Η Ελλάδα στο σταυροδρόμι των ευρωπαϊκών επιλογών, 1957-1959: Η απόφαση της κυβέρνησης Κ. Καραμανλή για τη σύνδεση με την ΕΟΚ

Μαριέττα Δ. Μινώτου

Πρόλογος: Π. Κ. Ιωακειμίδη

Εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 2019, σελίδες 478, τιμή εκδότη: 23,32 €

Με αφορμή τα 60 χρόνια από τη Συμφωνία Σύνδεσης Ελλάδας-ΕΟΚ, η Μαριέττα Μινώτου (με μακρά θητεία στο Αρχείο του Ιδρύματος Κ. Καραμανλή και εν συνεχεία στα Γενικά Αρχεία του Κράτους) επαναφέρει στη μνήμη το αληθινό ξεκίνημα εκείνου που γνωρίζουμε ως “ευρωπαϊκή πορεία της Ελλάδας”. Οι περισσότεροι το έχουμε συνδέσει με την ένταξη στην ΕΟΚ (1981, με βάση τη Συνθήκη του 1979), ή πάλι με την ένταξη στην ΟΝΕ/Ευρωζώνη (1989, με συνειδητοποίηση της αλλαγής νομίσματος το 2002), ή ακόμη το μη Grexit (2015).

Όμως, η πραγματική αρχή του νήματος βρίσκεται στη Συμφωνία Σύνδεσης με την (τότε) ΕΟΚ των «6», που ως πυρήνα και προοπτική είχε ακριβώς την πλήρη ενσωμάτωση της Ελλάδας/της ελληνικής οικονομίας στο ευρωπαϊκό εγχείρημα, το οποίο μόλις είχε ξεκινήσει – η 60ή επέτειος της Συνθήκης της Ρώμης γιορτάστηκε το 2017, στο μεταίχμιο διαδοχικών κρίσεων (όπως θα λέγουν σε απόσταση δεκαετιών, ανάμεσα στη χρηματοπιστωτική κρίση, τη διαδρομή του Brexit και την τωρινή κρίση οικονομικών συνεπειών της πανδημίας του κορονοϊού). Η βουτιά στην οποία η Μ. Μινώτου καλεί τον αναγνώστη, στο πυκνό αρχειακό υλικό που καλύπτει την τότε διαπραγμάτευση, (ξανα)ζωντανεύει τις προκλήσεις μπροστά στις οποίες βρέθηκε η τότε κυβέρνηση Κ. Καραμανλή, όταν δίστασε ανάμεσα στη λογική μιας «μεγάλης ΕΖΕΣ» που προωθούσε η Μεγ. Βρετανία και της ηπειρωτικής ΕΟΚ, αλλά και τις αντιστάσεις των βασικών συντελεστών της ελληνικής οικονομίας της εποχής. Και τελικώς αποφάσισε την πρόσδεση στην ΕΟΚ.

Στη διαδρομή που περιγράφεται και στις διαπραγματευτικές προκλήσεις που προεικάζουν εκείνες της μεταπολιτευτι- κής περιόδου, όταν επιδιώχθηκε η πλήρης ένταξη –αληθινά μείζον ερώτημα το τι θα είχε αληθινά συμβεί αν δεν είχε μεσολαβήσει το «πάγωμα» της συνδέσεως με τη δικτατορία του 1967-74, που αλλοίωσε σημαντικά τις ισορροπίες της Συμφωνίας Συνδέσεως– ξαναβρίσκει κανείς τις αμφιθυμίες που έκτοτε συνόδευαν τη σχέση Ελλάδας/ΕΟΚ-ΕE. Και που μόνον σταδιακά κατέληξαν να αποτελούν τόσο ισχυρό πολιτικό σύνδεσμο, όσο καταδείχθηκε μέσα στις διαδοχικές κρίσεις της τελευταίας δεκαετίας. Με βάση «το [η έκφραση της συγγραφέως] “διαβατήριο” για να συμμετέχει σε ισχυρά κέντρα αποφάσεων […] μέχρι τον “σκληρό πυρήνα” της σημερινής Ευρώπης..

ΑΔΠ