Βιβλία από το lock-down

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ακουγόταν ήδη από τις ημέρες του lock-down ότι η συγκομιδή των βιβλίων με το άνοιγμα των βιβλιοπωλείων θα ήταν αξιοπαρατήρητη. Και είναι. Ήδη όμως προκύπτει και κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον: με τις πρώτες κυκλοφορίες, δυο βιβλία-γεννήματα των ίδιων των ημερών του Covid-19 βρέθηκαν σε κυκλοφορία.

Το πρώτο προήλθε από την πένα της Αγγελικής Σπανού που επιχειρεί να παρακολουθήσει το τι έκανε στις ζωές των ανθρώπων  η ίδια η πανδημία, η απειλή της υγείας, οι συνθήκες του lock-down, η εμπειρία όσων βρέθηκαν αληθινά στην πρώτη γραμμή. Που δεν ήταν μόνον οι γιατροί (αλλ’ ήταν σίγουρα οι γιατροί, όχι απλώς ως ιδιότητα αλλά και ως προσωπικές ιστορίες), ήταν και εκείνοι που οι δουλειές τους τους έφεραν σε άμεση επαφή με την διαδρομή του ιού.  (Βέβαια, όποιος περιμένει τα χειροκροτήματα «στους ήρωες με τις πράσινες και τις άσπρες μπλούζες» θα απογοητευθεί. Η προσέγγιση είναι πολύ  πιο ουσιώδης. Και πιο ανθρώπινη). Η Σπανού βάζει στο μικροσκόπιο της – δημοσιογραφικής, ψυχολογικής και λογοτεχνικής συνάμα παρατήρησης της: αυτή είναι η επιλογή που για τρίτη μέσα σε λιγότερο από δύο χρόνια αποτελεί την πορεία της – την ιστορία δυο ανθρώπων που έρχονται σε αναμέτρηση με «έρωτα και θάνατο, τα μεγαλύτερα μυστήρια με τα οποία ερχόμαστε αντιμέτωποι αναπόφευκτα». Παράλληλα, όμως, επισκέπτεται άλλους καθημερινούς ανθρώπους, επαναφορά των «Απαρατήρητων» (Εκδόσεις ΠΟΛΙΣ) με τους οποίους την πρωτογνωρίσαμε και μάθαμε να κοιτάζουμε με μεγαλύτερη ενσυναίσθηση γύρω μας. Η πανδημία, αυτό ίσως το ενέτεινε.

Με χαρακτηριστικό των ημερών, τίτλο το νέο της βιβλίο της “dyspnea, Ιστορίες Covid-19”, ενώ εκδότη έχει τις Μεταμεσονύκτιες Εκδόσεις, κυκλοφόρησε αρχικά διαδικτυακά από τον ιστότοπο TVXS (στο 24ores.gr).

Από τις ίδιες πάλι Μεταμεσονύκτιες Εκδόσεις, μια κατάθεση ιδιότυπη ήδη από τον τίτλο: «Με αφορμή τον κορωνοϊό, την απραξία από το lock-down, τον κόσμο που αλλάζει (πάλι)  την εργασία, τον ελεύθερο χρόνο, τον Bertrand Russel – ακόμη και την ψυχή». Περί τίνος πρόκειται; Ακριβώς με αφορμή τις παθολογίες που ανέδειξε η πανδημία του κορωνοϊού, κυρίως δε την αποσάθρωση της ίδιας της έννοιας της εργασίας όπως διαφαίνεται (η τηλεργασία, η  μερική απασχόληση, η διεύρυνση του «εκ περιτροπής», η επιδοματοποίηση) αλλά και την αναγκαστική μετάβαση στην σχόλη/τον επιβεβλημένο ελεύθερο χρόνο, οι εκδότες προτείνουν μια νέα ανάγνωση του “In Praise of Idleness” του Μπέρτραντ Ράσελ. O οποίος, στα χρόνια της Μεγάλης Ύφεσης του Μεσοπολέμου είχε αποτυπώσει πόσο δυσλειτούργησε όχι μόνον οικονομικά αλλά και βαθύτερα κοινωνικά η ανεργία και η εργασιακή ανασφάλεια. Και είχε προτείνει κάτι που σήμερα θα το ονομάζαμε «επιμερισμό της εργασίας». Με ταυτόχρονη ανάδειξη σε αξία του ελεύθερου χρόνου. Όχι ως ατυχήματος ή ως καταναγκασμού, αλλά ως βαθμού ελευθερίας. Μια δύσκολη συζήτηση που μπορεί να μην έφτασε η ώρα της, αλλ’ ας μας βρει προετοιμασμένους.