Οικονομική Επιθεώρηση, Ιανουάριος 2021, τ. 1002

ΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΤΡΙΑ της Αλεξάνδρας Κ. Βοβολίνη

 

Αγαπητοί μου αναγνώστες,

Μπήκαμε λοιπόν σε μια χρονιά-ορόσημο για τη σύγχρονη Ελλάδα, μέσα σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία της παγκόσμιας ιστορίας. Η χώρα μας, που ετοιμαζόταν να γιορτάσει με κάθε επισημότητα τα 200 χρόνια από την έναρξη του Αγώνα για την Ανεξαρτησία της από την οθωμανική αυτοκρατορία, βρίσκεται –όπως όλη η ανθρωπότητα– στη δίνη μιας υγειονομικής κρίσης που έχει στοιχίσει ήδη 1.700.000 ανθρώπινες ζωές, με τα κρούσματα να πλησιάζουν τα 80 εκατομμύρια σ’ ολόκληρο τον κόσμο.

Ο αναστοχασμός για τη δημιουργία του σύγχρονου ελληνικού κράτους, που ξεκίνησε το 1821 και ολοκληρώθηκε μόλις το 1947 με την προσάρτηση και της Δωδεκανήσου, συμπίπτει πάντως με μία ακόμη νίκη της επιστήμης αλλά και της διεθνούς συνεργασίας: την κυκλοφορία εμβολίων που αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά την εξάπλωση του φονικού ιού και επιτρέπουν μια θεμελιωμένη αισιοδοξία. Τι περιμένουμε όμως να μας φέρει η νέα χρονιά, εκτός φυσικά από την οριστική απαλλαγή από την περσινή πανδημία. Πιστεύω ότι η φετινή χρονιά μάς δίνει μια εξαιρετική ευκαιρία να μάθουμε σε βάθος και με κριτική διάθεση την ιστορία του τόπου μας κατά τα 200 αυτά τελευταία χρόνια. Η πληρέστερη γνώση των ηρωικών στιγμών αλλά και των μεγάλων λαθών μας, η διεθνής συγκυρία κατά τα χρόνια της απελευθέρωσης και πολλά στοιχεία λιγότερο γνωστά στο ευρύ κοινό θα μπορέσουν να μας βοηθήσουν να απομυθοποιήσουμε την εποχή εκείνη, αλλά και να δούμε συνολικά την ιστορική διαδρομή που έδωσε την Ελλάδα του σήμερα, όπως τη ζούμε.

Ακόμη, η φετινή χρονιά συνδυάζει δύο μεγάλες ευκαιρίες για τον τόπο μας: σύμφωνα με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας που αποφάσισε να δημιουργήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση έστω και με μεγάλες αντιδράσεις από ορισμένα κράτη, θα λάβουμε το τρίτο μεγαλύτερο ποσό (κατά κεφαλήν) για τη δοκιμαζόμενη οικονομία. Αυτό θα χρειαστεί να συντονιστεί με σειρά ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων, όπως προτείνονται από την Επιτροπή των εμπειρογνωμόνων υπό τον νομπελίστα Χριστόφορο Πισσαρίδη.Το σημαντικό αυτό μάννα εξ ουρανού, που δείχνει και την ωρίμανση της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην κατεύθυνση της αμοιβαιοποίησης χρέους, είναι φυσικά σχεδιασμένο για την ανακούφιση από τις οικονομικές πληγές που αφήνει πίσω της η πανδημία. Προτεραιότητα θα δοθεί σε επενδύσεις που οδηγούν σε πράσινη και σε ψηφιακή μετάβαση – δηλαδή σε ένα ριζικά διαφορετικά αύριο.

Η αλήθεια είναι ότι αυτή τη στιγμή λαμβάνουν χώρα σοβαρές υπόγειες διεργασίες στον ευρύτερο επιχειρηματικό κόσμο. Αγωνιώδεις είναι οι προσπάθειες των μικρών επιχειρήσεων για την απότομη, αναγκαστική προσαρμογή τους στις ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις, ενώ οι ανισότητες μεγαλώνουν. Βέβαια, κάποιοι κλάδοι δραστηριοτήτων έχουν ευνοηθεί από την κρίση: βαθιές αλλαγές σημειώνονται στο λιανεμπόριο, ενώ το ηλεκτρονικό εμπόριο κερδίζει συνεχώς έδαφος.Το ίδιο συμβαίνει και με την τηλεργασία, που αντιμετωπίζεται με αντικρουόμενα αισθήματα και σχόλια. Είναι γεγονός ότι τίποτε στην καθημερινότητά μας, και στη συνολική συμπεριφορά μας, δεν θυμίζει την προπανδημίας ζωή μας. Τα όρια της ελευθερίας μας έχουν επηρεασθεί σημαντικά, κυρίως όμως η ανθρώπινη επαφή και η κοινωνική συμπόρευση έχουν τραυματισθεί – το αύριο θα δείξει πόσο καίρια.

Επιστρέφοντας όμως στην κόσμο της οικονομίας, βλέπουμε ότι το βασισμένο στα πορίσματα της Επιτροπής Πισσαρίδη Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης αποτελεί έναν σημαντικό οδηγό για τη χάραξη της οικονομικής πολιτικής των επόμενων ετών. Επισημαίνει παγιωμένες παθογένειες και προτείνει θεμελιώδεις αλλαγές σε όλους τους τομείς της υφιστάμενης διακυβέρνησης. Μπορεί κανείς πραγματικά να ελπίσει ότι τώρα πια έχουν ωριμάσει οι συνθήκες για να υλοποιηθούν βαθιές τομές στα χρόνια προβλήματα, με πρώτο το ασφαλιστικό. Δύσκολη παραμένει η εξίσωση για την αλλαγή της κρατικοδίαιτης κοινωνίας μας σε ανταγωνιστική, με θέληση δική της και όχι με επιβολή.

Μεγάλες προσδοκίες, σε δύσκολους καιρούς. Καλή χρονιά!