Η Βαλκανική Οδός του Μεταξιού – και το Ευρωπαϊκό investment screening

 

Μπορεί κανείς να πάρει είτε την μια άκρια του νήματος, είτε την άλλη: κάπου στο μέσον, δεν θα αποφύγει την αίσθηση ότι δημιουργείται ένα κουβάρι απειλείται εμπλοκή.

Άμα το πάρουμε χρονικά, προηγήθηκε η τοποθέτηση του Εμμανουέλ Μακρόν (Πνύκα, επίσκεψη στην Αθήνα, Ευρωπαϊκά οραματικά κοκ ) σχετικά με το τι αρνητικό μπορεί να φέρει η επενδυτική αποχή των Ευρωπαίων από περιοχές όπως εκείνη στην οποία βρίσκεται η Ελλάδα, οπότε το κενό έρχεται να καλυφθεί από εξωτερικούς παίκτες: λέγε με Κίνα, βλέπε Cosco/Πειραιάς. Υπαινικτικά αναφέρθηκε ο Γάλλος Πρόεδρος, το επανέφερε ευθέως και στην «State of Europe” ομιλία του ο Ζαν-Κλοντ Γιουνκέρ ως «Ευρώπη»: τίθεται ζήτημα «investment screening» για τις στρατηγικές τουλάχιστον επενδύσεις τρίτων (δηλαδή: της Κίνας) στην Ευρώπη.

Να σημειωθεί εδώ, ότι 13 από τις 28 (ήδη 27) χώρες της ΕΕ διαθέτουν διαδικασίες μπλοκαρίσματος ξένων επενδύσεων – παλιότερα π.χ. Ιαπωνικών, κάποια στιγμή Ρωσικών, τώρα προεχόντως των Κινεζικών: στο πρώτο 6μηνο του 2016, οι Κινέζοι επένδυσαν πάνω από 70 δις σε Ευρωπαϊκές εταιρίες – ποσό μεγαλύτερο από το άθροισμα επενδύσεών τους για το 2013+2014+2015… Στην Γερμανία, η οποία σημειωτέον ΔΕΝ έχει μηχανισμούς «άμυνας» τύπου investment screening λόγω οικονομικού φιλελευθερισμού, όταν ο Κινεζικός όμιλος Midea απέκτησε την παραγωγό ρομπότ Kuka, ξέσπασε σάλος – όμως το υπουργείο Οικονομίας δεν μπλόκαρε την επένδυση/εξαγορά… Όταν δε η Κινεζική Fujean Grand Chip Investment Fund πήγε να αποκτήσει τον έλεγχο της Aixtron (τεχνολογίας νιτριδίων του γαλλίου…), οι Γερμανοί ευαισθητοποιήθηκαν μόνον όταν οι ΗΠΑ «ανέβασαν» το ζήτημα (λόγω ΝΑΤΟϊκών χρήσεων) – οπότε οι ίδιοι οι Κινέζοι έκαναν πίσω.

Αν το πάρουμε από την άλλη άκρια, η παρουσίαση – με πρωτοβουλία του ΕΛΙΑΜΕΠ – μελέτης που είχε παραγγείλει η EBRD (από τον ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα Jens Bastian, που ένα φεγγάρι ήταν στην Task Force «μας») για την «Βαλκανική Οδό του Μεταξιού», δηλαδή τον κλάδο της γιγάντιας πρωτοβουλίας OBOR/One Belt – One Road της Κίνας στην περιοχή μας, δείχνει ότι εκείνο που ξεκίνησε ως μια δυναμική ιδέα του Προέδρου Σι Ζινπινγκ (και επεξηγήθηκε διεξοδικά στο Belt and Road Forum στο Πεκίνο, 14-15 Μαΐου φέτος) βρίσκεται σε δυναμική εξέλιξη.

Στην παρουσία του «εδώ» κλάδου της OBOR, η κίνηση της Cosco στον Πειραιά (τέρμιναλ κοντέηνερ 2009, απόκτηση 51% του ΟΛΠ το 2016) και η εξαγορά 24% του ΑΔΜΗΕ στα τέλη του 2016 αποτελεί αιχμή του δόρατος στην Βαλκανική. Στην Σερβία, αποκτήθηκε από τον Όμιλο He η χαλυβουργία Zelezar Snederevo, ενώ προχωρούν διερευνητικές επαφές για οδική υποδομή και τράπεζες. Στην πΓΔΜ εκσυγχρονίζονται αυτοκινητόδρομοι αλλά και σιδηροδρομική υποδομή. Στην Βοσνία-Ερζεγοβίνη μετασκευάστηκε/εκσυγχρονίστηκε η ηλεκτροπαραγωγή μονάδα Elektroprivreda BiH και η θερμοηλεκτρική Stanari. Ανά την Βαλκανική, η China Development Bank, η Eximbank και η Bank of China προωθούν συνεργασίες, ενώ στήθηκαν δυο Funds Επενδυτικής Συνεργασίας.

Το ερώτημα που δεν θα αποφευχθεί, όπως πάνε τα πράγματα είναι: Που η αναπτυξιακή βοήθεια σταματάει; πού χωρεί η επένδυση με σκοπό  το κέρδος; που η εξασφάλιση πόρων (που ανέκαθεν απασχολεί την Κίνα); και που αρχίζει η «αγορά» πολιτικής επιρροής;

Και – τελικά – πού η Ευρώπη, επικαλούμενη την αμοιβαιότητα, θα αρχίσει να «κλείνει»; Τι ρόλος στο investment screening θα δοθεί στην Ευρ. Επιτροπή; Και πώς χώρες όπως η Ελλάδα θα «δουν» ένα ενδεχόμενο φρενάρισμα της επενδυτικής παρουσίας των Κινέζων;