Η ρήτρα κατά της φοροαποφυγής στο Ελληνικό Δίκαιο: όρια και εύρος εφαρμογής

Βασίλης Βύζας

Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 2017, σελίδες 248, τιμή: 25,00 ευρώ

Η χιονοστιβάδα αλλαγών που επήλθε τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα όσον αφορά τη φορολογική νομοθεσία –και που κάνει τον κατά κανόνα χαμηλότονο, βετεράνο δικηγόρο Γιάννη Δρυλλεράκη (ο οποίος και προλογίζει αυτό το βιβλίο του Β. Βύζα) να μιλάει για «δικτατορία της φορολογίας» στις μέρες μας– έχει κατά πολύ επικεντρωθεί στην πλευρά της φορολογικής διαδικασίας, της δικονομικής προσεγγίσεως της φορολογίας.

Εκεί ακριβώς, διεμβολίζει στην ουσία τη φορολογική πρακτική –και θα δούμε πώς θα εξελιχθεί αυτό στη διοικητική πρακτική και στην εφεξής νομολογία– η εισαγωγή στην ελληνική έννομη τάξη γενικής διάταξης περί αποφυγής της φοροαποφυγής. Πρόκειται για ρήτρα που πάει επέκεινα της διαπίστωσης παρανομίας, τυπικής ή ουσιαστικής, που οδηγεί σε φοροδιαφυγή. Και στρέφεται εναντίον οποιωνδήποτε νομικών διαρρυθμίσεων ή πρακτικών μεθοδεύσεων/τεχνικών διευθετήσεων οδηγούν σε «αδικαιολόγητο φορολογικό όφελος», δηλαδή σε φοροαποφυγή.

Ο Β. Βύζας ξεναγεί στον αρκετά δαιδαλώδη κόσμο αυτής της κατηγορίας νομικών ρητρών, που έχει ανθίσει τα τελευταία χρόνια ανά τον κόσμο, για να «προσγειώσει» στα παρ’ ημίν: στον μνημονιακής επίνευσης (τι άλλο;) νόμο 4174/2013 και το άρθρο 38 (γενική ρήτρα), καθώς και σε ειδικότερες διατάξεις για τα ενδοκοινοτικά μερίσματα, τη μεταφορά ζημιών ή τις συγχωνεύσεις. Πολύτιμο ως τεχνικό βοήθημα, καθώς αυτό που περιγράψαμε ως ξενάγηση αφορά πορεία σε ναρκοπέδιο, το βιβλίο αυτό θέτει και μια σειρά ερωτημάτων που ανάγονται σε εκείνο που θα ονομάζαμε ηθική της φορολογικής διοίκησης: από το πώς θα απαντηθούν από την πρακτική των φορολογικών αρχών και εν συνεχεία από τη Δικαιοσύνη θα εξαρτηθεί αν η έννοια της φοροαποφυγής θα καταλήγει σε καφκικές καταστάσεις, ή αν θα φέρει το ελληνικό φορολογικό σύστημα κάπου στο μέσο όρο των πρακτικών της Δύσης.

ΑΔΠ