Η διορατική Ντόρα Μπακογιάννη

Τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με τις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ στην Ανατολική Μεσόγειο δεν περιλαμβάνουν τελικά τη λέξη κυρώσεις ή κάποιον αυτόματο μηχανισμό επιβολής, που περιέγραφαν κυβερνητικά στελέχη το προηγούμενο διάστημα στα ΜΜΕ. Περιλαμβάνουν όμως βασικά στοιχεία της στρατηγικής που περιέγραψε η πρώην υπουργός Εξωτερικών, Ντόρα Μπακογιάννη, στην πρόσφατη συνέντευξή της στην Οικονομική.

Αντιγράφουμε από το τεύχος Αυγούστου:
«Είναι κατάλληλη η συγκυρία για να επιδιώξουμε μια τέτοια λύση; Μήπως οι συνθήκες είναι χειρότερες από την εποχή του Ελσίνκι;
Σήμερα τα δεδομένα είναι πολύ δυσκολότερα από την εποχή όπου γινόταν η διαπραγμάτευση επί κυβέρνησης Σημίτη. Η διεθνής κατάσταση ήταν τελείως διαφορετική. Η Ευρώπη είχε βάλει συγκεκριμένους στόχους, οι Αμερικάνοι είχαν πέσει με πάθος στην προσπάθεια επίλυσης των διμερών προβλημάτων, οι Τούρκοι ήταν σε διαφορετική οικονομική και γενικά εσωτερική κατάσταση, πολλές από τις τουρκικές διεκδικήσεις δεν είχαν αρθρωθεί, άρα τα πράγματα ήταν πολύ καλύτερα απ’ ό,τι είναι σήμερα. Γι’ αυτό και η άποψή μου είναι –και την έχω καταθέσει από τον Δεκέμβριο– ότι η Ελλάδα πρέπει να μεταλλάξει κατά κάποιο τρόπο τη στρατηγική του Ελσίνκι, τηρώντας όμως τη βασική της λογική.

Να στήσουμε μια νέα συμφωνία με την Τουρκία;
Η Ευρώπη με την Τουρκία πρέπει να φτιάξουν μια συνολική συμφωνία. Απέχουμε πολύ από το να γίνει η Τουρκία μέλος της ΕΕ. Άρα χρειάζεται ένα νέο πλαίσιο, που να ανταποκρίνεται στην καινούργια πραγματικότητα: μια συμφωνία-πακέτο, η οποία θα καλύπτει 3 άξονες. Ο ένας είναι ο οικονομικός (τελωνειακή ένωση, οικονομική συνεργασία ΕΕ-Τουρκίας κ.λπ.). Εδώ έχουμε ζητήματα όπου η Τουρκία έχει απόλυτη ανάγκη την Ευρώπη, λόγω της οικονομικής κρίσης. Βλέπει, επίσης, ότι η Ευρώπη αντέδρασε στην πανδημία του κορονοϊού και των οικονομικών συνεπειών της με τρόπο που εξέπληξε παγκοσμίως. Το Ταμείο Ανάκαμψης είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς βάζει ξανά την Ευρώπη, οικονομικά, στον χάρτη αλλά και διαψεύδει όλους όσοι επένδυσαν στη διάλυσή της, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο.

Δεύτερος άξονας;
Δεύτερος άξονας είναι το προσφυγικό. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μια συμφωνία για το προσφυγικό, με τις απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις της Τουρκίας, από τη στιγμή που έχει έναν μεγάλο αριθμό προσφύγων, θα πρέπει να περιληφθεί στη συνολική συμφωνία-πακέτο. Εδώ έχει σημασία η Τουρκία να αντιληφθεί ότι δεν μπορεί να είναι ανοιχτή σε όλο τον μουσουλμανικό κόσμο, να δέχεται χωρίς βίζα μουσουλμάνους από παντού και στη συνέχεια όλοι αυτοί να θέλουν να περάσουν στην Ευρώπη. Συγγνώμη, αλλά αυτός δεν είναι πρόσφυγας, είναι οικονομικός μετανάστης. Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα η οικονομική ανάπτυξη της Τουρκίας επέτρεπε την απορρόφηση φθηνού εργατικού δυναμικού. Σήμερα πλέον αυτό δεν ισχύει.

Και ο τρίτος άξονας;
Ο τρίτος άξονας είναι το νομικό κομμάτι των σχέσεών μας με την Τουρκία, δηλαδή η αποδοχή του διεθνούς δικαίου. Πρέπει να καθοριστούν οι κανόνες του παιχνιδιού. Η Ευρώπη έχει σύνορα, και έχει υποχρέωση να τα προστατεύσει. Οι δε κανόνες του παιχνιδιού δεν χρειάζεται να εφευρεθούν σήμερα. Είναι οι βασικοί κανόνες του διεθνούς δικαίου, τους οποίους αποδέχονται όλοι.»