Κωνσταντίνου Βοβολίνη, ένα πεντάτομο έργο αναφοράς με 400 βιογραφίες

Με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης παρουσιάζουμε μερικές από τις προσωπικότητες που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη συγκρότηση του νέου κράτους, αξιοποιώντας υλικό από το Μέγα Ελληνικόν Βιογραφικόν Λεξικόν του Κωνσταντίνου Βοβολίνη, ένα πεντάτομο έργο αναφοράς με 400 βιογραφίες

 

 

Οικονομική Επιθεώρηση, Αύγουστος 2021, τ. 1009

Ελλάδα 1821-2021 του Γιώργου Βαϊλάκη

 

Ήταν εφοπλιστής, ο πρώτος που εισήγαγε το σύστημα της συμπλοιοκτησίας, ένας από τους ιδρυτές της Τράπεζας Πειραιώς και της εταιρείας Γενικαί Ασφάλειαι της Ελλάδος και συνιδρυτής διαφόρων άλλων επιχειρήσεων, πολιτικός δίπλα στον Ελευθέριο Βενιζέλο, αναμφίβολα επινοητικός και πολυπράγμων, ενώ υπήρξε και μεγάλος ευεργέτης της ιδιαίτερης πατρίδας του Ιθάκης.

Ο Γεώργιος Δρακούλης γεννήθηκε στην Ιθάκη στις 22 Οκτωβρίου 1864 και πέθανε στις 18 Ιουλίου 1948 στην Αθήνα – πρωτότοκος γιος του Κωνσταντίνου Ιακώβου Δρακούλη, ο οποίος εργαζόταν στο Δικαστήριο και της Καλλιόπης Θεοφυλάτου, ενώ είχε και άλλα έξι αδέλφια. Τα πρώτα του γράμματα τα διδάχθηκε στην Ιθάκη και στη συνέχεια πήγε στην Κεφαλονιά, όπου τελείωσε το Γυμνάσιο.

Στην ηλικία των δεκαέξι ετών αναχώρησε για τη Ρουμανία, όπου προσλήφθηκε στον εφοπλιστικό οίκο των θείων του αδελφών Θεοφυλάτων, στη Βραΐλα. Εκεί θα αποκτούσε πολύτιμη εμπειρία και στην ηλικία των 25 μόλις χρόνων ήδη τον θεωρούσαν «αλάνθαστον εις τας εμποροναυτιλιακάς προβλέψεις του».

Μετοχική Ναυτική Εταιρεία

Όταν ο Γεώργιος Δρακούλης άρχισε να γίνεται ισχυρός παράγοντας στις εμπορικές ναυτιλιακές επιχειρήσεις του Δούναβη, κάλεσε κοντά του τους νεότερους αδελφούς του Περικλή και Έκτορα για να αρχίσουν δικές τους επιχειρήσεις. Τα επόμενα χρόνια είναι ιδιαίτερα παραγωγικά και σχεδόν νομοτελειακά τα τρία αδέλφια θα πλουτίσουν.

Ώσπου, το 1902, συλλαμβάνει και πραγματοποιεί μια πραγματικά πρωτοποριακή ιδέα για την εποχή του και ιδρύει μαζί με τα αδέλφια του τη Μετοχική Ναυτική Εταιρεία με συμμετοχή Ιθακησίων. Έτσι, ιδρύθηκε στη Ρουμανία ο εμπορικός και ναυτικός οίκος της οικογένειας Δρακούλη, ο οποίος για πρώτη φορά εισήγαγε το σύστημα της συμπλοιοκτησίας. Μάλιστα, ήταν τέτοια η εμπιστοσύνη των μετόχων προς τη διοίκηση ώστε μέσα σε λίγο χρόνο έγινε μία από τις πλέον ισχυρές ναυτικές επιχειρήσεις.

Εκεί, αγόρασε το πρώτο ατμόπλοιο της εταιρείας, το «Οδυσσεύς», και το 1907 ναυπήγησε το πλοίο «Τηλέμαχος», το οποίο θα γινόταν το πρώτο ελληνικό ατμόπλοιο που διέσχισε τη διώρυγα του Παναμά. Μέχρι το 1916 τα πλοία της εταιρείας ανέρχονταν σε έξι, συνολικής χωρητικότητας 32.000 τόνων. Τις παραμονές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου οι αδελφοί Δρακούλη ανήκαν στους πέντε μεγαλύτερους εφοπλιστικούς ομίλους του ελληνικού στόλου. Αλλά και κατά τη διάρκεια του πολέμου τα κέρδη της εταιρείας είναι μυθικά, λόγω της αύξησης των ναύλων από τους τορπιλισμούς πλοίων.

Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα πολλά κέρδη να πηγαίνουν στους Ιθακήσιους που εργάζονταν στον Δρακούλη, ενώ πολλοί εργάτες, υπάλληλοι και συγγενείς απέκτησαν οικονομική άνεση και ανέλαβαν μόνοι τους επιχειρήσεις. Κατά τον πόλεμο, αν και η εταιρεία έχασε από τους τορπιλισμούς τα τέσσερα από τα έξι πλοία της, εντούτοις κατάφερε κατά το 1925 να τα αντικαταστήσει και να αυξηθεί με ακόμη δύο! Πάντως, μετά τον πόλεμο μετέφεραν την έδρα της επιχείρησής τους στην Αθήνα και το Λονδίνο και ίδρυσαν την εταιρεία με την επωνυμία Drakoulis Ltd, αφού πλέον ο κύκλος των εργασιών τους είχε διευρυνθεί εντυπωσιακά.

Τράπεζα Πειραιώς

Αλλά η επιχειρηματική πολυπραγμοσύνη του Γεωργίου Δρακούλη δεν θα μπορούσε να περιοριστεί στα ναυτιλιακά. Έχοντας εγκατασταθεί πια στην Ελλάδα, το 1916 αποφάσισε με μια ομάδα άλλων κεφαλαιούχων την ίδρυση της Τράπεζας Πειραιώς. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Ιωάννης Χ. Χατζηιωάννου στο Πανελλήνιον Λεύκωμα για την εκατονταετηρίδα 1821-1921, «η ιδέα της ιδρύσεως της Τραπέζης ως ιδρύματος μέλλοντος να ενισχύση την αγοράν του Πειραιώς διά τοπικού οικονομικού οργανισμού, έχοντος προορισμόν να συντελέση εις την προαγωγήν των συμφερόντων αυτής ως πρώτης εμπορικής πόλεως του Κράτους, εύρε τόσον συμπαθή απήχησιν, ώστε να παραγκωνίση πάντα ενδοιασμόν». Το πρώτο εταιρικό κεφάλαιο που καταβλήθηκε για την Τράπεζα Πειραιώς ανερχόταν στα τρία εκατομμύρια δραχμές.

Η συνέχεια ήταν τέτοια που έδινε περιθώρια για περισσότερες επενδύσεις μέσω της Τράπεζας και το 1917, με πρωτοβουλία πρωτίστως του Γεωργίου Δρακούλη αλλά και άλλων κυρίων μετόχων, ιδρύεται η ανώνυμη ασφαλιστική εταιρεία Γενικαί Ασφάλειαι της Ελλάδος με έδρα τον Πειραιά. Σκοπός της ήταν «η διαρκής ενίσχυσις του εμπορίου, της βιομηχανίας και της ναυτιλίας», με πρόεδρο τον ίδιο τον Δρακούλη.

Αλλά, όπως τονίζει ο Ι. Χ. Χατζηιωάννου, «το έτος τούτο υπήρξεν η εποχή της μεγαλυτέρας εντάσεως του Παγκοσμίου Πολέμου, οι δε αθρόοι τορπιλλισμοί υπό των υποβρυχίων είχον δυσχεράνει εις μέγιστον βαθμόν τας θαλασσίας συγκοινωνίας και είχον δημιουργήσει παντοίας στερήσεις και έλλειψιν των ειδών της πρώτης ανάγκης». Και αυτό, προφανώς, δυσχέρανε ιδιαίτερα το έργο της νέας εταιρείας. Αλλά έπειτα από πρωτοβουλίες που πήρε λίγο αργότερα ο Δρακούλης, πέτυχε τη σύναψη ευνοϊκών αντασφαλιστικών με ασφαλιστές του αγγλικού Λόιντ, καθώς και με μερικές από τις ισχυρότερες ασφαλιστικές εταιρείες της Γηραιάς Αλβιώνος.

Ευεργέτης

Ο Γεώργιος Δρακούλης αναμείχθηκε επίσης με την πολιτική και το 1923 με παράκληση του στενού φίλου του Ελευθερίου Βενιζέλου εξελέγη παμψηφεί βουλευτής του Κόμματος των Φιλελευθέρων στην Ιθάκη, από τις 16 Δεκεμβρίου 1923 έως τις 30 Σεπτεμβρίου 1925. Η ελληνική κυβέρνηση, εκτιμώντας τις υπηρεσίες του στην ελληνική ναυτιλία, του απένειμε δύο παράσημα, τον Αργυρό και τον Χρυσό Σταυρό του Σωτήρος.

Η σημαντικότερη ευεργεσία του Γεωργίου Δρακούλη έγινε το 1923. Τότε δώρισε 4.000.000 δραχμές για τον ηλεκτροφωτισμό των κοινοτήτων Ιθάκης και Περαχωρίου. Το συναφές συμβόλαιο ανέφερε ότι πρόσφερε ως δωρεά στην ιδιαίτερη πατρίδα του τον ηλεκτροφωτισμό και το κτήριο του εργοστασίου, μαζί με το οικόπεδο εκτάσεως 355 τετραγωνικών μέτρων, στη συνοικία Πεταλάτα της πόλης της Ιθάκης. Το εργοστάσιο ήταν εξοπλισμένο με μηχανοστάσιο που θα παρήγε το ηλεκτρικό ρεύμα, θα υπήρχε εξωτερικό δίκτυο αγωγών και όλα τα αναγκαία εξαρτήματα, για να διοχετεύεται αυτό σε κάθε οδό και στα πεζοδρόμια των κοινοτήτων της Ιθάκης και του Περαχωρίου, καθώς και του λιμανιού.

Το εργοστάσιο ηλεκτροφωτισμού τροφοδοτούσε με ηλεκτρικό ρεύμα το Βαθύ και το Περαχώρι μέχρι το 1967, εκτός από το 1941-1945, όπου ο πόλεμος διέκοψε τη λειτουργία του. Το 1968 ο Δήμος πούλησε το εργοστάσιο στη ΔΕΗ και τότε συστήθηκε Κοινωφελές Ίδρυμα στην Ιθάκη με την επωνυμία Ίδρυμα Γεωργίου Κ. Δρακούλη. Σκοπός του Ιδρύματος ήταν η εκτέλεση κοινωφελών έργων στον Δήμο Ιθάκης και την Κοινότητα Περαχωρίου-Ιθάκης, μέσα από την καταβολή της αξίας ρεύματος προς ηλεκτροφωτισμό οδών και πλατειών, και η εκτέλεση έργων οδοποιίας, υδρεύσεως και αποχετεύσεως. Για την εκτέλεση των παραπάνω έργων προσφέρονταν τα εισοδήματα της περιουσίας του Ιδρύματος.

Τον Νοέμβριο του 1923 έγιναν τα εγκαίνια του ηλεκτροφωτισμού της πόλεως Ιθάκης και του Πέρα-Χωρίου: «Ωραίον και μεγαλοπρεπές», αναφέρεται στη σχετική περιγραφή, «παρουσίασε θέαμα ο λιμήν της Ιθάκης, κατά την εσπέραν των εγκαινίων. Ο δίκην πυγολαμπίδων φωτισμός της πόλεως διά των κοινών φανών αντικατεστάθη δι’ απλέτου φωτός. Ήρεμος η θάλασσα αντικατώπτριζε του λιμένος και των αμφιθεατρικών συνοικιών τα φώτα καθ’ όλην την νύκτα».

Με τη διαθήκη του κληροδότησε 170.000 δραχμές για φιλανθρωπικούς και αγαθοεργούς σκοπούς. Στη μνήμη του έχει θεσπιστεί από την Ένωση των Απανταχού Ιθακησίων το βραβείο «Γεώργιος Δρακούλης» της Ακαδημίας Αθηνών.

Ο Γεώργιος Δρακούλης είχε συντάξει από το 1941 τη διαθήκη του, με την οποία όρισε κληρονόμους του τα αδέλφια του, Περικλή και Έκτορα. Διέθεσε επίσης 70.000 δραχμές για τους απόρους και 100.000 δραχμές για αγαθοεργούς σκοπούς. Όταν πέθανε, η Ένωσις των Απανταχού Ιθακησίων σε ψήφισμά της αποφάσισε μέσω της Ακαδημίας Αθηνών τη θέσπιση βράβευσης μελέτης για τη συμβολή της Ιθάκης στην ανάπτυξη της εμπορικής ναυτιλίας.