Η Ευρώπη μετά το Brexit

 

Την στιγμή που η “Ευρώπη” φτάνει μπροστά στην κρυστάλλινη σφαίρα του πού θα οδηγήσει τώρα τα βήματά της, μετά τα υπαρξιακά προβλήματα που δημιούργησε το Brexit – Κορυφή των Τεσσάρων στις Βερσαλλίες, ήδη Κορυφή των “27”, σε απόσταση αναπνοής η 25η Μαρτίου για τα 60χρονα της ΕΕ – αρχίζει να κινείται και στην Ελλάδα ο αναστοχασμός γύρω από την προβληματική αυτή. Λίγο πιο σοβαρά/λίγο πιο οργανωμένα.

Μια διοργάνωση – του EPLO/Ευρωπαϊκού Οργανισμού Δημοσίου Δικαίου, μαζί με το Κέντρο Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Δικαίου, το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και το Ίδρυμα Κρίσπη – πήρε την πρωτοβουλία να θέσει τον δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων στο Ευρωπαϊκό εκείνο πρόβλημα που λειτούργησε ως θρυαλλίδα (ή μήπως ως αποκάλυψη) στο αδιέξοδο εκείνο, που υποχρεώνει τώρα την Ευρώπη να ξαναδεί τον εαυτό της: το Brexit. Η διοργάνωση αυτή συζήτησης υπήρξε νομική στον πυρήνα της και – είναι αλήθεια – το πιο τεχνικό της panel, που άλλωστε προεδρεύτηκε από τον μέχρι προ καιρού Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Βασίλη Σκουρή, κάλυψε εξαιρετικά ενδιαφέρουσες πτυχές όπως: το αν η απόφαση για το Brexit μπορεί να παρθεί πίσω.αν ναι, πώς. με ποια βάση θα προχωρήσει η διαπραγμάτευση του Λονδίνου με τους “27”, πλέον. τι ρόλο θα έχει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και τώρα και μετά.

Όμως, όπως παρατήρησε σε μια εκδοχή του “ο βασιλιάς είναι γυμνός!” ο παρεμβαίνων Πρόεδρος του Ελληνο-Βρεταννικού Επιμελητηρίου Χάρης Οικονομόπουλος, εν τέλει η πολιτική διάσταση θα οδηγήσει τα πράγματα. Αυτό αποδείχθηκε πολλαπλά.

Επαληθεύθηκε στην συνέχεια της συζήτησης. Και όταν ο – και αμφιτρύων της διοργάνωσης – Σπύρος Φλογάιτης παρατήρησε ότι στην ουσία, με την αποχώρηση της Μεγάλης Βρετανίας ως καταλύτη, αρχίζει πλέον η σημερινή Ευρώπη να οπισθοχωρεί προς την κατεύθυνση της “Ευρώπης του Καρλομάγνου”/ηπειρωτική, πράγμα που για μιαν Ελλάδα η οποία επί αιώνες βρέθηκε ευθυγραμμισμένη με τις θαλάσσιες δυνάμεις έχει ιδιαίτερη σημασία…

Αλλά και όταν, στο πάνελ πολιτικών, ο Βαγγέλης Βενιζέλος παρατηρούσε ότι η δημοκρατία παρουσιάζεται ιστορικά ως συγκυριακή, και όχι του μακρού χρόνου. Τα δε δημοψηφίσματα λειτουργούν ακριβώς συγκυριακά, όμως τα αποτελέσματά τους κρίνονται ιστορικά: κάτι τέτοιο θα λειτουργήσει με το Brexit. Με απουσιάζουσα την Μεγ. Βρετανία – “σκεπτόμενη κεφαλή της Δύσης”  – η Ευρωπαϊκή Ένωση απειλείται ακόμη περισσότερο από την άλλη παρομοίωση Βενιζέλου: να εμφανίζεται ως αυτοκρατορία και η αυτοκρατορία είναι επιβλητική και μεγάλη, όμως είναι συνάμα και μοιραία”, όπως έχει αποδειχθεί ιστορικά. Όσο για το Ευρωπαϊκό εγχείρημα, προοπτικά, καλείται να έρθει τώρα – όπως παρατήρησε και ο Κώστας Χρυσόγονος – αντιμέτωπο με το τι θα απομείνει από το μοναδικό παράδειγμα δημιουργίας μιας μείονος οντότητας χωρίς βία και επιβολή, αλλά με βάση την συναινετικότητα.