Μετά τον κορωνοϊό

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Όταν θα έχει περάσει το πελώριο κύμα του κορωνοϊού – γιατί θα περάσει, και μετά το γενικευμένο lock-down της Ιταλίας είναι φανερό και στους πιο δύσπιστους ότι θα είναι πελώριο, ΚΑΙ μη-«διαχειρίσιμο» με την παραδοσιακή έννοια του όρου, ΚΑΙ καταστροφικό – πολλά θα έχουν αλλάξει. Δεν αναφερόμαστε στο τι θα έχει γίνει στα συστήματα υγείας. πόση θα είναι η ζημιά στα ΑΕΠ, πάντως μέσω τουρισμού και μεταφορών (που βρίσκονται σε αληθινή περιδίνηση) . πόσο θα έχει σταθεί όρθιος ο χρηματοπιστωτικός τομέας. πόσο θα έχει ριζώσει η τηλεεργασία στις προηγμένες χώρες (μην χαμογελάτε πικρά: αυτό ίσως ξεκουνήσει χώρες «κατάλληλες» σαν εμάς, οι οποίες όμως έχουν μείνει πίσω). Όχι πως δεν είναι σημαντικά όλα αυτά: σημαντικά είναι και καίνε! Υπάρχουν όμως και άλλα, που πάνε επικίνδυνα πιο βαθιά.

  • Δείτε πρώτα απ’ όλα, την αδίστακτη (κατά κυριολεξία) μεταστροφή στάσης από – ποιον άλλο; – τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο οποίος, αφού πέρασαν κάποιες μέρες με επιμελημένη υποβάθμιση της σημασίας της επιδημίας – στις ΗΠΑ ο Μάρτης μπήκε με λιγότερα από 150 κρούσματα κορωνοϊού σε 14 Πολιτείες, αλλά… είχαν υποβληθεί σε τεστ λιγότερα από 500 άτομα, την στιγμή που στην Νότια Κορέα κάθε μέρα γίνονταν εξετάσεις σε 10.000 – και με σχεδόν απόκρυψη των αδυναμιών του συστήματος, πέρασε στο μεγάλο μπαζούκας της απαγόρευσης πτήσεων. Προσοχή! πτήσεων από Ευρώπη , πλην Αμερικανών πολιτών μετά από έλεγχο (λίαν εταράχθησαν στις Βρυξέλλες). Προσοχή επίσης το «από Ευρώπη», δεν συμπεριλαμβάνει την Βρετανία κι ας έχει αυξανόμενα κρούσματα. Όμως… το πιο άξιο καταγραφής είναι το πώς ο Τραμπ προέβαλε την νέα του στάση: «to confront a foreign virus» […] to reduce the threat to our citizens». Για τον άνθρωπο που εργαλειοποίησε την μεταναστευτική απειλή και έκανε αληθινό όπλο το τείχος με Μεξικό, διόλου παράξενη η χρήση της έννοιας της απειλής, του ανοίγματος μετώπου, της πανηγυρικής σφράγισης του ιού ως «ξένου».

Να δούμε τι θα μείνει πίσω, στις διεθνείς σχέσεις. Η έννοια του κλεισίματος αποθεώνεται: το «μείνετε σπίτι» γίνεται τοτέμ.

  • Δείτε, τώρα την στάση της ΕΕ την στιγμή που ξέφευγε η κρίση. Η Επιτροπή ανακοίνωσε μέτρα στην αρμοδιότητά της – όπως (εύστοχα) το να μην χάσουν οι αεροπορικές εταιρείες, σε πανικό, τα slots τους/τις χρονοθυρίδες στα αεροδρόμια όταν δεν έχει νόημα να συνεχίσουν τις άδειες πτήσεις τους. Έως εκεί, βλέπετε, φθάνουν οι αρμοδιότητες Βρυξελλών.  Άλλη αρμοδιότητα; Συν, πρόθεση για δέσμευση 25 δις σε πόρους (για την στήριξη των «27») – την ώρα που η Ιταλία, μόνη, κινητοποίησε αρχικά 7,5 δις, τώρα μιλάει για σταδιακή χρήση 25 δις. Α, ναι, και ανακοίνωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάϊεν ότι… οι αρχηγοί Κρατών και Κυβερνήσεων θα συζητούσαν με teleconference: τούτο και έπραξαν, για να συμφωνήσουν ότι υπάρχει πρόβλημα, βαρύ πρόβλημα, συν, ότι η αρμοδιότητα παραμένει σε εθνικό επίπεδο («Ο σώζων εαυτόν, σωθήτω»). Θα χρειαστεί να φθάσει η Δευτέρα 16 Μαρτίου, όπου η σύνοδος Eurogroup/EcoFin θα δώσει περιεχόμενο στην έννοια «μέτρα» – αν δηλαδή οι Γερμανοί δεχθούν σοβαρή χαλάρωση του δημοσιονομικού κορσέ. Τουλάχιστον η ΕΚΤ έκανε το δικό της πρώτο βήμα, νομισματικής πολιτικής, αλλά κυρίως δείχνοντας πού βρίσκεται η ουσιαστική πρόκληση: στην δημοσιονομική τόνωση.

Συμπέρασμα, εδώ; Η υπόσχεση μιας Ευρώπης για τους χρόνους κρίσης – “’ ” – είναι κάτι πολύ μακρινό.

  • Όμως, ίσως το βαθύτερο χάσμα που απειλείται να εγκατασταθεί ανάμεσά μας είναι άλλο: αν υπήρχαν, στα χρόνια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, όλο και πιο ακραία φαινόμενα ανισότητας μεταξύ των «εντός» και των «εκτός», μεταξύ δημοσίου /προστατευμένου και ιδιωτικού/εκτεθειμένου τομέα, μεταξύ τακτικής και επισφαλούς εργασίας, φαινόμενα που βάθαιναν ακόμη περισσότερο τις πάγιες ανισότητες, τώρα έρχεται στο προσκήνιο μια διαφορετική μορφή χάσματος. Μεταξύ εκείνων που μπορούν να προστατευθούν αποτελεσματικά και των άλλων που θα μείνουν εκτεθειμένοι. (Προσοχή! όχι εκτεθειμένοι κατ’ επιλογήν, αυτή είναι μια άλλη διάσταση του πράγματος που θα κριθεί από το πόσο θα ασκηθεί αποτελεσματικά πειθώς – όχι από τις απειλές δίωξης και ποινικών συνεπειών). Άλλο καθεστώς στον δημόσιο τομέα, άλλο de facto στον ιδιωτικό. Αλλού χωράει τηλεργασία, αλλού όχι. Δείτε και το ακραίο παράδοξο: το κατεξοχήν προνομιούχο επάγγελμα – του γιατρού – προκύπτει τώρα, πάντως για τους μαχόμενους στα νοσοκομεία, το μέτωπο της απόλυτης έκθεσης.

Τι θα μείνει πίσω από την έκκληση «θα το περάσουμε – κι αυτό – όλοι μαζί».