Σημασία έχει να βλέπει μόνον αν αυτά αποτελούν απάντηση στις ελπίδες των ανθρώπων». Τις τελευταίες δύο προς τρεις δεκαετίες, το πολιτικό σύστημα έδωσε στις ελπίδες των ανθρώπων (συνειδητά: δική μας άποψη) απατηλή μόνον απάντηση.

Το βιβλίο αυτό του Τάσου Γιαννίτση θα όφειλε να αποτελεί υποχρεωτικό ανάγνωσμα σε όποιον παριστάνει ότι πάει να ασκήσει πολιτική.

Α.Δ.Παπαγιαννίδης