Η αποκάλυψη ενός «κοινού μυστικού» διδάσκει – τι;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Μην κλεινόμαστε μόνο στα δικά μας – επαρχιακό, λιγάκι – καβούκι στην Ελλάδα του 2020, την αυτοδοξαζόμενη (κι ύστερα αποκαρδιωνόμενη) για τις επιτυχίες στην μάχη κατά του Covid-19, την βέβαιη ότι κατήγαγε νίκη λαμπρή κατά της Τουρκίας στα διεθνή fora, πλην σιγά-σιγά προσγειωνόμενη σε καθ’ υπόδειξιν του διεθνούς παράγοντας διερευνητικές επαφές, συνομιλίες κοκ με όχι-και-τόσο-ξεκάθαρες κόκκινες γραμμές.

Πάμε λίγο παραέξω. Πάμε, για παράδειγμα, στην υπόθεση των FinCEN Files και των SAR τους που δημοσιοποιήθηκαν, και τα οποία κάνουν την καημένη την λίστα Λαγκάρντ ή και την παραδιπλανή λίστα Μπόργιανς (τις θυμάται κανείς, άραγε;) να φαίνονται συγκριτικά αθώα παιδικά τερτίπια. Αλλά και τα Panama Papers ή/και τα LuxLeaks ωχριούν μπροστά στην νέα εσοδεία.

Αρκεί να πάει κανείς στο FinCEN.gov. των ΗΠΑ για να δει πώς το Δίκτυο Δίωξης Χρηματοοικονομικών Εγκλημάτων (αυτό είναι το FinCEN), αστράφτει και βροντάει για όσα μέσα ενημέρωσης («various media outlets») έχουν την πρόθεση να δημοσιεύουν άρθρα βασιζόμενα σε παρανόμως αποκαλυφθέντα (“unlawfully disclosed”) Αναφορές Ύποπτων Δραστηριοτήτων (αυτά είναι τα SARs). Και προειδοποιεί ότι κάθε τέτοια δημοσιοποίηση αποτελεί έγκλημα, το οποίο μπορεί να απειλήσει την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ («can impact the national security of the US») – με ό,τι αυτή η διατύπωση αφήνει να φανεί ως απειλή!

Η υπόθεση έχει ξεχυθεί εδώ και μέρες στον διεθνή Τύπο, έφθασε και στα καθ’ ημάς. Μπορεί κανείς να το δει εντυπωσιακά, με δυο αριθμούς: σχεδόν 2 τρισεκατομμύρια δολάρια είναι το ύψος συναλλαγών (στην περίοδο 1999-2017) που προκύπτουν από 2.100 έγγραφα τα οποία έστελναν επισήμως τράπεζες – μεγάλα ονόματα! η HSBC, η JP Morgan, η Barclays, η Standard Chartened, προπαντός η Deutsche Bank, αλλά και η Κεντρική Τράπεζα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ενεργές στο θέμα ή αναφερόμενες – χτυπώντας καμπανάκι/αναφέροντας ύποπτες δραστηριότητες (SARs) ξεπλύματος κεφαλαίων, παράκαμψης κυρώσεων, μαζικής φοροδιαφυγής. Διαρροή αυτών των εγγράφων στον Αμερικανικό ιστότοπο Buzzfeed, διακίνηση εν συνεχεία από το δίκτυο ερευνητικής δημοσιογραφίας ICIJ/Διεθνή Σύμπραξη Ερευνητών Δημοσιογράφων που εμπλέκει πάντως 80 μέσα ενημέρωσης ανά τον κόσμο, έφερε εκείνο που – εκ των υστέρων, βέβαια – ονομάσθηκε «αποκάλυψη του γνωστότερου κοινού μυστικού». Και έκανε π.χ. τις Βρυξέλλες να ξεκινούν σταυροφορία για αναδιάρθρωση του συστήματος παρακολούθησης της ίδιας  ΕΕ, την Βρετανία να προσπαθεί να ξετινάξει από πάνω της το στίγμα της «φιλοξενούσας χώρας» για παρόμοιες δραστηριότητες (λόγω της νομικής μορφής αδιαφάνειας LLC).

Τίποτε το άγνωστο σε όλα αυτά, που ούτως ή άλλως ηχούν απόμακρα για τον μέσο πολίτη, ή έστω δημιουργούν απλώς μια αίσθηση οργής ή/και αποστροφής για «όσα συμβαίνουν πίσω από την πλάτη μας». Άμα προσέξει, όμως, κανείς πίσω από την υπόθεση FinCEN κρύβεται ένα καθοριστικό φαινόμενο των σύγχρονων οργανωμένων συνόλων – Κρατών, διεθνών Οργανισμών (την καταπολέμηση του μαύρου χρήματος προωθεί ο ΟΟΣΑ, συμβάλλει και η ΤΔΔ, ασφαλώς ενδιαφέρονται οι μεγάλες Κεντρικές Τράπεζες αλλά και η συλλογικοί φορείς των Τραπεζών), διωκτικών αρχών κοκ. Όμως, από την αποκάλυψη ενός τέτοιας έκτασης «κοινού μυστικού» και με τέτοιο βάθος χρόνου προκύπτει ότι όλες οι νομοθετήσεις και όλες οι πολιτικές διακηρύξεις περισσότερο στρέφονται στην εντύπωση και στον καθησυχασμό της κοινής γνωμης (ότι διώκεται η μεγάλη φοροδιαφυγή, ότι καταπολεμάται η χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, ότι καταστέλλεται το εμπόριο ναρκωτικών) παρά στην επιδίωξη οποιωνδήποτε αποτελεσμάτων. Παράλληλα, προκύπτει ότι οι μεγάλες Τράπεζες ανά τον κόσμο, αλλά και οι ρυθμιστικές αρχές «τους» ζουν σε μια κατάσταση συμβιωτικού βολέματος.  Οι δε μηχανισμοί παρακολούθησης/ καταστολής όπως η ίδια η Αμερικανική FinCEN, περισσότερο μεριμνούν για την κλειστότητα των συστημάτων που έχουν εγκαταστήσει παρά για ό,τι άλλο.

Στην άλλη άκρια, η κινητοποίηση Buzzfeed αλλά κυρίως του ICIJ δείχνει ότι κάπου, στο τέλος, όλα ανεβαίνουν στην επιφάνεια.