Δύσκολα σκαλιά εμπιστοσύνης

Του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Είδε κι απόειδε ο Κυριάκος Μητσοτάκης – Πρωθυπουργός –, που έχει παρατηρηθεί ότι γενικώς αποφεύγει να βγαίνει «πρώτη γραμμή» στα οικονομικά ζητήματα τα οποία χρειάζονται επεξήγηση (πλην των αναγκαίων παρεμβάσεων σε Βουλή, ΔΕΘ και τα συναφή) και βλέποντας ότι κανείς από τους υπουργούς του και τενόρους της Κυβέρνησης δεν θέλει να ταυτισθεί με την πολιτικά ευαίσθητη υπόθεση της λήγουσας προστασίας της πρώτης κατοικίας, των «κόκκινων δανείων» και των πλειστηριασμών το πήρε πάνω του. Να βγει και να επεξηγήσει, να υπερασπιστεί την λύση που – μετά από τρεις αναβολές, κορωνοϊού βοηθούντος, μετά την «Γέφυρα» και ήδη την «Γέφυρα ΙΙ» και τους μηχανισμούς πλατφόρμας, μετά και από πολλήν διαπραγμάτευση με την Τρόικα/τους Θεσμούς – προωθείται ώστε να ισχύσει από 1ης Ιανουαρίου.

Ήδη η τιτλοφόρηση του συστήματος «διευθέτησης οφειλών και δεύτερης ευκαιρίας» προσπαθεί να δώσει μια ηπιότερη/εποικοδομητική περιγραφή αυτού που περιλαμβάνει το σύστημα: μια εκσυγχρονισμένη μορφή πτώχευσης για ιδιώτες, με άρση της ομπρέλας προστασίας του νόμου Κατσέλη-Δένδια-Σταθάκη (συγγνώμην αν παραβλέψαμε κάποιον) που έθετε εκποδών τους πλειστηριασμούς με δικαστική ασπίδα και αντικαθιστά με ένα πλαίσιο ρύθμισης ή/και απαλλαγής των πλέον εκτεθειμένων, ενώ ωστόσο θα επιτρέπει στις τράπεζες να «ξεπαγώσουν» σημαντικό όγκο δανείων.

Προκειμένου να επιχειρηματολογήσει για κάτι που αποτελεί αυστηροποίηση του ισχύοντος, πέρα από την επίκληση/υπενθύμιση ότι η προστασία της πρώτης κατοικίας δεν ισχύει (κανονικά) από τον Μάρτιο του 2019, μετά από διαδοχικές αναβολές «με ρύθμιση του ΣΥΡΙΖΑ» και με έσχατη παράταση μέχρι τέλους Ιουλίου «από την δική μας Κυβέρνηση», ο Κ. Μητσοτάκης (α) θύμισε ότι το σύνολο του ιδιωτικού χρέους φθάνει τα 234 δις ευρώ, (β) έδειξε προς την κατεύθυνση της επιτακτικής ανάγκης «απελευθέρωσης των τραπεζών από τα κόκκινα δάνεια», με ευθεία αναφορά στον κίνδυνο μιας ακόμη «ανακεφαλαιοποίησης, όπως δυστυχώς έχει συμβεί επανειλημμένως στο παρελθόν» (εδώ, η επιλογή ευθύτητας δεν έφθασε μέχρι και την επισήμανση του τι θα σήμαινε – τώρα πλέον! – ανακεφαλαιοποίηση, δηλαδή άγγιγμα των καταθέσεων…), (γ) ανέδειξε την διάσταση επιδιωκόμενης κοινωνικής ευαισθησίας του τελικά προκρινόμενου συστήματος αναφερόμενος σε «έντονο κοινωνικό πρόσημο [που προκαλεί] αντιστάσεις από την πλευρά των τραπεζών».

Στην συνέχεια, ο Κ. Μητσοτάκης περιέγραψε ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου – δηλαδή… ενώπιον της κοινής γνώμης, καθώς δύσκολα θα φανταζόταν κανείς ότι τα μέλη της Κυβερνήσεως χρειάζονται πειθώ προκειμένου να συμφωνήσουν! – την λειτουργία του συστήματος που βρίσκεται σε διαβούλευση, την στιγμή που, μετά το τέλος Ιουλίου και την «εκεχειρία» του Αυγούστου, ξαναρχίζουν οι πλειστηριασμοί.

Δηλαδή ένα σύστημα που, αφού κάνει στους οφειλέτες μια τελική όχληση, αφού δώσει ένα πρόσθετο 2μηνο με αναστολή πλειστηριασμών σε όσους επιδιώξουν ρύθμιση μέσα από το νέο σύστημα, προβλέπει – μετά από άρση του τραπεζικού απορρήτου, ώστε να σπρώχνονται «εκτός» οι στρατηγικοί κακοπληρωτές που ενώ μπορούν δεν πληρώνουν – πτώχευση του ιδιώτη. (Εδώ είναι και η «δεύτερη ευκαιρία» , δηλαδή σβήσιμο του παρελθόντος). Όσο για το ενυπόθηκο σπίτι, σε περίπτωση πρώτης κατοικίας, αυτό θα περιέρχεται σε φορέα διαχείρισης ακινήτων – αυτή η διάσταση έχει τεράστια σημασία για τις αυριανές συστημικές ισορροπίες αλλά… δεν συγκινεί τους οφειλέτες που θα χρειαστεί να προσέλθουν στην διαδικασία – ο οποίος θα το εκμισθώνει επί 12ετία στους ίδιους.

Αυτή είναι η διάσταση μη-ξεσπιτώματος. Τα μισθώματα θα καθορίζονται με βάση τις συνθήκες αγοράς: εδώ είναι το πρώτο σκαλί εμπιστοσύνης. Οσοι είναι αποδεδειγμένα υπό μεγάλη οικονομική πίεση («πλέον ευάλωτοι») θα δικαιούνται επιδότηση ενοικίου: εδώ, το δεύτερο σκαλί εμπιστοσύνης. Όταν λήγει η 12ετία – πέρα από πιθανότητα ανανέωσης –  θα έχει ο ενδιαφερόμενος/πρώην ιδιοκτήτης την επιλογή/option να εξαγοράσει το σπίτι από τον φορέα διαχείρισης: εδώ, το τρίτο σκαλί εμπιστοσύνης. Αν ακόμη διερωτάται κανείς γιατί χρειάστηκε να βγει μπροστά ο ίδιος ο Κ. Μητσοτάκης να επεξηγεί (ή, πάντως, να επιχειρήσει να επεξηγήσει το σύστημα ως κοινωνικά δίκαιο) ας μην ξεχνάει ότι όλα αυτά θα συντελεσθούν υπό την πίεση της επανέναρξης των πλειστηριασμών.

Το τελευταίο που χρειάζεται η κοινωνική συνοχή σε φάση νέας πανδημίας είναι ένα κίνημα κατά των πλειστηριασμών και εξώσεων.