Με θέμα την «διαρκώς επικείμενη» συνταγματική αναθεώρηση – και την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας

 

Με παρουσιαστές από ευρύ φάσμα της Πολιτικής Επιστήμης και του Συνταγματικού Δικαίου – Βαγγέλη Βενιζέλο, Δημήτρη Βερβεσό, Τζούλια Ηλιοπούλου-Στράγγα, Αντώνη Μακρυδημήτρη, Κώστα Μενουδάκο – έκανε χθες την πρώτη πτήση του στην δημοσιότητα το βιβλίο του (δικηγόρου, ΔΝ) Κωνσταντίνου Γ. Μπακογιάννη (ευχάριστο παράδοξο: στην αίθουσα εκδηλώσεων της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών…) με αντικείμενο την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας και τις αρμοδιότητές του (πάντως τις «πολιτικά καίριες»).

Το γεγονός ότι η παρουσίαση αυτή συνέπεσε με την εξέλιξη της αναθεωρητικής διαδικασίας – η οποία, παρόλο τον πολιτικό θόρυβο που πήγε να ξεκινήσει, την διάθεση αντιπαράθεσης «δυο κόσμων» κι εδώ, όλα τα συναφή – δεν φέρνει μόνο επικαιρότητα στην δουλειά αυτή. Αλλά επιτρέπει/επιβάλλει έναν αναστοχασμό τόσο στο ποια είναι τελικά η λειτουργία των συνταγματικών αναθεωρήσεων του Συντάγματος της Μεταπολίτευσης (μια ουσιώδης, του 1986, μια ωραίας συναίνεσης αλλ’ εν τέλει ανώδυνη, του 2001, μια απλώς κενή, του 2008) όσο και στο ποιο είναι πραγματικό περιεχόμενο της συζήτησης περί την εκλογή του ΠτΔ και το εύρος των αρμοδιοτήτων του.

Εκείνο που ο Κ. Μπακογιάννης περιγράφει ως «ανάγκη αποκατάστασης των πραγμάτων», δηλαδή το να αποφασίσει το πολιτικό σύστημα αν η διαδικασία του άρθρου 32 παρ. 4 του Συντάγματος ενδιαφέρεται αληθινά (δηλαδή: μη-προσχηματικά) για την ανάδειξη Προέδρου ή απλώς για την ευκαιρία μετάβασης σε νέα Κυβέρνηση, αν δηλαδή θέλει να απομακρυνθεί από μια «εργαλειακή χρήση» της διαδικασίας εκλογής Προέδρου, είναι – και το βλέπουμε τώρα που η αναθεωρητική διαδικασία έχει δρομολογηθεί, πλην όμως ναρκοθετημένα – η χαρακτηρηστική εικόνα της πολιτικής στιγμής στην οποία βρίσκεται η Μεταπολίτευση. Με την συζήτηση για τον ουσιαστικό ρόλο που μπορεί/πρέπει/χρειάζεται να ασκούν οι προεδρικές εξουσίες, να προδιαγράφει εκδοχές του αύριο: σκεφθείτε τις 3ήμερες εντολές, ή πάλι σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών υπό τον ΠτΔ, σε φάση απλής αναλογικής! Η παραμονή σε έμμεση εκλογή του Προέδρου από την Βουλή, έστω και με 151 ψήφους άμα δεν ευδοκιμήσει η σειρά 200/200/180, εφόσον δεν υπάρχει ανθυποψήφιος που να έχει συγκεντρώσει 1/3 των ψήφων, δίνει μια πρωτότυπη όντως διέξοδο.

Ενώ και πάλι οι προτάσεις Μπακογιάννη για διεύρυνση των εξουσιών του ΠτΔ σε μια κατεύθυνση περιορισμού του διάχυτου ελέγχου της συνταγματικότητας (με πλάγιο ρόλο του ΠτΔ στην λειτουργία de facto Συνταγματικού Δικαστηρίου από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο), πρόσδωσης ενεργού ρόλου/διακριτικής ευχέρειας στον ΠτΔ κατά την διαδικασία των διερευνητικών εντολών, ή και στην περιοριστική χρήση του εργαλείου του δημοψηφίσματος, όλα αυτά θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συναρπαστική συζήτηση στα πλαίσια της αναθεώρησης – αν δεν είχε επιλεγεί η «λογική εξπρές»…

Στην προλογική του τοποθέτηση ο Αντώνης Μακρυδημήτρης ομιλεί υπέρ της διαφύλαξης της ζωτικότητας και βιωσιμότητας των κοινωνιών «εάν δεν μένουν εντελώς ακίνητες και στατικές, αλλά επιχειρούν με σύνεση και τόλμη να βελτιώσουν στοιχεία ή όψεις της καταστατικής τους οργάνωσης και λειτουργίας», δίνοντας έτσι μια προσδοκία μετρημένης, ζυγιασμένης παρέμβασης στον προεδρικό θεσμό («χρυσή τομή», που να συντελεί στην  αποτελεσματική διακυβέρνηση), φθάνοντας πάντως μέχρι την εντέλει εκλογή από τον λαό. Όπως όμως εξελίσσονται τα πράγματα, μάλλον σε κατεύθυνση bellum omnium contra omnes φαίνεται ότι θα κινηθούμε. Ή σε αποδοχή της στασιμότητας λόγω παθητικού συγκερασμού των αντιθέσεων. Να αναζητήσει κανείς λειτουργία «πλευρικού φραγμού» στον αυριανό ΠτΔ πέρα από την σημερινή ισορροπία;

Στην αληθινά ζωντανή παρουσίαση, που στιγμές της ήδη ενσωματώσαμε στα προηγούμενα σημεία, η με ακαδημαϊκή ανάγνωση του πολιτικού παρέμβαση της Τζούλιας Ηλιοπούλου-Στράγγα έθεσε ένα ιοβόλο ερώτημα: όταν δρομολογείται η αναθεώρηση, οι πολιτικοί που έχουν την πρωτοβουλία, έχουν αληθινά σκεφθεί πού και πώς θα καταλήξει;

Αποτελεί η αναθεωρητική στιγμή, στιγμή επιβεβαίωσης και διακυνδύνευσης του αυστηρού/τυπικού Συντάγματος, το οποίο κατά Βενιζέλο όταν ξεκινήσει η αναθεώρηση «ήρτηται». Από τι; Από την απαιτούμενη/επιβαλλόμενη συναίνεση, χωρίς την οποία στενεύει η ίδια η αναθεωρητική προσπάθεια. Και τούτο, πέραν των «λανθανόντων περιορισμών» της αναθεώρησης, ιδίως λόγω του Κοινοτικού/Ενωσιακού δικαίου, αλλά και της Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου…