Ιωάννης Καποδίστριας: Ο «αμνός» της Παλιγγενεσίας των Ελλήνων

Θάνος Μ. Βερέμης – Ιάκωβος Δ. Μιχαηλίδης

Εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα 2020, σελίδες 232, Τιμή εκδότη: 12,20 ευρώ

Χαρακτηριστικά, ήδη από το ξεκίνημα του βιβλίου αυτού, που έρχεται ως συμβολή στη συζήτηση για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του ‘21 –στη σειρά «Πρωταγωνιστές» των Εκδόσεων Μεταίχμιο, δίπλα στον Θ. Κολοκοτρώνη, τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, τον Ρήγα, την Μπουμπουλίνα· η παράλληλη σειρά «Τα καθοριστικά ζητήματα» καλύπτει την προετοιμασία της Επανάστασης, τα Συντάγματα, τις εμφύλιες διαμάχες, τον ρόλο των Μεγάλων Δυνάμεων– κατατίθεται η άποψη ενός από τους αγνότερους Φιλέλληνες, του Στάνχοουπ, που γράφει στο Αγγλικό Φιλελληνικό Κομιτάτο: «Ο ελληνικός λαός δεν γνωρίζει τίποτε από ελευθερία. Πώς θα μπορούσε άλλωστε, μετά από τόσους αιώνες οθωμανικής κυριαρχίας; Θα πρέπει να μάθουν τα στοιχεία της αγαθής διακυβέρνησης».

Η επιλογή, ακριβώς, της φιγούρας του Καποδίστρια –με ερμηνευτικό ήδη τον χαρακτηρισμό του ως «αμνού» της Παλιγγενεσίας– βοηθά τον Θ. Βερέμη και τον Ι. Μιχαηλίδη να προσεγγίσουν το διάβα του όχι μόνο/όχι τόσο ως μιας σημαντικής φιγούρας της ελληνικής ιστορίας, όσο κυρίως ως φορέα των προκλήσεων και των διλημμάτων της Επανάστασης. Από την εποχή της προεπαναστατικής προετοιμασίας μέχρι τον (αδιέξοδο) ανήφορο των μετεπαναστατικών χρόνων που οδήγησαν στη δολοφονία του στο στενό του Ναυπλίου, η παρουσία του Καποδίστρια επιχείρησε να δρομολογήσει την Ελλάδα προς την «αγαθή διακυβέρνηση».

Το ότι ο Καποδίστριας «ελάχιστη εκτίμηση έφερε για τους κοτζαμπάσηδες της Πελοποννήσου» έρχεται να συντονισθεί με τη διαπίστωσή του ότι βασικό αίτημα που έβρισκε μπροστά του ήταν «γρόσια και αιωνίως γρόσια». Η ίδια η τραγική του κατάληξη του έδωσε αμεσότερη θέση στο ελληνικό πάνθεον της εποχής, όπου ενδεχομένως, αν είχε συνεχίσει τη διακυβέρνησή του με αυταρχική ροπή, θα την είχε στερηθεί.

ΑΔΠ