Οικονομική Επιθεώρηση, Σεπτέμβριος 2020, τ. 998

NΑΥΤΙΛΙΑ του Αντώνη Καραμαλέγκου

 

Η ψηφιακή εποχή της ναυτιλίας έφτασε

 

Σχεδόν όλοι μιλάνε για την «digital era» της ναυτιλίας. Κάποιοι θεωρούν πως βρισκόμαστε ήδη σε αυτήν, άλλοι πιστεύουν πως οδεύουμε ολοταχώς προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση και μερικοί πιο συγκρατημένοι κρίνουν πως χρειάζονται πολλά βήματα ακόμη για να την πλησιάσουμε.

Ανεξάρτητα από την οπτική του καθενός, η πραγματικότητα δείχνει πως η «ψηφιακή κατεύθυνση» έχει δοθεί, όλα τα μέρη της βιομηχανίας φαίνεται πως το έχουν αντιληφθεί και παίρνουν ανάλογες αποφάσεις. Παρατηρούμε δεκάδες νέες start-up επιχειρήσεις με αντικείμενο την τεχνολογία να εμφανίζονται στον κλάδο της ναυτιλίας με στόχο να προλάβουν το τρένο της τεχνολογίας.

Όλοι οι μεγάλοι παίκτες, όπως οι εφοπλιστές, οι διαχειριστές των λιμένων και οι μεταφορικές, προσπαθούν να βρουν την κατάλληλη φόρμουλα μέσω συνεργειών, δημιουργίας online πλατφορμών και σύναψης συμφωνιών με τεχνολογικές εταιρείες ώστε να βγουν όσο το δυνατόν περισσότερο κερδισμένοι από τη μεταμόρφωση της βιομηχανίας.

 

Η «παραδοσιακή» ναυτιλία αντιστέκεται

Ωστόσο, όπως έχει ειπωθεί ξανά στη συγκεκριμένη στήλη, η ναυτιλία αποτελεί μια παραδοσιακή, σταθερή κι αρκετά διστακτική σε αλλαγές και καινοτομίες βιομηχανία. Είναι εύκολα αντιληπτό πως η ψηφιοποίησή της δεν αποτελεί μία ακόμη αλλαγή ή καινοτομία, αλλά πρόκειται για μια ριζική μετατροπή του κλάδου. Αυτό συνεπάγεται και την ύπαρξη ισχυρών αντιστάσεων από διαφορετικές πλευρές.

Με αυτή την άποψη φαίνεται να συμφωνεί και η Emma Mark, προϊστάμενη επιχειρήσεων της Intelligent Cargo Systems, εταιρείας που εδρεύει στο Λονδίνο και παρέχει τεχνολογικές λύσεις σε ναυτιλιακές εταιρείες. «Η ναυτιλία θεωρείται μια πολύ παραδοσιακή βιομηχανία, έχοντας την τάση να διατηρεί δοκιμασμένους τρόπους εργασίας, χωρίς να διερευνά σενάρια βελτίωσης», αναφέρει.

«Η πιο συνεργατική προσέγγιση που προέκυψε τα τελευταία χρόνια σε σημαντικά κομμάτια της βιομηχανίας αμφισβήτησε αυτόν τον τρόπο σκέψης και έδωσε την ευκαιρία στις τεχνολογικές εταιρείες να ενσωματώσουν τις καινοτομίες τους σε ήδη υπάρχουσες πλατφόρμες», συνεχίζει η Mark. «Ωστόσο, για να μπορέσει η ψηφιοποίηση της ναυτιλίας να επιτύχει, πρέπει να συμμετέχουν όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές, από το πλήρωμα μέχρι τον διευθύνοντα σύμβουλο», συμπληρώνει.

Το μυστικό βρίσκεται στη συνεργασία και για την Deanna MacDonald, η οποία είναι ιδρυτικό μέλος του BunkerTrace και διευθύνων σύμβουλος του BLOC (Blockchain Labs for Open Collaboration), καθώς θεωρεί πως για να επιταχυνθεί η διαδικασία ενσωμάτωσης της τεχνολογίας blockchain στη ναυτιλία θα πρέπει όλα τα μέρη της βιομηχανίας να καταβάλουν κοινές προσπάθειες.

Αν και, όπως είπαμε, οι εταιρείες βρίσκονται σε συνεχή αναζήτηση των κατάλληλων ενεργειών με σκοπό την «εκμετάλλευση» της νέας εποχής, πολλές από αυτές έχουν εισέλθει «αναγκαστικά» σε αυτή τη διαδικασία, ώστε να αποφύγουν να βρεθούν εκτός παιχνιδιού σε λίγα χρόνια.

Η διαδικασία αυτή, λοιπόν, δεν είναι και η πλέον ευχάριστη για πολλές ναυτιλιακές εταιρείες. Όπως επισημαίνει ο Richard Brough, επικεφαλής της Διεθνούς Ένωσης Συντονισμού Διαχείρισης Φορτίου (International Cargo Handling Coordination Association-ICHCA), πολλές επιχειρήσεις φοβούνται την απόδοση της επένδυσης (Return On Investment-ROI), η οποία σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να είναι αρκετά μακροχρόνια, και όχι στα επιθυμητά για τις εταιρείες επίπεδα κερδοφορίας.

 

Οι αλλαγές τρομάζουν και το εργατικό δυναμικό

Επιπρόσθετα, οι συγκεκριμένες μετατροπές φέρνουν αντίστοιχες αλλαγές στον τρόπο εργασίας εκατομμυρίων ανθρώπων στη ναυτιλία, κάτι το οποίο αναμενόμενα δημιουργεί έναν επιπλέον πόλο αντίστασης. Η αυτοματοποίηση της ναυτιλίας χρειάζεται είτε ανθρώπους με διαφορετικά προσόντα από αυτά των εργαζομένων που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στον χώρο, είτε επανεκπαίδευση του ήδη υπάρχοντος προσωπικού.

Σε κάθε περίπτωση, η διαφαινόμενη αλλαγή του εργασιακού περιβάλλοντος έχει δημιουργήσει αντιδράσεις και από τη μεριά του εργατικού δυναμικού.

 

Οι πρώτες ψηφιακές κινήσεις

Παρά τις δυσκολίες που αναπόφευκτα θα εμφανίζονταν σε μια τόσο σημαντική καμπή για ολόκληρη την ιστορία της ναυτιλίας, η ψηφιοποίηση έχει δώσει τα πρώτα της σημάδια με κάποια αξιοσημείωτα εγχειρήματα να αποτελούν γεγονός.

Η πλατφόρμα TradeLens, η οποία δημιουργήθηκε από τον δανέζικο ναυτιλιακό όμιλο A.P. Moller-Maersk και την αμερικανική τεχνολογική εταιρεία IBM, βασίζεται στην τεχνολογία blockchain. Η πλατφόρμα αυτή στοχεύει στην προώθηση πιο αποτελεσματικού και ασφαλούς παγκόσμιου εμπορίου, συνδέοντας όλα τα μέρη στο εμπορικό οικοσύστημα και επιτρέποντάς τους να αλληλεπιδρούν αποτελεσματικά και να έχουν πρόσβαση σε δεδομένα αποστολής σε πραγματικό χρόνο.

Επίσης, επιτρέπει στους συμμετέχοντες να ψηφιοποιήσουν και να ανταλλάξουν εμπορικά έγγραφα: από τις λίστες περιεχομένων και τις οδηγίες αποστολής έως φορτωτικές και πιστοποιητικά προέλευσης – όλα υποστηρίζονται από ένα ασφαλές περιβάλλον ελέγχου, όπου τα στοιχεία δεν μπορούν να αλλοιωθούν.

Το TradeLens μετράει κάτι λιγότερο από 3 χρόνια ζωής κι έχει ήδη καταφέρει να κερδίσει πολλούς σημαντικούς παίκτες της βιομηχανίας. Ανάμεσά τους βρίσκονται οι ναυτιλιακoί κολοσσοί MSC και CMA CGM, οι μεταφορικές εταιρείες Kerry Logistics και Agility Logistics, ο οργανισμός εκμετάλλευσης λιμένων PSA International και αρκετές λιμενικές αρχές, όπως αυτές της Σιγκαπούρης, του Καναδά και της Αυστραλίας.

Ένα ακόμα σημαντικό εγχείρημα στην προσπάθεια αυτοματοποίησης και ψηφιοποίησης των διαδικασιών είναι οι ηλεκτρονικές φορτωτικές. Η Ocean Network Express (ONE), η οποία δραστηριοποιείται στον κλάδο των εμπορευματοκιβωτίων (containers), ανακοίνωσε τον Απρίλιο την έκδοση της πρώτης φορτωτικής τέτοιου τύπου.

Η ONE συνεργάστηκε με την essDOCS και, χρησιμοποιώντας το ψηφιακό εργαλείο CargoDocs, εξέδωσε την πρώτη ηλεκτρονική φορτωτική για τη μεταφορά συνθετικών ελαστικών από τη Ρωσία στην Κίνα. Ο φορτωτής της συγκεκριμένης παραγγελίας ήταν η SIBUR International GmbH και ο παραλήπτης η SIBUR International Trading (Shanghai).

 

Η πανδημία έδειξε τον δρόμο

O κορονοϊός μάς έδειξε με τον πιο εμφατικό τρόπο πως οι εταιρείες οι οποίες είναι έτοιμες να χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία και έχουν τη δυνατότητα να προσαρμόζονται εύκολα σε νέες και μη αναμενόμενες καταστάσεις θα διατηρούν το πλεονέκτημα και θα κάνουν τη διαφορά.

Ακόμη κι αν είναι μεγάλος ο αριθμός των σημαντικών παικτών που δεν θα ήθελαν να εισέλθουν σε αυτή τη φάση αλλαγής της ναυτιλίας, φαίνεται πως η τεχνολογική εξέλιξη θα οδηγήσει αναπόφευκτα στην πλήρη μεταμόρφωση της βιομηχανίας.

Και τότε, είναι σημαντικό να τονίσουμε πως οι κανόνες του παιχνιδιού αλλάζουν, όπως ενδέχεται να συμβεί και με τις ισορροπίες της αγοράς. Υπάρχει ένας αρκετά σημαντικός και ευρέως διαδεδομένος όρος στον τομέα του μάρκετινγκ με την ονομασία «first-mover advantage», ο οποίος περιγράφει το πλεονέκτημα που δημιουργείται από την αρχική κατοχή μεριδίου της αγοράς.

Μπορεί η ψηφιακή ναυτιλία να είναι πραγματικότητα σε μερικά χρόνια από τώρα, ο παίκτης όμως με το «first-mover advantage» θα καθοριστεί από σήμερα.