Δίνες και ευθύνες: Βιώματα και ερμηνείες στην εποχή των Μνημονίων

Λούκα Κατσέλη

Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2020, σελίδες 360, τιμή: 16,60 ευρώ

 

Η μαρτυρία αυτή της Λούκας Κατσέλη –ανθρώπου που διαδραμάτισε καίριο ρόλο στην κυβέρνηση Γιώργου Παπανδρέου (υπουργός Οικονομίας-Ανταγωνιστικότητας αρχικά, Εργασίας εν συνεχεία) όταν εκδηλώθηκε η κρίση που εγκατέστησε την Ελλάδα στην εποχή των Μνημονίων, αλλά που η ματιά της παρακολούθησε την εξέλιξη της ελληνικής οικονομίας από πολύ νωρίτερα και δεν έπαψε να την αναλύει μέχρι και σήμερα– είναι μια πρωτοβουλία οφειλόμενη. Όποιος έπαιξε ρόλο καθοριστικό, τότε, χρειάζεται να έχει τοποθετηθεί – δημόσια, ευθέως. Καθώς δε η Λούκα μπορεί να μην δέχθηκε τελικά να οδηγήσει τώρα την πορεία του ΣΥΡΙΖΑ στην «απάντηση» στα ευρήματα/προτάσεις της Επιτροπής Πισσαρίδη, όμως συνεχίζει να τοποθετείται για τα όσα επέρχονται, οι απόψεις που κατατίθενται σ’ αυτό το βιβλίο δεν έχουν μόνον ιστορικό αλλά και λειτουργικό ενδιαφέρον: η στράτευσή της στην υπόθεση της Ατζέντας 2030 στο πλαίσιο του ΟΗΕ και στην «ανάγνωση» της βιωσιμότητας επαναφέρει, άλλωστε, την ανάγκη να βλέπουμε τα πράγματα της οικονομίας σε ένα ευρύτερο πλαίσιο απ’ εκείνο της πολιτικής αντιπαράθεσης, ή έστω της στενά ευρωπαϊκής μας πλαισίωσης.

Γιατί η βασική άποψη που διατρέχει την ανάλυσή της είναι ότι εκείνο που προκάλεσε την κρίση ήταν η αποσάθρωση της παραγωγικής βάσης της ελληνικής οικονομίας – υπόθεση δεκαετιών και όχι μιας φάσης ή μιας στροφής των πραγμάτων. Εκεί, στη διάγνωση, δύσκολα θα αντιταχθεί κανείς: όμως η διαχείριση της κρίσης όταν πλέον αυτή εκδηλώθηκε και οι χειρισμοί στις πρώτες φάσεις διαπραγμάτευσης και υλοποίησης του πρώτου Μνημονίου με τις πολιτικές εξισορροπήσεις που προκρίθηκαν κάνει τις θέσεις της Λούκας ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες: η εκ μέρους της «ανάγνωση» του διεθνούς/ευρωπαϊκού περιβάλλοντος αρχικά και της πραγματικότητας της Τρόικας εν συνεχεία δεν επικράτησαν στην πράξη – υπήρξε από νωρίς «στόχος» της αρχικής Τρόικας η απομάκρυνσή της. Όμως, στο μείγμα μέτρων που κατέληξαν να ισχύσουν ο ρόλος της ήταν σημαντικός: διόλου τυχαίο που, μέχρι σχεδόν σήμερα, ο Νόμος Κατσέλη για την προστασία της πρώτης κατοικίας είναι στον πυρήνα των συζητήσεων… Από κει και πέρα, προσεγγίσεις της όπως στην υπόθεση της άρνησης των Ευρωπαίων για αναδιάρθρωση του χρέους στην εκκίνηση της ελληνικής «διάσωσης» ή πάλι στο έπος της τιμολόγησης των φαρμάκων (με απόληξη το έκτοτε σκάνδαλο Novartis…) είναι υποχρεωτικό ανάγνωσμα όποιου θέλει να καταλάβει τι και πώς διαδραματίσθηκε τότε.

Εκ του αποτελέσματος, η Λούκα Κατσέλη και η προσέγγισή της δεν δικαιώθηκε στη διαδρομή των πραγμάτων: ο οδοστρωτήρας των Μνημονίων υπήρξε βαρύς. Το ότι καταθέτει, όμως, τώρα μια συνολική ανάγνωση και όσων συνέβησαν και όσων σήμαναν αυτά βοηθάει να δούμε σαν πού θα κατευθυνθεί τώρα –μετά και την «άλλη» κρίση, εκείνη της πανδημίας του κορονοϊού, που άλλαξε εκ βάθρων ζητήματα όπως ο ρόλος του κράτους– η ελληνική οικονομία. Ίσως και η πολιτική.

Α.Δ. Παπαγιαννίδης