Κοράνι στην Αγια-Σοφιά, φράχτες, πλωτά γεωτρύπανα

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Το γεγονός ότι η Τουρκία – όχι απλώς η Κυβέρνηση ή το καθεστώς Ερντογάν – επέλεξε να εορτάσει φέτος την επέτειο της 29ης Μαΐου, δηλαδή της πτώσης της Κωνσταντινούπολης, με μια διπλή τελετή με σκηνικό την Αγια-Σοφιά, δηλαδή με δοξαστική προσευχή στο εσωτερικό της (μουσείο από τα χρόνια του Κεμάλ, με όλο και συχνότερες πιέσεις να «αποκατασταθεί» σε λειτουργία τζαμιού) και με αναπαράσταση της πολιορκίας και κατάληψης της Πόλης (με αρκετά κακότεχνα «τείχη» που αναγέρθηκαν ως σκηνικό και με σημαιοστολισμένα πλεούμενα σε Κεράτιο αλλά και πλωτό γεωτρύπανο σε Βόσπορο) ήρθε ως μια νέα κορύφωση της έντασης στις Ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Όποια τυχόν ελπίδα καλλιεργήθηκε ότι η πανδημία του κορωνοϊού, που έπληξε υγειονομικά την Τουρκία, τραυμάτισε και την Τουρκική οικονομία, θα οδηγούσε σε ύφεση και χαμηλότερους τόνους προς την Ελλάδα, αν μη σε μια «διπλωματία του κορωνοϊού» που να θύμιζε «διπλωματία των σεισμών», διαψεύσθηκε οδυνηρά.

ΟΙ πανηγυρισμοί για την ημέρα της πτώσης της Πόλης, φέτος, με συνειδητά προστιθέμενο και το θρησκευτικό στοιχείο (η μνήμη του κοσμικού καθεστώτος των Κεμαλιστών ούτως ή άλλως φθίνει…) υπήρξαν εκείνο που διπλωματική πηγή αποκάλεσε, χρησιμοποιώντας την αγγλική διατύπωση, «adding insult to injury». Η επανεκκίνηση της συζήτησης για επαναφορά της χρήσης τζαμιού στην Αγια-Σοφιά, μνημείο οικουμενικής πολιτιστικής κληρονομιάς κατά UNESCO, αυτό αποτυπώνει.

Η αληθινή απειλή, το ολισθηρό μέτωπο των σχέσεων, είναι το ανέβασμα των τόνων στο Προσφυγικό/Μεταναστευτικό. Όπου η σταθερή επιλογή της Ελληνικής Κυβέρνησης να δημιουργηθεί περαιτέρω φράχτης που να αποκλείει (σωστότερα: να αποτρέπει) επανάληψη της κατάστασης Φεβρουαρίου/Μαρτίου 2020, σε συνδυασμό με τις συνεχείς κινήσεις αμφισβήτησης της Τουρκικής πλευράς, απειλεί διαμόρφωση ενός σκηνικού όπου πιεζόμενοι αιτούντες άσυλο ενδεχομένως θα στήσουν καταυλισμό. Προσοχή. Πού;

Την άλλη φορά, στις Καστανιές/ΠαζαρΚουλέ, ήταν επί Τουρκικού εδάφους. Τώρα,  νοτιότερα στον Έβρο, άμα τελικώς το νέο τμήμα του φράχτη στηθεί κάποιες δεκάδες μέτρα μέσα, επί Ελληνικού εδάφους, ώστε να «αποφευχθούν αμφισβητήσεις» (βλέπε τις ανταλλαγές διαβημάτων Ελληνικού και Τουρκικού ΥΠΕΞ, βλέπε τα τζαρτζαρίσματα ενόπλων τμημάτων), πιθανότατα οι καταυλισμοί να δούμε να στήνονται ακριβώς σε ένα no-man’s-land επί Ελληνικού εδάφους. Πέραν της προσοχής στις ανακοινώσεις χρειάζεται προσοχή και στην διαχείριση αυτής της διάστασης. (Αλήθεια, άκουσε κανείς νεότερα από την ιδέα εκείνη του «πλωτού φράχτη» μήκους 2,5 χιλιομέτρων στο θαλάσσιο σύνορο μεταξύ Λέσβου και τουρκικών παραλίων;).

Τελευταίος σταθμός αυτής της σύντομης επίσκεψης στην δυσάρεστη τωρινή νέα φάση των Ελληνοτουρκικών, οι προωθούμενες Τουρκικές προετοιμασίες για έναρξη εργασιών με σεισμογραφικά πλοία ή/και πλωτά γεωτρύπανα (το δεύτερο, πιο άμεσα επιθετικό) στην ευρύτερη περιοχή ΜΟU Τουρκίας-Λιβύης, νοτίως της Κρήτης. Εδώ, το γεγονός ότι η πλευρά του Στρατάρχη Χαφτάρ της Λιβύης (στον οποίο η Ελλάδα πόνταρε όλα της τα χαρτιά προ μηνών) μάλλον δείχνει να χάνει αυτήν την φάση του παιχνιδιού απέναντι στην (διεθνώς αναγνωρισμένη) Κυβέρνηση αλ Σάρραζ δυσκολεύει τα πράγματα. Που κινδυνεύουν να δηλητηριασθούν ακόμη περισσότερο αν τις έρευνες για υδρογονάνθρακες  διενεργήσει μεν η Τουρκική ΤΡΑΟ με τα δικά της πλοία, αλλά… για λογαριασμό και Λιβυκών συμφερόντων. Όλο και πιο πολύπλοκο το σκηνικό μπροστά μας.