Μίνως Ζομπανάκης: μια συναρπαστική προσωπικότητα

 

Στα 92 του έφυγε ο Μίνως Ζομπανάκης, ιδιαίτερη, πρωτεϊκή φιγούρα μιας εποχής που κι αυτή έχει αρχίσει ήδη να ξεχνιέται.

Ο άνθρωπος τον οποιο ο James Wolfensohn – με θητεία στην Salomon, μετέπειτα στην Bankers Trust μέσω της επενδυτικής του εταιρείας (μαζί με τον Paul Volker), αργότερα Πρόεδρος της World Bank – χαρακτήρισε «θρύλο» του διεθνούς τραπεζικού συστήματος αλλά και «μια απο τις ελάχιστες συστημικές προσωπικότητες που διαμόρφωσαν την διεθνή χρηματοπιστωτική αγορά» είχε, για όσους είχαν την ευκαιρία να τον γνωρίσουν από κοντά, μια σπάνια ιδιότητα. Να παρατηρεί απ’ έξω την ίδια του την διάσταση θρύλου: να την αφηγείται, (μαζί με μύρια επεισόδια διαδρομής), να την αναλύει (με την εσωτερική γνώση των μηχανισμών της διεθνούς οικονομίας), να την βλέπει στην διαδρομή των δεκαετιών (είχε την πείρα της δεκαετίας του ΄50 και τού 60, την επίγνωση των μεγάλων αλλαγών του ΄80 και τού ΄90, την ενσυναίσθηση των αδιεξόδων που χτίζονταν στο γύρισμα του αιώνα). Χωρίς όμως να χάνει την αίσθηση των αναλογιών – «διεθνής Έλληνας» ήξερε για τι μετράει η πατρίδα του , για τι όχι… – ούτε να δίνει στο δικό του στίγμα την παντα επικίνδυνη διάσταση της μονιμότητας. Όταν, πρόσφατα, άρχισε να ξηλώνεται το LIBOR – ο εμπειρικός μηχανισμός προσδιορισμού του επιτοκίου στα μεγάλα κοινοπρακτικά δάνεια, που κατέστησε εφικτή την δημιουργία της Ευρωαγοράς – ήταν ενδιαφέρον να βλέπει κανείς τον Ζομπανάκη να ενσωματώνει στην σκέψη του ό,τι το καινούργιο είχε φέρει το χρηματοπιστωτικό συστημα τα χρόνια της απορρύθμισης. Και να αναζητά νέες κατευθύνσεις, στα χρόνια της υπερπροσφοράς ρευστοτητας διεθνώς (είχε ζήσει την εποχή της σπάνιος, ο ίδιος), όχι όμως απο την πλευρά της ρυθμιστικής παρέμβασης αλλ’ απ’ εκείνην της νέας απορρύθμισης…

Έχοντας ζήσει την βασική του καριέρα στο εξωτερικό, ποτέ του δεν παραμέρισε την Ελληνική του ταυτοτητα• ακριβέστερα: το ελληνικό του ανήκειν (Αν και, παράλληλα, δεν άφηνε τίποτε να επισκιάσει την Κρητική του καταγωγή. Την ιδιαίτερη πατρίδα του αντιμετώπιζε με την ίδια τρυφερότητα, αλλά και απόγνωση, με την οποια αναφερόταν στην συνολική Ελληνική εμπειρία – διαχρονικά). Είχε γνωρίσει και συνυπάρξει με τους μεγάλους της εποχής του: ξεκινώντας απο τον Γεώργιο Καρτάλη τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια – όταν ουσιαστικά «γραφόταν» η σταθεροποίηση του ΄50 – ή παλι τον Ξενοφώντα Ζόλωτα διαχρονικά, και φθάνοντας σε Κωνσταντίνο Καραμανλή, Κώστα Μητσοτάκη και (λιγότερο γνωστό, το τελευταίο) Ανδρέα Παπανδέου. Οποιος, τώρα, είχε την ευκαιρία να αναζητήσει το στίγμα Ζομπανάκη (πάντως με Ζολώτα, Μητσοτάκη, Αντρέα) έβλεπε μιαν αναγνώριση αυτου του ιδιαίτερου στοιχείου/επαφής με το κεντρικό νευρικό σύστημα των  διεθνών που διέθετε ο Μίνως. Ο Κ. Καραμανλής, στις κρίσιμες μέρες μετά την πτώση της Χούντας και την απορρόφηση του σοκ του δεύτερου Αττίλα, ακούμπησε στον Ζομπανάκη την αποστολή να πείσει το Αμερικανικό Πεντάγωνο να δεχθεί τον επανεξοπλισμό της Ελλαδας: τα στρατηγικά βομβαρδιστικά Α-7 Corsair ήταν εκείνα που επανέφεραν την ισορροπία στην σχέση Ελλαδας-Τουρκίας, ακόμη και πριν η αναλογία 7/10 κατακτηθεί με την βοήθεια της Ομογένειας/του Γιουτζήν Ρωσσίδη. Διαδοχικές Ελληνικές Κυβερνήσεις βοηθήθηκαν, πάλι, απο το πλέγμα διεθνών σχέσεων που είχε χτίσει διαχρονικά ο Ζομπανάκης – απο το Ιράν του Σάχη, τις χώρες του Κόλπου, μεχρι και την Ιαπωνία – για το άνοιγμα ενεργειακών και χρηματοδοτικών δυνατοτήτων, διαχρονικά. Οταν, επί Κ. Μητσοτάκη, είχε επιχειρηθεί το άνοιγμα της τηλεπικοινωνιακής αγοράς στην Ελλάδα, η προσέγγιση στην Ιαπωνική ΝΤΤ θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύτιμη – τελικά όμως οι πολιτικές εξελίξεις πήγαν αλλού το πράγμα.

Αν ένα, πάντως, άφησε πίσω ο Μίνως Ζομπανάκης μέχρι και τα τελευταία χρόνια του, ήταν η εικόνα ενός Ελληνα που έβλεπε «στα ίσια» το διεθνές συστημα. Και εκείνο, του ανταπέδιδε. Τις προτάσεις να παίξει ρόλο στα Ελληνικά πολιτικά πράγματα, που του είχαν γίνει κατά καιρούς απο τελείως ετερόκλητες Κυβερνήσεις, απέκρουσε ευγενικά αλλά σταθερά. «Ευτυχώς για μένα, ευτυχώς και γι’ αυτούς», έλεγε πριν λίγα χρονια.

 

Αγοράστε το βιβλίο “ΜΙΝΩΣ ΖΟΜΠΑΝΑΚΗΣ: Τραπεζίτης χωρίς Σύνορα” των Εκδόσεων ΚΕΡΚΥΡΑ-economia Publishing ΕΔΩ