«Η Ευρώπη πουλάει;»

 

Η συζήτηση για το «Ευρωπαϊκό» περιεχόμενο της πορείας προς τις Ευρωεκλογές, της σχετικής καμπάνιας σε εθνικό επίπεδο, των θέσεων των κομμάτων και των βασικών πολιτικών τενόρων ήταν το αντικείμενο του (ημι)κλειστού policy meeting που οργάνωσε – προχθές – το Ινστιτούτο Δημοκρατίας «Κωνσταντίνος Καραμανλής» μαζί με το Ίδρυμα Hanns Seidel (είναι το Ίδρυμα του CSU, το οποίο επ’ εσχάτων έχει προσπεράσει σε δραστηριοποίηση και το αδελφό KAS του CDU στην Ελλάδα).

Την μικρή δημοσιότητα πήγε να συγκινήσει η συνύπαρξη στο πάνελ της εκδήλωσης του Βαγγέλη Βενιζέλου με τον Κωστή Χατζηδάκη – που, όπως σημείωσε εισαγωγικά ο δεύτερος, είναι η τριτοτέταρτη φορά που συναντιώνται σε παρόμοιες διοργανώσεις. Αναδεικνύοντας (πάλιν Χατζηδάκη η διαπίστωση) ότι η πολιτική διαφωνία δεν χρειάζεται να καταλήγει σε αντιπαράθεση. Όμως η ίδια αυτή διοργάνωση, είχε κάτι πολύ ουσιαστικότερο να εισφέρει σε εκείνο που ονομάζουμε – υπό συνθήκες 2019 – «δημόσια συζήτηση» στην προεκλογική Ελλάδα: ο ωμός τρόπος με τον οποίο τέθηκε το θέμα – το «Η Ευρώπη πουλάει;» – ήταν από μόνος του χρήσιμος ώστε να αποφευχθεί η συνήθης Ευρωθολούρα, με τις ωραίες ανώδυνες διατυπώσεις, που ταλαιπωρεί παρόμοιες συζητήσεις.

Τιμώντας από τον τρίτο των πανελιστών τον φιλοξενούμενο καθηγητή Ντάνιελ Γκαίλερ – του Πανεπιστημίου του Passau – να κρατήσουμε πρώτα την δική του κατάθεση: ότι εκεί όπου υπήρχε παλιά η αντιπαράθεση των δυο βασικών πολιτικών οικογενειών, Χριστιανοδημοκρατών και Σοσιαλδημοκρατών, τώρα υπάρχει η τάση να διαμορφωθεί μια πιο οριζόντια προσέγγιση στα προβλήματα. Μαζί και με μια «επαναπολιτικοποίηση» της Ευρωπαϊκής συζήτησης, όπως παρατηρείται στα περιβαλλοντικά ή στο μεταναστευτικό. Βέβαια, ο ίδιος δίστασε να δώσει απάντηση ουσίας στο ερώτημα των Ελλήνων του πάνελ, πώς εξηγείται η άνθηση του πιο ακραίου AfD στην χώρα του. αν και τόσο Βενιζέλος όσο και Χατζηδάκης στάθηκαν στην πολιτική «μετάφραση» του τι σημαίνει η προϊούσα έκπτωση της μεσαίας τάξης στην Ευρώπη (που ασφαλώς δίνει, και σ’ αυτό, μέρος της απάντησης).

Περνώντας όμως κεντρικότερα, τώρα, στην συνεισφορά των Ελλήνων του πάνελ, ας κρατήσουμε του Βαγγέλη Βενιζέλου την προσέγγιση στον πυρήνα της λειτουργίας της ΕΕ/της Ευρωζώνης σήμερα – που διαθέτει μεν πειθαρχίες και κανόνες, όμως όχι και μηχανισμούς εξισορρόπησης ή (ακόμη περισσότερο) μηχανισμούς αναδιανομής πόρων. Όσο ο πλους γίνεται με καλό καιρό, η συζήτηση περί «Ευρώπης» και Ευρωπαϊστικών προθέσεων είναι εύκολη/ευχάριστη υπόθεση: όταν τα πράγματα βαρύνουν, τότε τίποτε δεν είναι απλό. (Με σχετική ευγένεια, ο Β. Βενιζέλος επισήμανε ότι οι Γερμανοί μπορούν ευκολότερα να μιλούν σε φόντο Ευρωεκλογών περί Ευρώπης, καθώς… έχουν κατά νουν Γερμανική Ευρώπη. Όταν ο Εμμανουέλ Μακρόν επεχείρησε να ανοίξει κάπως πιο ευρεία συζήτηση, προσάραξε).

Από τον Κωστή Χατζηδάκη, πάλι, θα τείναμε να κρατήσουμε το πόσο διστακτική έχει δειχθεί η ίδια η «Ευρώπη» στο να προβάλει όσα αληθινά θετικά επιτεύγματα αγγίζουν τον μέσο Ευρωπαίο: το Πρόγραμμα Erasmus, για παράδειγμα. την κατάργηση του κόστους της περιαγωγής στην κινητή τηλεφωνία. την πραγματικότητα της ελευθερίας κινήσεως που έφερε στον μέσο Ευρωπαίο το Σένγκεν (ακόμη-ακόμη και το ίδιο το φαινόμενο του ευρώ, μέχρι ότου «δάγκωσε»). Ο Χατζηδάκης πήρε πάνω του, επίσης, να επισημάνει πόσο λείπει από τον Ευρωπαϊκό λόγο εκείνο που λέγεται «ψυχή». Είναι αναγκαστικά τεχνοκρατικοί οι μηχανισμοί, όμως όταν αυτάρεσκα σαν τέτοιοι απευθύνονται και στους πολίτες…

Βέβαια, στην συζήτηση αυτή άνοιξαν και πολλά ζητήματα που… έμειναν ανοιχτά. Τι σημαίνει π.χ. η τάση των περικλεών μηχανισμών των Βρυξελλών να αντιμετωπίζουν/να καλούνται να αντιμετωπίσουν αλλιώς τα προβλήματα που πάει να λύσει η συγχώνευση Deutsche-Commerzbank απ’ ό,τι εκείνα των Ιταλικών ή αύριο των Ελληνικών τραπεζών; (Για να μην πιάσουμε την συγχώνευση Siemens-Alstom). Τι σηματοδότησε η μη-επιβολή κυρώσεων στην αρχή της δεκαετίας του 2000 στην παράταση των ορίων δημοσιονομικού ελλείμματος, όταν παραβάτες ήταν… Γαλλία και Γερμανία; Τι ακριβώς θα γίνει τώρα με τις Κινεζικές επενδύσεις στα πλαίσια του OBOR/Δρόμου του Μεταξιού;

Απλοϊκό να το πει κανείς: ας χρησιμεύσουν τουλάχιστον σ’ αυτό οι Ευρωεκλογές – να γίνει κάποια συζήτηση για «Ευρώπη».