Η μαστίχα Χίου ως μοχλός ανάπτυξης της τοπικής και περιφερειακής οικονομίας

Οικονομική Επιθεώρηση, Ιούνιος 2021, τ. 1007

ΕΛΛΑΔΑ 1821-2021 • ΚΥΚΛΑΔΕΣ / ΒΟΡΕΙΟ ΑΙΓΑΙΟ του Γιάννη Μανδάλα, Γενικού Διευθυντή της Mediterra SA

Στις αρχές της χιλιετίας που διανύουμε η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου (ΕΜΧ) επιχείρησε στην ακριτική Χίο μια μικρή επανάσταση που αφορούσε την επανατοποθέτηση της μαστίχας στην αγορά και την εντατικότερη αξιοποίησή της προς όφελος πάντα των εκατοντάδων παραγωγών-μελών της. Από τότε αναλήφθηκαν πολλές επενδυτικές και επιχειρηματικές πρωτοβουλίες με επίκεντρο πάντα τον Συνεταιρισμό της Μαστίχας, που οδήγησαν σε αξιοζήλευτα αποτελέσματα. Ο συνεταιρισμός έχει μεταμορφωθεί σε οικονομικό οργανισμό με τέσσερα θυγατρικά νομικά πρόσωπα με εξειδίκευση στην παραγωγή, το μάρκετινγκ, τη διανομή και την επιστημονική έρευνα, η μαστίχα απολαμβάνει διεθνείς αναγνωρίσεις από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκου (ΕΜΑ) και την UNESCO, ενώ η τιμή παραγωγού, η αγροτική παραγωγή και η ζήτηση μαστίχας και προϊόντων μαστίχας καταγράφουν τις υψηλότερες επιδόσεις των τελευταίων 40 ετών. Τα εμπορικά σήματα Chios Mastiha, mastihashop, Art of Nature, ELMA κερδίζουν συνεχώς καταναλωτές και ράφια πώλησης, η διάσταση της υγείας έχει αναδειχθεί ως η πλέον σημαντική για τη μαστίχα, ενώ οι αναπτυγμένες χώρες της Βορείου Αμερικής και της Ασίας οδηγούν την παγκόσμια ζήτηση έναντι των παραδοσιακών αγορών της Μέσης Ανατολής.

Δύο δεκαετίες μετά τις ριζικές αλλαγές που επιχείρησε η ΕΜΧ, δεκάδες διαφορετικά προϊόντα διατίθενται στην ελληνική αγορά με εμπλεκόμενες πολλές παραγωγικές και εμπορικές επιχειρήσεις, δίνοντας σημαντική ώθηση στην τοπική οικονομία της Χίου.

Δεδομένης της αρνητικής οικονομικής συγκυρίας, που ενισχύεται από τη γεωπολιτική αστάθεια ως αποτέλεσμα της επιθετικής συμπεριφοράς της γείτονος Τουρκίας, σε συνδυασμό με την πίεση που ασκεί το μεταναστευτικό ζήτημα στο Βόρειο Αιγαίο, τίθεται ολοένα και συχνότερα το ερώτημα αν η μαστίχα θα μπορούσε να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης για την τοπική και –γιατί όχι;– την περιφερειακή οικονομία στην περιοχή. Λαμβάνοντας υπόψη τη διαχρονική υστέρηση του Βορείου Αιγαίου ως τουριστικού προορισμού και τις δυσοίωνες προοπτικές του κλάδου λόγω της παραπάνω συγκυρίας, η απάντηση προφανώς είναι καταφατική! Για τη μαστίχα άλλωστε, τα πολύ δύσκολα έχουν γίνει ή έχουν δρομολογηθεί, με το ενδιαφέρον των μαστιχοπαραγωγών να αυξάνεται διαρκώς.

Αυτό που απουσιάζει είναι ο όγκος παραγωγής, η σημαντική αύξηση του οποίου θα πολλαπλασίαζε το οικονομικό αποτύπωμα της μαστίχας σε όλο το νησί. Η μεγέθυνση αυτή είναι βέβαιο ότι θα διέτρεχε και τους τρεις τομείς της οικονομίας με εμπλεκόμενες δεκάδες μικρές και μεσαίες μεταποιητικές και τουριστικές επιχειρήσεις, δημιουργώντας προϋποθέσεις στέρεης, ισόρροπης και βιώσιμης ανάπτυξης για τις επόμενες δεκαετίες. Όμως, η περαιτέρω αύξηση της παραγωγής σκοντάφτει σε δυσεπίλυτα ζητήματα, όπως η κατάτμηση του αγροτικού κλήρου, η έλλειψη εργατών γης και το πλαίσιο υποστήριξης της μαστιχοκαλλιέργειας. Τα ζητήματα αυτά καλείται να επιλύσει με τόλμη η ελληνική Πολιτεία, μεριμνώντας κατά προτεραιότητα για την ενίσχυση του θεσμικού ρόλου της ΕΜΧ και την προστασία της μαστίχας, προσφέροντας κίνητρα για εθελοντική ανταλλαγή γαιών, θεσπίζοντας μέτρα περιβαλλοντικής προστασίας, ενεργοποιώντας ειδικό φορολογικό καθεστώς για τους μαστιχοκαλλιεργητές. Παράλληλα και με στόχο την ισόρροπη ανάπτυξη στοχευμένων προγραμμάτων ενίσχυσης για τη διασύνδεση των κλάδων μεταποίησης και υπηρεσιών με τη μαστίχα, θα προσέφερε την ευκαιρία σε επιχειρήσεις εγκαταστημένες σε όλο το νησί να αξιοποιήσουν το αυξημένο ενδιαφέρον για το προϊόν.

Η μεγέθυνση και διεύρυνση των οικονομικών δραστηριοτήτων με επίκεντρο τη μαστίχα φαίνεται να είναι η πλέον ασφαλής και σύντομη προοπτική για την περιοχή, ενώ η ανάπτυξη του mastiha experience μπορεί να είναι η απάντηση στη ζητούμενη τουριστική ανάπτυξη.