Θα βρεθεί θέση για την Ελλάδα στο τραπέζι;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Στις Βρυξέλλες, λοιπόν, οδεύει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν – αφού ήδη συναντήθηκε στην Τουρκία με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ και τον Ύπατο Εκπρόσωπο της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική Χοσέπ Μπορέλ, χωρίς ωστόσο να έχει προκύψει κάποιο κοινό έδαφος . (Ο εκπρόσωπος της Τουρκικής Προεδρίας Ιμπραήμ Καλίν δήλωνε ότι «δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη πρόταση στο τραπέζι». Ο Σαρλ Μισέλ επανέλαβε την στήριξη σε Ελλάδα – και Βουλγαρία, και Κύπρο – και την επιμονή στην εφαρμογή της Κοινής Δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας). Είχε προηγηθεί ωστόσο τηλεφωνική επικοινωνία Ερντογάν με την Καγκελάριο Μέρκελ, όπου ο Τούρκος Πρόεδρος είχε θέσει επί τάπητος το θέμα της αναθεώρησης της Κοινής Δήλωσης – δηλαδή της μεταβολής του καθεστώτος των προσφύγων/μεταναστών που βρίσκονται (και εκείνων που θα βρεθούν, μετά την ολοκλήρωση των εχθροπραξιών/διευθετήσεων στο Ιντλίμπ, επί Τουρκικού εδάφους ή/και υπό Τουρκική ευθύνη σε Συριακό έδαφος).

Ασφαλώς είχε προηγηθεί επαφή του Έλληνα Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με την Καγκελάριο που ήδη επαναλαμβάνεται σήμερα, στο περιθώριο της συνάντησης των Επιμελητηρίων στο Βερολίνο – καθώς και σειρά επαφών με Βρυξέλλες μετά την, όντως θεαματική αλλά και πολιτικά ουσιαστική – ελπίζει κανείς… – επίσκεψη σύμπασας της ηγεσίας της ΕΕ στα ΕλληνοΤουρκικά σύνορα. Όμως το ερώτημα είναι απλό: στις συζητήσεις για την νέα εκδοχή της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας, εκείνης που θα διαδεχθεί την Κοινή Δήλωση όπως αυτή κατέληξε να μην εφαρμόζεται, πόσο θα έχει συμμετάσχει ενεργά/ως υποκείμενο της συζήτησης η Αθήνα; «Ως υποκείμενο» = με τους δικούς της περιορισμούς και τις δικές της δυνατότητες, με την βούλησή της – όχι ως εργαλείο υλοποίησης της συμφωνίας άλλων…

Το δυσάρεστο αυτό ερώτημα χρειάζεται να τίθεται επειδή στο άλλο μέτωπο – εκείνο που στο διεθνές σύστημα αιδημόνως λέγεται «η υπόθεση των θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική και Κεντρική Μεσόγειο» – δηλαδή στην διατάραξη που έχει προκαλέσει η Άγκυρα σε όλη την περιοχή των ερευνών περί την Κύπρο, κυριότατα όμως μετά τον MOU Τουρκίας-Λιβύης, είδαμε την Ελλάδα να μην προσκαλείται καν στην Διαδικασία του Βερολίνου για την Λιβύη. Παρακολουθήσαμε επιπλέον και την (υποτίθεται, κατά την ΕΕ) νομικά ανίσχυρη αυτή συμφωνία να μην εντάσσεται καν στην συζήτηση των Μεγάλων περί Λιβύης. Και εδώ, το ερώτημα είναι και παραμένει: θα υπάρξει κάποια στιγμή θέση για την Ελλάδα στο τραπέζι; Για τις θέσεις της, για την αίσθηση απειλής που δέχεται;

Αυτό το δυσάρεστο ερώτημα έχει μεγαλύτερο βάρος από την όποια διατύπωση συμβολικής στήριξης, είτε από την ΕΕ, είτε από επιμέρους χώρες της (με πολύ επιφυλακτική την Γερμανία μέχρι στιγμής, αλλά με αμφιλεγόμενη και την Ιταλική στάση…), είτε ακόμη-ακόμη από τις πάντα κρίσιμες δια της παρουσίας ή απουσίας τους Ηνωμένες Πολιτείες.