Η θριαμβική επαναφορά των συνόρων

Του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Προβλήματα δείχνουν ήδη να δημιουργούνται στις σχέσεις ΗΠΑ (όπου εδρεύει βέβαια το φαινόμενο Τραμπ, αλλά και έχει σημειώσει νέες αναφλέξεις η πανδημία του κορωνοϊού) με την Ευρωπαϊκή Ένωση (όπου οι Μόνιμοι Αντιπρόσωποι των «27» στις Βρυξέλλες άφησαν τις ΗΠΑ εκτός «λευκής λίστας») με νέα αφορμή την συνέχιση της όχι-ακριβώς-απαγόρευσης-αλλά-πάντως-υποχρεωτικής-απόστασης στην τουριστική κίνηση. Που, όλοι το συνειδητοποιούν, συμπαρασύρει και άλλες δραστηριότητες όπως π.χ. τις επαγγελματικές, πλην άμεσης ανάγκης. Μάλιστα η Αμερικανική διπλωματία – που δεν παρέλειψε να «φυτιλιάσει» χώρες της ΕΕ οι οποίες για διαφορετικούς λόγους η καθεμιά επιθυμούν επίσπευση του πλήρους ανοίγματος (εμείς και οι Ιταλοί λόγω τουρισμού, οι χώρες Βίζεγκραντ για λόγους πιο ιδεολογικούς, οι Βαλτικές για μείγμα…) – ανακίνησαν ζήτημα δυσμενούς διάκρισης, καθώς μάλιστα οι Ευρωπαίοι δείχνονται πιο διαλλακτικοί με τους Κινέζους.

Βέβαια… οι ίδιοι οι Κινέζοι δείχνουν κι αυτοί ενόχληση, καθώς η ΕΕ έχει θέσει ως προϋπόθεση του ανοίγματος προς Κίνα κάτι σαν αμοιβαιότητα: ως γνωστόν, μετά την επανεμφάνιση κρουσμάτων, και μάλιστα στο Πεκίνο, οι εκεί αρχές συμπλήρωσαν τους εσωτερικούς περιορισμούς με πάγωμα εισερχομένων πτήσεων. Και εδώ, επί μέρους χώρες της ΕΕ ζητούν/προωθούν μεγαλύτερη ελαστικότητα προς το Πεκίνο – λιγότερο, εδώ, για τουριστικούς λόγους και σαφώς περισσότερο για οικονομικούς/επαγγελματικούς (Ιταλία, Γαλλία, εμείς).

Σ’ έναν από τους πυρήνες της Ευρωπαϊκής εγγύτητας σε περιφερειακό επίπεδο, οι Σκανδιναβοί βρέθηκαν σε ένταση: Δανία αλλά και Νορβηγία «είδαν» με ψυχρότητα την Σουηδία, που απέτυχε στην δική της υγειονομική διαχείριση.

Πολύ πιο άμεσα/δίπλα μας, ζήσαμε μιαν άλλη εκδοχή του τι σημαίνει η διατήρηση μη-ακριβώς-ανοιχτών συνόρων με την έντονη διαμαρτυρία της Τουρκίας για το ότι δεν έχει συμπεριληφθεί στην «λευκή λίστα» της ΕΕ. Μην ξεχνούμε ότι το διαβόητο τηλεφώνημα Μητσοτάκη – Ερντογάν (υποτίθεται ότι) είχε εν πολλοίς αυτό το περιεχόμενο. Τώρα, η πληγωμένη στην αίσθησή της ότι δικαιούται ειδική μεταχείριση Τουρκία, η οποία πάντως χρειάζεται και να διασώσει κάτι από το τουριστικό ρεύμα της, θεωρεί ότι πρόκειται για «πολιτική απόφαση». (Καθώς , δε, αυτές ακριβώς τις ημέρες κορυφώνεται η ένταση μεταξύ Άγκυρας και Παρισίων – ακόμη και στα πλαίσια του ΝΑΤΟ! – διόλου παράξενο που το πράγμα φορτίζεται πολιτικά, με δεδομένο τον καθοδηγητικό ρόλο της Γαλλίας στα πλαίσια της ΕΕ).

Εν τω μεταξύ, μιας και είμαστε στα εδώ σύνορα, η δική μας ανακοίνωση για άνοιγμα των πυλών εισόδου των Καστανιών και των Κήπων, που είχε γίνει περίπου επισήμως – Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, ειν’ αλήθεια με γενική Βαλκανική αναφορά, από Κακαβιά και Ευζώνους μέχρι Προμαχώνα – δημιούργησε μίνι-σάλο στον Έβρο. Και τούτο παρά το (υγειονομικό πάντως) παράδοξο ότι οι Έλληνες είχαν ούτως ή άλλως το ελεύθερο να περνούν μπρος-πίσω…

Πάμε όμως στον πυρήνα του πράγματος. Εκείνο που αναδεικνύει – με οδυνηρή, αυτήν την φορά, καθαρότητα – όλη αυτή η ιστορία είναι η επάνοδος/επαναφορά της έννοιας των συνόρων στην διεθνή πραγματικότητα. Με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο. Την έννοια των συνόρων ως στοιχείου προστασίας, περιχαράκωσης απέναντι στα προβλήματα, υπόσχεσης διάσωσης «από το κακό». Τα σύνορα έχουν επιστρέψει, σε μια εποχή όπου τα διεθνή ταξίδια ή πάλι η ζώνη Σένγκεν είχαν θεωρηθεί κεκτημένα, στοιχείο προόδου κλπ.

Διόλου τυχαία, η συζήτησή μας κλείνει με αναφορά στον Έβρο, όπου ούτως ή άλλως και η Ελλάδα αλλά και – κατά τα φαινόμενα – η Ευρώπη, «ανεκάλυψαν» πάλι την έννοια αυτή των συνόρων, στην περίπτωση του κατευθυνόμενου από Τουρκία προσφυγικού ρεύματος– το φετινό Φεβρουάριο-Μάρτιο. Την κάνει αυτήν την ζαβολιά η ιστορία, να κινείται και με την όπισθεν.