Κλιματική Αλλαγή, Ενέργεια και Ελληνικό Περιβάλλον: υπάρχουν επιλογές; (συνέχεια)

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Βλέπαμε χθες ορισμένες αιχμές από την πλούσια συγκομιδή προβληματισμού που άνοιξε η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού στην ημερίδα της (μαζί με το Paris Reinforce), που προσέγγισε το συνεχώς επανερχόμενο θέμα της κλιματικής αλλαγής και του περιβάλλοντος στην Ελληνική πραγματικότητα.

Σταθήκαμε προς στιγμήν στην βασική εισήγηση του Ακαδημαϊκού Χρήστου Ζερεφού. Ο οποίος μετέφερε, εν είδη preview, συμπεράσματα από την συλλογική μελέτη που ξεκίνησε και ήδη ολοκληρώνεται με στήριξη της Τράπεζας της Ελλάδος και η οποία υποσχέθηκε/απείλησε ότι συντόμως θα δημοσιοποιηθεί. (Η έκφραση κυριολεκτείται: τα συμπεράσματα για την νότια Ελλάδα – και μάλιστα την δυτική Πελοπόννησο – είναι ιδιαίτερα δυσοίωνα, όπως και για τα Αιγαιοπελαγίτικα παράλια της Τουρκίας, άλλωστε, δίπλα από τα οποία βρίσκονται και τα δικά μας τα νησιά σε κοινή περιβαλλοντική μοίρα… Τα συμπεράσματα αυτά δείχνουν ότι, στις αμέσως επόμενες δεκαετίες θα περάσουμε από την συζήτηση περί κλιματικής απειλής σε πραγματικές καταστάσεις ανάγκης.

Ο Χ. Ζερεφός, τηρώντας την παράδοση ψύχραιμης και μη-μηντιακά εντυπωσιακής τοποθέτησης, ενώ παρουσίασε δυσάρεστα σενάρια εξελίξεων, δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στην μεγάλη εικόνα του κλίματος. Που δείχνει ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή έρχεται να ενταχθεί στους μεγάλους κύκλους του περιβάλλοντος στον πλανήτη Γη, που κινούνται με τις δεκάδες χιλιάδες χρόνια (σε φόντο εκατομμυρίων). Θύμισε τις περιόδους ψύχρανσης του πλανήτη, όπως εκείνες που έδωσαν π.χ. την παγωμένη Παμβώτιδα/λίμνη των Ιωαννίνων. Το 1434, ο Μπεϊλέρμπεης της Ρούμελης Ντουραχάν Πασάς διέσχισε με ολόκληρο το στράτευμά του την λίμνη: όταν έμαθε ότι είχε διαβεί λίμνη, έχτισε από ευγνωμοσύνη ναό (της Παναγίας Ντουραχάνη: οι Μουσουλμάνοι σέβονται την Παναγία των Χριστιανών). Αλλά και το 1929 και το 1959 η ίδια λίμνη αναφέρεται παγωμένη. Θύμισε επίσης τους Κύκλους Μιλάνκοβιτς, από την πρωτοποριακή δουλειά του Σέρβου κλιματολόγου και αστρονόμου Μιλούντιν Μιλάνκοβιτς για τις εποχές των παγετώνων και την επίδραση της θέσης της Γης ως προς τον Ήλιο, αλλά και της μεταβαλλόμενης κλίσης του άξονα της Γης. Όχι για να αποθαρρύνει από την μελέτη της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής, ή να μειώσει την ανάγκη σοβαρής διεθνούς κινητοποίησης, αλλά για να προσγειώσει κάπως την συζήτηση των τελευταίων χρόνων.

Πάντως η ημερίδα της Ελληνικής Εταιρείας έκανε μιαν άλλη ουσιαστική επιλογή: μιλώντας για ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, έδωσε τον λόγο σε ανθρώπους από δυο καθοριστικούς για την περιβαλλοντική προσέγγιση τομείς της Ελληνικής οικονομίας την ναυτιλία και τον τουρισμό. Αναγνωρίζοντας και αναδεικνύοντας το ότι, αν δεν προσέλθει στην συζήτηση – και την δράση – ο επιχειρηματικός ιστός της οικονομίας, η συζήτηση για το κλίμα θα μείνει εν πολλοίς προσπάθεια των πολιτικών να «δείξουν ενδιαφέρον», συν μεθόδευση εκτόνωσης της ανησυχίας της κοινής γνώμης με κατάρες εναντίον του κακού που μας βρήκε.

Από τον χώρο της ναυτιλίας, ο Γιώργος Προκοπίου μίλησε τεχνικά αλλά πλήρως κατανοητά για το πώς οι διεθνείς ρυθμίσεις που συμφωνούνται στα πλαίσια του ΙΜΟ για τις εκπομπές τώρα μεν 9από 1/1/2020) θείου, σε ορίζοντα 2030/2050 για τις εκπομπές άνθρακα,  δίνουν μιαν αίσθηση ακαθοδήγητου. Τίθενται στόχοι, αλλά χωρίς να γίνεται επιλογή πειστικών τρόπων για να επιτευχθούν. Όχι μόνον η ναυτιλία, αλλά και η διϋλιστική ικανότητα δεν μπορούν να παρακολουθήσουν, ενώ ριζοσπαστικότερες προσεγγίσεις – όπως η λειτουργία των μηχανών σε βραδύτερους ρυθμούς  (κάτι π ιο προχωρημένο από το slow steaming) δεν έχει συζητηθεί σοβαρά.

Από τον χώρο του τουρισμού, πάλι, η Κωστάντζα Σμπώκου-Κωνσταντακόπουλου, έδειξε πώς μια προσέγγιση ολοκληρωμένης τουριστικής ανάπτυξης όπως εκείνη που έφερε το Costa Navarino στην Νοτιο-Δυτική Πελοπόννησο μπορεί όχι απλώς να περιορίσει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα μιας συγκεκριμένης μονάδας, αλλά και να δημιουργήσει μιαν ευρύτερα διαχεόμενη λογική προστασίας του περιβάλλοντος και ένταξής του στην συνολική νοοτροπία του τουρισμού. Ενώ ο Γιάννης Ρέτσος, από τον όμιλο Electra Hotels αλλά και με την αντιπροσωπευτικότητα του ΣΕΤΕ προσέγγισε την συζήτηση της κλιματικής αλλαγής από την ευρύτερη ωρίμανση του τουριστικού κλάδου στην συζήτηση για τα περιβαλλοντικά.