Η Ευρώπη μετά το Brexit (συνέχεια)

 

Βλέπαμε την περασμένη εβδομάδα πώς η διοργάνωση δημόσιας συζήτησης από τον EPLO/Ευρωπαϊκό Οργανισμό Δημοσίου Δικαίου, μαζί με το Κέντρο Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Δικαίου, το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και το Ίδρυμα Κρίσπη – έθεσε τον δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων στο Ευρωπαϊκό εκείνο πρόβλημα που λειτούργησε ως θρυαλλίδα στο αδιέξοδο, που υποχρεώνει τώρα την Ευρώπη να ξαναδεί τον εαυτό της: το Brexit.

Την πολιτική διάσταση της συζήτησης πύκνωσε το στρογγυλό τραπέζι πολιτικών που έφερε σε αντιπαράθεση τις απόψεις Κωστή Χατζηδάκη – Κώστα Χρυσόγονου – Δημήτρη Καμμένου – Βαγγέλη Βενιζέλου. Σύμφωνα με την προσέγγιση του Κ. Χατζηδάκη, το Brexit κακώς προσεγγίστηκε ως κεραυνός εν αιθρία. Η Βρετανική διστακτικότητα ήταν ήδη δεδομένη, το “I want my money back” της Μάργκαρετ Θάτσερ, τα opt-outs  από Κοινωνικό Χάρτη και Ευρωζώνη είχαν δείξει τα όρια της Βρετανικής συμμετοχής, η αρνητικότητα της Μεγ. Βρετανίας απέναντι στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο παρέμενε.

Μένει τώρα να φανεί πώς θα γίνει η διαπραγμάτευση της ΕΕ με το Λονδίνο: οι κοινοτικοί μηχανισμοί τείνουν να “δείξουν τα δόντια τους”, ενώ η συζήτηση για τις ενισχυμένες συνεργασίες της Λευκής Βίβλου Γιουνκέρ (δηλαδή της οικοδόμησης προωθημένων σχημάτων των willing and able, ενδεχομένως και με την συμμετοχή συνδεδεμένων χωρών) και “ελευθερώνει” από τον Βρετανικό αρνητισμό, αλλά και επιτρέπει εντελώς εξειδικευμένες προσεγγίσεις (π.χ. στον τομέα της άμυνας).

Η ανάλυση Χρυσόγονου ξεκίνησε με την διαπίστωση ότι, γενικώς, η ιστορική πορεία είναι προς μεγαλύτερους σχηματισμούς – οι οποίοι τώρα, στην φάση της παγκοσμιοποίησης, επικεντρώνονται στον οικονομικό τομέα. Η πρωτοτυπία της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης ήταν το ότι, σε αντίθεση με τα ιστορικά προηγούμενα, δεν κινήθηκε με την βία και την επιβολή, αλλά με χρήση συναινέσεων και μέσω εκλογικών διαδικασιών. Πλην όμως, τόσον οι ανισότητες (που τα χρόνια της παγκοσμιοποίησης απογειώθηκαν), όσο και η ανάδυση της έννοιας των εθνικών ταυτοτήτων (87% των Ευρωπαίων δηλώνουν σήμερα “όχι πρώτα Ευρωπαίοι” – οι μισοί απ’ αυτούς δηλώνουν κυρίως πολίτες του Κράτους τους οι άλλοι παράλληλα Ευρωπαίοι και πολίτες. Ήδη το αμφίσημα δημοψηφίσματα για το ΕυρωΣύνταγμα – Γαλλικό, Ολλανδικό – έδειξαν την τάση υποχώρησης της Ευρωπαϊκής ταυτότητας.

Ο Δημ. Καμμένος στάθηκε περισσότερο στις συνέπειες του Brexit, και μάλιστα σ’ εκείνες στον χρηματοπιστωτικό τομέα και στις ευκαιρίες που ανοίγονται από την πίεση που θα δεχθεί το City για προσέλκυση δραστηριοτήτων του τριτογενούς τομέα από άλλες Ευρωπαϊκές πόλεις. Ειδικά στο επίπεδο των ναυτιλιακών εργασιών, μια νέα ευκαιρία ανοίγεται και για την Ελλάδα/τον Πειραιά, αν αποδειχτεί ένα μίνιμουμ οργανωτικότητας.

Ο Βαγγέλης Βενιζέλος θύμισε ότι τίποτε δεν είναι ευθύγραμμο, “τίποτε δεν είναι γραμμένο στην Ιστορία, οπότε και στην υπόθεση του Brexit και των συνεπειών του όλα είναι ανοιχτά. Θύμισε επίσης ότι για τους Βρετανούς ανέκαθεν η ΕΕ ταυτίστηκε με γραφειοκρατία, αναποτελεσματικότητα, υπερρύθμιση. Στάθηκε όμως ιδιαίτερα και στην προθυμία που έδειξε η ΕΕ και κάνει παραχωρήσει στην Μεγ. Βρετανία (άρση της ρήτρας για “ever closer Union”, βελτίωση των οικονομικών/δημοσιονομικών όρων, υποχώρηση στο μεταναστευτικό και στα κοινωνικά επιδόματα, ακόμη και “άδειασμα” αρχών του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου), που όμως δεν ήρκεσαν για να μεταπείσουν τους Βρετανούς. Πάντως η αποχώρηση της Μεγάλης Βρετανίας δεν θα είναι χωρίς αντίκτυπο για την ίδια την πορεία της Ευρώπης.