Με αφορμή το Brexit: τα πράγματα δεν είναι πάντα όπως νομίζουμε

 

Εκ πρώτης όψεως, μια συζήτηση όπως εκείνη που διοργάνωσε ο Σύλλογος Αποφοίτων του LSE με  θέμα “Πού κατευθύνεται το Brexit”, στην Αθήνα των συλλαλητηρίων και των αναδυόμενων σκανδάλων (για την ώρα Novartis), με ομιλητή τον Καθηγητή Simon Hix του LSE και συζητητή τον Γιώργο Παγουλάτο της ΑΣΟΕΕ και της Bruges, ασφαλώς είχε το ενδιαφέρον της – αλλά δύσκολα θα έλεγες κεντρικά ενδιαφέρον.

Όσοι όμως παρακολούθησαν, εύκολα σε είδαν ότι «εκ πλαγίου» τέθηκαν ορισμένα θέματα που μπορεί να αφήνουν πίσω σοβαρά διδάγματα. Έτσι, για παράδειγμα, η διαφοροποίηση μεταξύ ενός «σκληρού Brexit» (με διάδοχη κατάσταση μιαν πολύ ρηχή συμφωνία ΕΕ «27» – Μεγ. Βρετανίας), ή ενός «καλού Brexit» (υπό την έννοια μιας προωθημένης εμπορικής συμφωνίας, του τύπου Νορβηγίας ή Ελβετίας – βέβαια με προσαρμογές) και ενός  «Brexit χωρίς συζήτηση» προκύπτει ότι είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια πολιτική απόφαση. ή και από μια ευθύγραμμη διαπραγμάτευση.

Όπως εξήγησε ο S. Hix, όταν ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιουνκέρ συναντήθηκε με την Πρωθυπουργό Τερέζα Μέι ώστε εκείνη να του θέσει τις απόψεις της για το πλαίσιο της διαπραγμάτευσης, όπως καλείται να ολοκληρωθεί εντός 2ετίας (και έγινε αναφορά σε «λύση Ελβετίας» ή «λύση Νορβηγίας») ο ίδιος έβγαλε από την τσάντα που κουβαλούσε έναν ολόκληρο τόμο, κάπου 1.000 σελίδες. Και, αφοπλιστικά, της εξήγησε ότι αυτή ήταν η συμφωνία ΕΕ-Ελβετίας, που… διήρκεσε επτά χρόνια η διαπραγμάτευσή της.

Επίσης ένα ζήτημα που έθεσε ο S. Hix, ήταν ότι η κοινή γνώμη όταν συνεγείρεται – και ο Γ. Παγουλάτος δεν δίστασε να κάνει τον παραλληλισμό με το συλλαλητήριο των Αθηνών – βλέπει στην πραγματικότητα το συναίσθημα να επικρατεί. Όποιες και όσες ορθολογικές διευκρινίσεις κι αν δίνονται, εν συνεχεία, όσο π.χ. κι αν εξηγείται ότι το κόστος συμμετοχής στην ΕΕ ουδεμία σχέση είχε με εκείνα που ακούγονταν στην προεκλογική εκστρατεία του Brexit, η όσο μεγάλο  κι αν ήταν το αναμενόμενο κόστος σε ΑΕΠ λόγω αλλαγής των εμπορικών ροών  (βέβαια της τάξεως του 2%, πράγμα που – το επεσήμανε ο Hix – δεν λέει και πολλά πράγματα σε μιαν Ελλάδα που έχασε 25% του δικού της ΑΕΠ), η κοινή γνώμη δεν «συγκινείται». Γι’ αυτό και οι προσδοκίες για ενδεχόμενο νέο δημοψήφισμα αναστροφής του Brexit, ή πάλι για μεταγενέστερη επάνοδο της Μεγ. Βρετανίας, μάλλον κινούνται στην σφαίρα του φανταστικού.

Κατά τα άλλα, Επιτροπή της ίδιας της Βουλής των Κοινοτήτων που ήρθε σε επαφή με τους Ελβετούς και Νορβηγούς οι οποίοι είχαν την εμπειρία διαπραγματεύσεων με την ΕΕ, είχε εκμυστηρευθεί σε Βρετανικό κοινό ότι εκείνο που άκουσε ήταν ότι οι διαπραγματεύσεις με τις Βρυξέλλες είναι πάντα και δύσκολες και δύσκαμπτες: ας μην παραβλέπεται! Οι «Ευρωπαίοι» βλέπουν το σύστημά τους ως ολοκληρωμένο σύστημα δεν δέχονται με ευελιξία παρεμβάσεις…

Όσον αφορά, τώρα, τις συνέπειες του Brexit η άποψη του S.Hix είναι ότι ιδιαίτερα δυσάρεστες θα προκύψουν οι επιπτώσεις σε επίπεδο ανθρώπων – τόσο Βρετανών στο εξωτερικό, όσο και Ευρωπαίων στην Μεγάλη Βρετανία – και τούτο ασχέτως του ποιες διέξοδοι θα κατορθωθεί να αναζητηθούν. Αυτό, με την σειρά του, θα τραυματίσει τις υφιστάμενες στην χώρα δεξιότητες καθώς ιδιαίτερα το Λονδίνο ή τα μεγάλα Πανεπιστήμια είχε γίνει ισχυρός μαγνήτης του καλύτερου ανθρώπινου δυναμικού διεθνώς. Από κει και πέρα, ενώ ο τραπεζικός/χρηματοπιστωτικός τομέας θα συνεχίσει να τραντάζεται, αλλά με την προσαρμοστικότητά του θα επιβιώσει τελικά, άλλοι τομείς υπηρεσιών μπορεί να πληγούν βαρύτερα: μόδα, κινηματογράφος, βιομηχανικός σχεδιασμός.

Πάντως, το πιο σοκαριστικό στοιχείο έδειξε ένα διάγραμμα: από την ημέρα του δημοψηφίσματος για το Brexit μέχρι και τώρα, η βρετανική κοινή γνώμη ελάχιστα έχει διαφοροποιηθεί! Μισό ποσοστάκι πάνω, μισό κάτω.