Εξωτερική πολιτική, Προσφυγικό/Μεταναστευτικό, ανθρώπινη υπόσταση

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ώστε, λοιπόν, ξεκινάει ή πάντως βρίσκεται στην τελική ευθεία της η σύσταση της επιχείρησης επιτήρησης (από θάλασσα και αέρα) του εμπάργκο όπλων για την Λιβύη που έχει – λέμε τώρα! – συμφωνηθεί υπό την αιγίδα ΟΗΕ, και που αφορά Κεντρική Μεσόγειο. Η «Ειρήνη»/Irini θα πάρει την θέση της κακότυχης «Σοφίας»/Sophia, η δε Ελλάδα βλέπει τον σχεδιασμό αυτό ιδιαίτερα θετικά καθώς, έχοντας μείνει «εκτός» από τις συζητήσεις για την Λιβύη (διαδικασία του Βερολίνου κλπ.), βρίσκεται σε θέση – συμμετέχοντας με ναυτική δύναμη – να μπλοκάρει την Τουρκική υπερδραστηριότητα στην περιοχή. ή πάντως, να φανεί ότι συμμετέχει σε προσπάθεια ανάσχεσης της Τουρκίας.

Καθώς όμως μια τέτοια επιχείρηση θα βρεθεί αναπόδραστα αντιμέτωπη με σκάφη προσφύγων/μεταναστών από Β. Αφρική, είχε εξαρχής τεθεί ζήτημα πού θα κατευθύνονται οι άνθρωποι αυτοί, διασωζόμενοι. Η Ιταλία θα μπλόκαρε ακόμη και την ιδέα μιας παρόμοιας επιχείρησης άμα υπήρχε υπόνοια έστω υποδοχής τους σε Ιταλικό έδαφος και μάλιστα σε φάση έκρηξης κορωνοϊού. (η Μάλτα είχε ούτως ή άλλως εμπεδώσει την αρνητική θέση της). Οπότε; Οπότε ακριβώς επειδή η Ελλάδα ενδιαφερόταν εξαιρετικά για την «Ειρήνη» – την επιχείρηση επιτήρησης εννοούμε, η κυρίως ειρήνη στην Λιβύη έχει φύγει από την διεθνή προσοχή!… – δέχθηκε ως φαίνεται (το συναντήσαμε επιβεβαιούμενο στο in.gr αλλά κυκλοφορεί από Politico μέχρι Libyanexpress) να λειτουργήσει ως χώρα αρχικής αποβίβασης, για ανθρωπιστικούς λόγους. Στην συνέχεια, υποτίθεται ότι οι διασωζόμενοι στην Κεντρική Μεσόγειο θα κατανέμονται σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, που έχουν δηλώσει συμμετοχή στην «Ειρήνη». Για μιαν ακόμη φορά, προκύπτει ότι εξωτερική πολιτική δεν έχεις, άμα δεν δέχεσαι να κουβαλήσεις κόστος: το ότι η Ελλάδα του Απριλίου 2020, εν μέσω κορωνοϊού, δέχεται ένα τέτοιο κόστος δείχνει ενδιαφέρουσα ωρίμανση.

Επειδή είδαμε εδώ πώς η άσκηση εξωτερικής πολιτικής, στα χρόνια του κορωνοϊού και με φόντο Προσφυγικό/Μεταναστευτικό (και Ασύλου, λέει η επωνυμία), δημιουργεί αναγκαστικές ωριμάνσεις, ας έχει σημειωθεί ότι αρχίζει να υποχωρεί η άκαμπτη στάση που είχε υιοθετηθεί από το υπουργείο Μετανάστευσης μετά την εκρηκτική κατάσταση στα νησιά του Β. Αιγαίου και εν συνεχεία στον Έβρο με την μετάβαση σε κλειστές (ή πάντως αυστηρά ελεγχόμενες) δομές και με την αποθάρρυνση διαμονής αιτούντων άσυλο σε διαμερίσματα του Προγράμματος ESTIA (της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ και του Ταμείου Ασύλου της ΕΕ, ασχέτως αν το τρέχουν η Solidarity Now , η ΑΡΣΙΣ κοκ). Τι θα πει «υποχωρεί η άκαμπτη στάση;» Ότι δίνονται παρατάσεις ακριβώς λόγω κρίσης στα διαμερίσματα, ότι πέραν των διαβεβαιώσεων για επαγρύπνηση λόγω κορωνοϊού στους έως τώρα καταυλισμούς οργανώνεται κάποια υγειονομική στήριξη και λαμβάνεται πρόνοια για απομόνωση ενδεχόμενων κρουσμάτων. Δεν λέγεται υψηλόφωνα, αλλά συνειδητοποιείται στην Κυβέρνηση ότι τυχόν «δημιουργία προβληματικής κατάστασης» θα τραυμάτιζε την εικόνα που πάσχισε να δημιουργήσει μετά την κρίση συνόρων στον Έβρο.

Όμως, τα μηνύματα που έρχονται από την κατάσταση της δομής που ήδη δέχεται κάπου 1350 άτομα, απ’ εκείνους που βρέθηκαν «μετά την 1η Μαρτίου παρανόμως» στο Ελληνικό έδαφος (στην περιοχή Σερρών, στο Κλειδί, στα 10 χιλιόμετρα από την Βουλγαρία, πράγμα που έκανε τον Βούλγαρο υπουργό Αμυνας Καρακατσάνοφ να μιλά για «συνθήκες έντασης και όξυνσης») είναι μηνύματα ιδιαίτερα δυσάρεστα. Ακόμη και από την Αστυνομία της περιοχής επισημαίνουν τις συνθήκες συνωστισμού και υγειονομικής ανασφάλειας.

Ενώ, βαθμιαία, «χωνεύεται» η επισήμανση της Επιτρόπου Μετανάστευσης της ΕΕ Ιλβα Γιόχανσον (ο ημέτερος Μαργαριτης Σχοινάς έχει την τιμή της Αντιπροεδρίας, το χαρτοφυλάκιο όμως το έχει η αρχικά Αριστερή, τώρα Σοσιαλδημοκράτισσα Σουηδή), ενόψει και της λήξης της περιόδου έκτακτης αναστολής από την Ελλάδα του δικαιώματος υποβολής αιτήματος ασύλου, ότι στην συνάντηση με Κυριάκο Μητσοτάκη: «Μιλήσαμε για την σημασία να υπερασπισθούμε τις διεθνείς συνθήκες και την Ευρωπαϊκή νομοθεσία, ώστε να δίνουμε την δυνατότητα να καταθέτουν αίτημα ασύλου, όπως και για την σημασία να έχουν μιαν εξατομικευμένη απόφαση πριν  επιστραφούν». Και ακόμη: «Τα άτομα στην ΕΕ έχουν το δικαίωμα να υποβάλλουν αίτηση για άσυλο. Αυτό είναι στην Συνθήκη της Γενεύης, αυτό είναι στο Διεθνές Δίκαιο. Αυτό δεν γίνεται να το αναστείλουμε».

Συγκλίνει λοιπόν η εξωτερική πολιτική με στοιχεία Προσφυγικού/Μεταναστευτικού. Υπάρχει άραγε χώρος για την ανθρώπινη υπόσταση;