Ο δρόμος για ανάκτηση του σεβασμού στον χρηματοπιστωτικό τομέα έχει ακόμη λακκούβες

Economist: “Δεν συμφωνούν βέβαια οι πάντες ότι η Ελλάδα κινείται στην κατεύθυνση ανάκτησης της αξιοπιστίας της. Ορισμένοι παρατηρητές εκφράζουν ανησυχία για το ότι η κυβέρνηση βοήθησε στο να στηθεί συμμαχία βασικών επενδυτών στην Πειραιώς”

 

από την έκδοση του Economist της 8ης Μαΐου 2021

Οι μέρες του Μαΐου έχουν αγωνία για τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Η χώρα ετοιμαζόταν να υποδεχθεί τουρίστες από κάπου 35 χώρες μετά τις 15 Μαΐου, όμως οι κρατήσεις δωματίων παρέμεναν χλομές ενώ η πανδημία παραμένει. Αν δεν ανακάμψει ο τουρισμός, τότε το ΑΕΠ θα σημειώσει υποχώρηση για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

Υπάρχουν όμως και καλά νέα. Τον Απρίλιο η S&P αναβάθμισε τα κρατικά ομόλογα της χώρας στο ΒΒ. (Πρόκειται ακόμη για βαθμολογία χαμηλότερη από την επενδυτική βαθμίδα την οποία οι Έλληνες αρμόδιοι προσδοκούν να φθάσουν μέσα στην ερχόμενη χρονιά). Η S&P αναβάθμισε και τις μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας, αν και όλες τους παραμένουν στην περιοχή «σκουπιδιών»/junk λόγω του υψηλού επιπέδου των μη εξυπηρετούμενων δανείων τους. Τα NPLs βρίσκονται στο 33% του συνολικού δανειακού τους χαρτοφυλακίου, προ προβλέψεων: πρόκειται για την κληρονομιά της κρίσης χρέους του 2010-18.

Η Τράπεζα Πειραιώς –που είναι η μεγαλύτερη της χώρας, αλλά και η πλέον εύθραυστη– κέρδισε μιαν ανάσα χάρη σε μια απρόβλεπτα πετυχημένη αύξηση κεφαλαίου. Ξένοι επενδυτές κάλυψαν ένα 75% δημόσιας προσφοράς δικαιωμάτων ύψους 1,4 δισ. ευρώ, που βρέθηκε να υπερκαλύπτεται κατά τρεις φορές. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη έκδοση δικαιωμάτων ευρωπαϊκής τράπεζας μετά το 2017 –εξήγησε η Πειραιώς– και θα υπερκαλύψει τα καινούργια κόκκινα δάνεια της φετινής χρονιάς.

Δεν συμφωνούν βέβαια οι πάντες ότι η Ελλάδα κινείται στην κατεύθυνση ανάκτησης της αξιοπιστίας της. Ορισμένοι παρατηρητές εκφράζουν ανησυχία για το ότι η κυβέρνηση βοήθησε στο να στηθεί συμμαχία βασικών επενδυτών στην Πειραιώς: πρόκειται για την εταιρεία διαχείρισης του Αμερικανού Τζον Πόλσον – πρώην διαχειριστή hedge funds· για τον Τέλη Μυστακίδη, πρώην επικεφαλής του κλάδου εμπορίας χαλκού στην αγγλοελβετική Glencore· και την Helikon Invest, μικρό fund με έδρα την Ιταλία. Η πλευρά Πόλσον αύξησε το μερίδιό της στην Πειραιώς από λιγότερο του 5% σε 19,2% και προσδοκά να ανακτήσει ζημίες από προηγούμενες επενδύσεις της στην Ελλάδα. Μαζί με την Helikon και τον Τ. Μυστακίδη, θα έχει περισσότερα δικαιώματα ψήφων απ’ ό,τι το ΤΧΣ, τον θεωρητικά ανεξάρτητο θεματοφύλακα των συμμετοχών του Ελληνικού Δημοσίου στις μεγάλες τράπεζες. Σύμφωνα με βετεράνο Έλληνα τραπεζίτη, οι τρεις επενδυτές θα έχουν de facto τον έλεγχο της Πειραιώς. (Ο Ελληνοαμερικανός Αλέξανδρος Βλαδής, εταίρος στην επιχείρηση Πόλσον και μέλος του ΔΣ της Πειραιώς, δηλώνει ότι θα υπάρξει μέριμνα για εποπτεία των ιδιωτών μετόχων, ώστε να πετύχει η τράπεζα.)

Το ΤΧΣ περιόρισε τη συμμετοχή του από 61% στο 25,6%, αποδεχόμενο να περιορίσει την προσέλευσή του στην έκδοση δικαιωμάτων, κι έτσι κατέγραψε ζημία ύψους 2,6 δισ. ευρώ. Ο επικεφαλής του ΤΧΣ Μάρτιν Τσούντρα, Αυστριακός τραπεζίτης που προσπάθησε να προστατεύσει το Ταμείο από πολιτικές παρεμβάσεις, απομακρύνθηκε τον περασμένο Φεβρουάριο. Κατά περίεργο τρόπο, το Υπουργείο Οικονομικών πέρασε εν συνεχεία νόμο που απαλλάσσει τα στελέχη του ΤΧΣ από κάθε ποινική ευθύνη που θα μπορούσε να προκύψει από την αύξηση κεφαλαίου.

Πάντως, οι Έλληνες τραπεζίτες έχουν ήδη λόγους να είναι ευγνώμονες προς την κυβέρνηση. Λεπτορρύθμιση/tweak που επέφερε πέρσι ο νομοθέτης στον Ποινικό Κώδικα απαγορεύει στον Εισαγγελέα τη διερεύνηση ποινικών καταγγελιών για απάτη και απιστία αν οι τράπεζες δεν το ζητήσουν ειδικά, δηλώνοντας ότι έχουν ζημιωθεί. Οι διεξαγόμενες έρευνες που αφορούσαν πάνω από 300 τραπεζίτες μπήκαν στο αρχείο: οι διεξάγοντες τις έρευνες λέγουν ότι καμιά από τις εμπλεκόμενες τράπεζες δεν ζήτησε τη συνέχιση οποιασδήποτε έρευνας.

Ο ενθουσιασμός των επενδυτών για την αύξηση κεφαλαίου της Πειραιώς θα μπορούσε, αν μη τι άλλο, να λειτουργήσει ως δείγμα ενδιαφέροντος για τις προσπάθειες των αρμοδίων να εκκαθαρίσουν τα κόκκινα δάνεια των τραπεζών χρησιμοποιώντας το εργαλείο της τιτλοποίησης. Μέχρι στιγμής, περίπου 31 δισ. ευρώ σε τιτλοποιημένα μη εξυπηρετούμενα δάνεια –ορισμένα απ’ αυτά με κριτική εγγύηση– έχουν πουληθεί σε διαχειριστές κεφαλαίων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Μια ακόμη σειρά κινήσεων αντιστοίχου ύψους αναμένεται να γίνει συντόμως.

Όλα θα μπορούσαν να είχαν προχωρήσει πιο εύκολα, δηλώνει η Μιράντα Ξαφά, του Centre for International Governance Innovation. Το 2015 η ΕΕ είχε προβλέψει 25 δισ. για την πλήρη ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, ως μέρος του τρίτου προγράμματος διάσωσης της Ελλάδας. Μόνον το 1/5 αυτού του ποσού εκταμιεύθηκε. «Εκ των υστέρων, αν είχε γίνει η ανακεφαλαιοποίηση νωρίτερα, θα είχαν εκκαθαριστεί νωρίτερα και οι υπολογισμοί, οπότε και θα υπήρχε περιθώριο για νέο δανεισμό που θα στήριζε την οικονομία».