Η σφήνα Μπελαρούς, η παρουσία Ισραήλ, η διπλή επικοινωνία Τραμπ – και τα «περίπλοκα και αλληλένδετα θέματα»

Του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Αναζητώντας γιατί η (διήμερη, ούτως ή άλλως) σύνοδος του άτυπου Συμβουλίου Υπουργών Εξωτερικών «άφησε» την επί της ουσίας συζήτηση για τις σχέσεις με την Τουρκία (εμείς το «διαβάζουμε» ως ΕλληνοΤουρκικά, άντε και ως σχέσεις Ελλάδας/Κύπρου-Τουρκίας-ΕΕ. στις άλλες πρωτεύουσες η ανάγνωση είναι περισσότερο μέλλον των διμερών κάθε χώρας με Τουρκία με περιβάλλουσα τα ΕυρωΤουρκικά) για την δεύτερη ημέρα, δηλαδή σήμερα, σκοντάφτει κανείς σε μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια.

Όχι , δεν αναφερόμαστε στην ογκώδη διαπίστωση ότι πάλι προτάχθηκε η συζήτηση για τις κυρώσεις ΕΕ προς Μπελαρούς/Λευκορωσία – συζήτηση που αφορούσε εξαρχής κυρώσεις (και όχι, όπως εκείνη για Τουρκία, «μέτρα» τα οποία εμείς προσπαθούμε να σύρουμε προς την κατεύθυνση κυρώσεων με ουσία και περιεχόμενο), συζήτηση που η Γερμανική Προεδρία/Μάας αλλά και ο Ύπατος Εκπρόσωπος Εξωτερικών Υποθέσεων/Μπορρέλλ προσπάθησαν να αποσυνδέσουν από την αντίστοιχη για την Τουρκία. (Μάας: «Αν ξεκινήσουμε να ενεργούμε μ’ αυτόν τον τρόπο [δλδ. συνδέοντας] θα καταστούμε ανίκανοι να δρούμε ως ΕΕ»).

Αναφερόμαστε όμως στο πώς εκείνο που παρεμβλήθηκε στην διήμερη διαδικασία και την καθυστέρησε ήταν γεύμα εργασίας των «27» με τον (νεόκοπο) υπουργό Εξωτερικών του Ισραήλ Γκάμπι Ασκενάζι. Που παρατάθηκε μάλιστα η διάρκειά του, καθώς κάλυψε την ειρηνευτική διαδικασία στην Μέση Ανατολή και την συνολική στάση της ΕΕ – κρατήστε το, αυτό – στην Ανατολική Μεσόγειο. Το γεγονός ότι η συνάντηση των «27» + Ισραήλ γινόταν λίγα μόλις 24ωρα μετά την ομαλοποίηση σχέσεων Ισραήλ/Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και αφότου η Ουάσιγκτον προέβη σε καταγγελία των συναντήσεων Ερντογάν με υψηλά στελέχη της Χαμάς, δίνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στις προηγηθείσες αυστηρές τοποθετήσεις του Ισραήλ επί των Τουρκικών κινήσεων στην περιοχή. Πόσο θα χρησιμεύσει, τώρα, στην συνέχεια;

Υπήρξε μια ακόμη παρεμβολή – όχι ιδιαίτερα κομψή, πιθανόν όμως ουσιώδης – στην Ευρωπαϊκή συζήτηση για τις σχέσεις με Τουρκία. Πρόκειται για τα  τηλεφωνήματα-σάντουιτς του Προέδρου Τραμπ σε Αθήνα/Μητσοτάκη – Άγκυρα/Ερντογάν – πάλιν Αθήνα/Μητσοτάκη. Ενώ στην δική μας δημόσια συζήτηση μείναμε να θαυμάζουμε την κρυπτοσυσκευή των συνομιλιών και το γεγονός ότι… ο Αμερικανός Πρόεδρος πήρε την πρωτοβουλία να καλέσει, στο Βερολίνο αντιλαμβανόμαστε ότι θεωρήθηκε η Αμερικανική παρέμβαση έσχατη προσπάθεια εκτόνωσης/αποφυγής θερμού επεισοδίου στην περιοχή. (Βέβαια, όσοι θυμούνται την επίσημη διαρροή του «Κι αν χάσετε…» Τραμπ προς Μητσοτάκη στον Λευκό Οίκο, με επίσης διαρρεύσασα απάντηση: «Δεν θα χάσουμε!», δεν αισθάνονται κατ’ ανάγκην ασφαλείς για τον πυρήνα της Αμερικανικής στάσης).

Πάντως, για να μείνουμε στα Ευρωπαϊκά μας, θετικό πρόκριμμα ας θεωρηθεί η εισαγωγική διατύπωση Χοσέπ Μπορέλλ στην διήμερη συνάντηση των ΥΠΕΞ για «επίδειξη σθεναρής αλληλεγγύης με τα Κράτη-μέλη που απειλούνται, ενώ παράλληλα εργαζόμαστε για αποκλιμάκωση των εντάσεων που θα επιτρέψουν τον διάλογο […] επί των ιδιαίτερα περίπλοκων και αλληλένδετων θεμάτων» των ΕυρωΤουρκικών. Είπαμε μόλις κάτι για θετικό πρόκριμμα, θυμούμενοι περισσότερο τις μέχρι τώρα ισορροπίες του Ύπατου Εκπροσώπου: βέβαια, το τέλος φράσεως, με τα «αλληλένδετα θέματα» ενός ΕλληνοΤουρκικού διαλόγου, είναι αρκετά ολισθηρό. Παραπέμπει σε κάτι (πολύ;) ευρύτερο από την διευθέτηση υφαλοκρηπίδας/θαλασσίων ζωνών που (υποτίθεται ότι) είναι η Ελληνική θέση. Κάπως σαν την ανακοίνωση του Λευκού Οίκου για την επικοινωνία Τραμπ-Μητσοτάκη: «Ελλάδα και Τουρκία πρέπει να δεσμευθούν σε διάλογο, ο οποίος αποτελεί τον μόνο δρόμο για την επίλυση των διαφορών τους».

Όμως τώρα, ο λόγος στους ΥΠΕΞ της ΕΕ…