«Κοινωνικές φούσκες»: η εύκολη επίκληση εννοιών με πολύ βαριές συνέπειες

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Από το social distancing/την κοινωνική αποστασιοποίηση που απετέλεσε τον πυρήνα της πρώτης αντιμετώπισης της πανδημίας του Covid-19 τότε που η πίεση ανέβαινε – γιατί, μην ξεγελιόμαστε, εκεί και όχι στις απαγορεύσεις κυκλοφορίας πλην με  προηγούμενη αποστολή sms ή με συμπλήρωση εντύπου βρισκόταν η βασική «συνταγή» των ημερών του lock down και της αρχικής/ ελεγχόμενης εξόδου απ’ αυτό – βρεθήκαμε ήδη στην πρόταση οι social bubbles/οι κοινωνικές φούσκες ή οι κλειστές κοινωνικές ομάδες να αποτελέσουν βασικό μέσο αντιμετώπισης της τωρινής πραγματικότητας. Όπου έχει μεν αποκηρυχθεί κατ’ αρχήν το ενδεχόμενο νέου lockdown, πλην όμως ανεβαίνει η ανησυχία και η δημιουργία αίσθησης απειλής.

Έρχεται λοιπόν από την επιστημονική κοινότητα – σύμφωνα με την ανακοίνωση μέλους/μελών της Επιτροπής λοιμωξιολόγων, επιδημιολόγων κλπ – η σύσταση, με αφορμή την επαναλειτουργία των σχολείων όπου η διατήρηση των τάξεων με σχετικά μεγάλο αριθμό παιδιών ανά τάξη «επεξηγήθηκε» όχι με πρακτικό επιχείρημα (αδυναμία οργάνωσης και χρηματοδότησης, έλλειψη δασκάλων και καθηγητών)αλλά με ελάχιστα πειστικά διαγράμματα και διαβεβαιώσεις, να περιορισθούν οι μαθητές σε μικρούς, κλειστούς κύκλους επαφών. Και το ίδιο να ισχύσει ευρύτερα στην κοινότητα, όπου η κάθε οικογενειακή ή τοπική/φιλική ομάδα να φροντίσει να μένει σε επαφή μόνο με περιορισμένο αριθμό προσώπων εκτός ομάδας. Ένα είδος αμυντικού cocooning/απόσυρσης από την ευρύτερη κοινωνική επαφή, όχι πλέον από επιλογή αλλά από εξωτερικευμένη ανάγκη λόγω απειλής.

Με δεδομένο ότι το κοινωνικό κλείσιμο έχει ήδη παραμείνει πίσω ως ίζημα της εποχής του lock-down, μια τέτοια σπορά της λογικής των social bubbles, ιδίως στο μέτρο που κατατίθεται και προωθείται ως πρόταση για τις νεότερες γενεές, τις ηλικίες σχολείου, αποτελεί «εύκολη» παρότρυνση σε περίπατο όχι μεν σε ναρκοπέδιο, όμως σε κινούμενη άμμο. Μετά την φάση κλεισίματος των σχολείων (και των Πανεπιστημίων και των λοιπών σχολών) και την ήδη αποξενωτική λειτουργία της τηλεκπαίδευσης, που ως «τεχνολογική πρόοδος» μάγεψε πολύν κόσμο με λίγην όμως σκέψη για τις συνέπειες και τα πρότυπα που πάνε να εγκατασταθούν, να ριζώσουν ως μορφές «σωστής» (και μάλιστα ασφαλούς, αναγκαίας για την ασφαλή ζωή) συμπεριφοράς έχουμε τώρα θεωρητικοποίηση και μπόλιασμα μιας δυσοίωνης κοινωνικής μηχανικής.

Και διερωτάται κανείς: αληθινά, αυτή η κοινότητα των ειδικών, επιστημόνων κοκ θεωρεί ότι έχει στα σοβαρά σκεφτεί τις ψυχοκοινωνικές παθολογίες που ελλοχεύουν στην άλλη άκρια αυτών των σχημάτων τα οποία προβάλλονται ως σωτήριες πρακτικές; Και μάλιστα όταν πάνε να μπολιαστούν σε μια γενιά που ήδη, με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εν πολλοίς κατοικεί σε bubbles; (Βέβαια είναι άλλων επιστημονικών ειδικοτήτων, αυτά, όταν όμως «τρέχει» ο Covid-19 οι λοιμωξιολόγοι/επιδημιολόγοι μεταβάλλονται σε πανεπιστήμονες). Τουλάχιστον, όταν ινδαλματοποιούνταν η τηλεκπαίδευση και το e-learning, κάποιοι από την ακαδημαϊκή κοινότητα είχαν σηκώσει κεφάλι για την χαμένη πρόσωπο-με-πρόσωπο επαφή της διδασκαλίας και της συζήτησης. Ενώ εδώ, η προώθηση της λογικής των social bubbles δεν δείχνει να συναντά, διάβολε!; κάποιες άμεσεςεπιφυλάξεις.