Η δική μας άποψη για τον ελέφαντα

 

Λέει η ινδική παραβολή ότι κάποτε έβαλαν κάποια παιδάκια σ’ έναν περίβολο, όπου μέσα βρισκόταν ένας ελέφαντας. Μόνο που πρώτα τους είχαν δέσει μ’ ένα μαντήλι τα μάτια. Τα άφησαν να περιφερθούν, να ψάξουν, να αγγίξουν. Και ύστερα τους ζήτησαν να περιγράψουν «Τι είναι ο ελέφαντας;».

Το ένα παιδάκι είπε: «Είναι πελώριοι κορμοί δέντρου, σχεδόν δεν γίνεται να τους αγκαλιάσεις με τα χέρια».

Το άλλο παιδάκι είπε: «Είναι ένα μεγάλο, σαν φίδι, που ξεφυσάει και πετάει νερό».

Το τρίτο παιδάκι είπε: «Είναι κάτι σαν μαστίγιο, με τρίχες στην άκρια, που χτυπάει πέρα δώθε».

Και τα τρία παιδάκια, την αλήθεια είχαν πει. Το καθένα την δικιά του αλήθεια, βέβαια: τα πόδια, την προβοσκίδα, την ουρά. Με τα μάτια ανοιχτά, βέβαια, θα περιέγραφαν μιαν εντελώς άλλη πραγματικότητα του ελέφαντα. Κάπως έτσι είναι τα πράγματα και με την πρόσφατη Κορυφή, που ενώ ήταν προορισμένη να μιλήσει για «Το Μέλλον της Ευρώπης» βρέθηκε να επιχειρεί προπάντων να σταματήσει το ξήλωμα του Ευρωπαϊκού πουλόβερ με αφορμή/αντικείμενο το Προσφυγικό.

Μια περιγραφή λοιπόν, θα ήταν ότι οι ηγέτες της «Ευρώπης» απέτρεψαν την περαιτέρω συσσώρευση σύννεφων – που είχαν λάβει την πιο μαύρη μορφή τους με την απειλή της Ιταλίας (ιδρυτικού μέλους της ΕΟΚ των «Έξη», κεντρικού πυρήνα του Ευρωπαϊσμού κοκ) να μπλοκάρει την διατύπωση Συμπερασμάτων της Κορυφής (θυμηθείτε Ανδρέα Παπανδρέου δεκαετίας του ΄80). Αντί γι’ αυτό, υπήρξε μια ενιαία θέση για το Προσφυγικό, με αναφορές στην καλύτερη φύλαξη συνόρων, σε αλληλεγγύη και υποβοήθηση των χωρών που δέχονται το κύμα προσφύγων/μεταναστών, με διατήρηση της λογικής της μετεγκατάστασης, πάντως σε άρση των αμφισβητήσεων που θα μπορούσαν να προκύψουν για την θεμελιώδη αρχή των τεσσάρων ελευθεριών της ΕΕ και την λειτουργία του Σένγκεν.

Μια άλλη περιγραφή θα ήταν ότι η (αποφασισμένη, νομοθετημένη) ρύθμιση για κατανομή των προσφύγων με βάση ποσόστωση πήγε πίσω, με την εισαγωγή της έννοιας «εθελοντική συμμετοχή» στην πρακτική της μετεγκατάστασης. Και την μετάβαση, βρίσκουμε στην πράξη, στην εποχή των διμερών «διαρθρωτικών» ρυθμίσεων όπως τις ανακίνησε η Καγκελάριος Μέρκελ – τις αρνήθηκε η Ρώμη, όμως δείχνει να τις αποδέχεται η Αθήνα (κάπως υπερπρόθυμα /άγαρμπα) και η Μαδρίτη (χαλαρότερα). Δίπλα απ’ αυτήν την μετάβαση, και μια πιο παραδοσιακή Ευρωπαϊκή πατέντα υπόσχεσης για οικονομική αλλά και διοικητική στήριξη, δηλαδή για το κόστος των προσφυγικών καταυλισμών και την υποτιθέμενη τεχνική βοήθεια στην διεκπεραίωση των υποθέσεων ασύλου με κατάλληλο ανθρώπινο δυναμικό.

Μια τρίτη περιγραφή, πάλι, αφορά τον ρόλο που παίζει η πολιτική πίεση – στο μόλις υποκρυπτόμενο επίπεδο επιβολής (Ζεεχόφερ στην Γερμανία, με τελεσίγραφο προς Μέρκελ «να βρει λύση για το Προσφυγικό»), αλλά και δημιουργίας «μίνι Σένγκεν» (Αυστρία με Κουρτς, συν Στράχε στο βάθος, σε συνεννόηση με Γερμανία). στο πολύ πιο εμφανές με το μέτωπο Βίζεγκραντ, όπου ο Όρμπαν λειτούργησε πολύ-πολύ αποτελεσματικά με το Ουγγρικό δημοψήφισμα για ευθεία εναντίωση στις Ευρωπαϊκές ρυθμίσεις για το Μεταναστευτικό, δημοψήφισμα που μπορεί να μην συγκέντρωσε το αναγκαίο κατώφλι συμμετοχής πλην «νομιμοποίησε» εσωτερικά μέχρι και ποινικοποίηση κάθε στήριξης προς πρόσφυγες ή μετανάστες στην Ουγγαρία! Η πολιτική πίεση και η πολιτική ανάγκη «ξηλώνουν» τους θεσμικούς μηχανισμούς, τους οποίους δεκαετίες παραγωγής Ευρωπαϊκού νομικού συστήματος είχαν διαμορφώσει και που τα Πανεπιστήμια έχουν υπερήφανα αναγάγει σε νέο κλάδο δικαίου.

Δυσάρεστο να το καταγράψει κανείς, αλλά… εκεί όπου οι πρωτοβουλίες Μακρόν πήγαιναν να ανοίξουν συζήτηση για «Το Μέλλον της Ευρώπης», ακούστηκε δυσοίωνα προφητική η διατύπωση του Ματτέο Σαλβίνι – της αποτελεσματικά διχαστικής Λέγκας του Βορρά, στην Ιταλία – προς τον Spiegel: «Τους επόμενους μήνες θα κριθεί αν η Ευρώπη εξακολουθεί να έχει μέλλον στην παρούσα μορφή της, ή αν όλο αυτό είναι μάταιο».

Τα παιδάκια της ινδικής παραβολής δεν γνώριζαν, ασφαλώς την έννοια της ματαιότητας: γι αυτό υπάρχει το παιχνίδι στην ανθρώπινη διαδρομή. Η «Ευρώπη» μπροστά στο Προσφυγικό/Μεταναστευτικό, με αυτήν την πρόκληση της ματαιότητας έχει πλέον να αναμετρηθεί – και με την ανάγνωση της πραγματικότητας.