Για περισσότερη ΚΑΙ καλύτερη Αυτοδιοίκηση

 

Μια διαφορετική δραστηριότητα αναπτύσσει- εδώ και καιρό, όμως τώρα είναι σε ωρίμανση – η ΕΕΔΕ, ο φορέας προβληματισμού, έρευνας και επιμόρφωσης στον χώρο του μάνατζμεντ. Ειδικά ο Τομέας Μάνατζμεντ Δημόσιας Διοίκησης, και Αυτοδιοίκησης/ΤΟΜΔΔΑ προωθεί την συζήτηση για το πώς σύγχρονες πρακτικές από τον κόσμο της Διοίκησης Επιχειρήσεων μπορούν/θα μπορούσαν/”πρέπει” να μπολιάσουν τον δημόσιο τομέα, να τον καταστήσουν (έστω τώρα, στο βάθος της κρίσης; άλλωστε… το γράφουν μέχρι και τα Μνημόνια!) λειτουργικότερο. Κάτι σαν σωσίβιο αντί για βαρίδι.

Σ΄ αυτό λοιπόν το πλαίσιο, ο ΤΟΜΔΔΑ έστησε μια συζήτηση “Για περισσότερη και καλύτερη Αυτοδιοίκηση” – ξεκινώντας από την απλή διαπίστωση ότι έτσι και αλλιώς,  στην Αυτοδιοίκηση των διαφόρων επιπέδων “συρρέει” όλο και μεγαλύτερος όγκος αρμοδιοτήτων. Προσοχή, όμως! Αρμοδιοτήτων θα πει “ευθυνών”; Θα πει “λειτουργιών”; Θα πει “πόρων”; Θα πει “πονοκεφάλων”; Τι και πώς; Για “θεσμική και διοικητική ανεπάρκεια” μίλησε  ο Χαράλαμπος Ντόλκας – ως Πρόεδρος της Δ.Ε. του ΤΟΜΔΔΑ εισάγοντας το θέμα. Ήδη, επίσης εισαγωγικά, ως Πρόεδρος της ΚΕΔΕ ο Γ. Πατούλης έθεσε το ζήτημα της “φορολογικής αποκέντρωσης”, δηλαδή της απόκτησης ίδιων πόρων , απευθείας από Δήμους (και Περιφέρειες), ανάλογα τις ευθύνες (δηλαδή το κόστος…) που έχουν ήδη επωμισθεί. Ο ίδιος έθεσε και το ζήτημα των Μητροπολιτικών Διοικήσεων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Αξίζει να δει κανείς τα παραδείγματα που έφεραν οι κυρίως εισηγητές του αρχικού πάνελ, που μίλησε για “Πολυεπίπεδη Αυτοδιοίκηση” και οι οποίοι φώτισαν το ουσιαστικό αντικείμενο της συζήτησης. Εξήγησε ο Γιώργος Καμίνης, ως Δήμαρχος Αθηναίων, πώς π.χ. κεντρικές αρτηρίες της πόλης – π.χ. η Αλεξάνδρας ή η Βασ. Σοφίας – όχι μόνον δεν ανήκουν στην αρμοδιότητα του Δήμου, αλλά “ανήκουν” η μεν πρώτη στο ΥΠΕΧΩΔΕ, η δε δεύτερη στην Περιφέρεια! Ενώ στο μονίμως επανερχόμενο ζήτημα των τραπεζοκαθισμάτων, αλλιώς αδειοδοτεί το Υγειονομικό της Περιφέρειας (βάσει της … κουζίνας) και αλλιώς ο Δήμος (βάσει πεζοδρομίου). Ανέφερε επίσης το παράδοξο οι δημόσιες υπηρεσίες – που “τραβούν” στην Αθήνα κίνηση, επιβάρυνση, κόσμο – να μην πληρώνουν δημοτικά τέλη. Παρόμοια είναι που δημιουργούν την ανάγκη μιας διαφορετικής κατανομής και των αποφάσεων, αλλά και της αυτονόμησης από πλευράς πόρων – με την έννοια να δοθεί πλήρως ο ΕΝΦΙΑ στην Αυτοδιοίκηση.

Ο Πάρις Κουκουλόπουλος, ως Πρόεδρος της ΚΕΔΕ έθεσε το ζήτημα του καθορισμού – σε θέματα όπως η διαχείριση των απορριμμάτων – με σαφή τρόπο του επισπεύδοντος, χωριστά από τους υποστηρικτικούς παράγοντες. Και ο επισπεύδων να είναι ο πρώτος βαθμός Αυτοδιοίκησης. Χρειάζεται να ταυτισθεί “εκείνος που στέλνει τον λογαριασμό” με εκείνον που έχει την κύρια ευθύνη. Χρειάζεται επίσης να υπάρχουν διακριτά επίπεδα ευθυνών, ώστε να λείψει “ο καυγάς για το πάπλωμα”. Για τον Π. Κουκουλόπουλο, υπάρχουν πέντε καίριες πρωτοβουλίες που θα χρειάζονταν να προωθηθούν: γενίκευση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης ώστε να γεφυρωθεί το ψηφιακό χάσμα. διευθέτηση/αποκλειστικότητα αρμοδιότητας για την αγροτική ανάπτυξη. έμφαση την αρμοδιότητα κατάρτισης/απασχόλησης. τέλος, συγκέντρωση στην Αυτοδιοίκηση των δράσεων Κοινωνικού Κράτους.

Μιλώντας με την παλιότερη μεν εμπειρία της πρωτοβάθμιας, τώρα δε της περιφερειακής αυτοδιοίκησης, ο Κώστας Μπακογιάννης έδωσε στον εαυτό του την άδεια μιας ιστορικής αναζήτησης στην δημιουργία του συγκεντρωτικού Κράτους από την Βαυαροκρατία (“τα Μνημόνια της εποχής εκείνης”), που εξέθρεψε μέσα από μηχανισμούς αμύνης τις πελατειακές σχέσεις. Γι αυτόν, πολλές φορές η συζήτηση – άλλοτε για τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, άλλοτε για θεσμικές προσεγγίσεις – λειτουργεί ως “φερετζές” για τα συγκεκριμένα προβλήματα. Έδωσε κι αυτός παραδείγματα, από το Σχέδιο Πόλης για το Καρπενήσι μέχρι την αγχωτική υπόθεση ανακατασκευής ενός μικρού δρόμου στον παραλιακό Τολοφώνα της Φωκίδας, καταδεικνύοντας την ουσιαστική απόσταση (και όχι απλώς την γεωγραφική…) των προβλημάτων της περιφέρειας από το Κέντρο. Γι’ αυτόν, η απόκτηση φορολογικής αρμοδιότητας σημαίνει πρόσκτηση εμπιστοσύνης μέσα από την διαφάνεια, την εγγύτητα και την λογοδοσία. Ενώ θα θεωρούσε σκόπιμη την πίεση της Αυτοδιοίκησης για αλλαγές στον “Καλλικράτη”, αλλαγές πολύ πιο ουσιαστικές από την συνήθη συζήτηση για το εκλογικό σύστημα ανάδειξης των εκλεκτών του λαού…