Με θέμα την κούραση, τους μεγαλοϊδεατισμούς, την γεωπολιτική

 

Το τριήμερο συνέδριο για την Βαλκανική και την Μαύρη Θάλασσα που οργανώθηκε από το Balkans and Black Sea Cooperation Forum στην Αθήνα έθεσε στο τραπέζι πολλά ζητήματα σχετικά με την περιφερειακή συνεργασία – αναμενόμενο – αλλά και κάποιες πιο αιχμηρά ενδιαφέρουσες πτυχές σημερινού προβληματισμού. Συλλέξαμε κάποιες:

Μιλώντας για περιφερειακή συνεργασία, με ματιά Κεντροευρωπαϊκή, ο Γιέργκ Άσμουσεν, με θητεία στο Γερμανικό ΥΠΟΙΚ αλλά και στην Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΚΤ και ήδη Διευθύνων Σύμβουλος Ευρώπης της Lazard «έδειξε» προς μιαν Ελλάδα που θα μπορούσε/θα έπρεπε να στηρίζει τις γύρω χώρες σε μια κατεύθυνση μεταρρυθμιστικών πολιτικών. Προσέγγισε και την προ ημερών Κορυφή της Σόφιας αλλά και την συνάντηση Βίζεγκραντ-Δυτ. Βαλκανίων υπ’ αυτήν την λογική: στιγμές-στιγμές θύμιζε Διοίκηση Μπους (πατρός) να μιλάει για στρατηγικό ρόλο της Ελλάδας στα Βαλκάνια, επί Μητσοτάκη (πατρός)!

Από κει και πέρα ο Άσμουσεν, επέτρεψε στον εαυτό του να «ολισθήσει» προς τα θέματα που είχε γνωρίσει από κοντά: την πορεία (και την κατάληξη της πορείας) της Ελλάδας στα χρόνια των Μνημονίων. Με τον τόνο ανθρώπου που έχει γνωρίσει από τον πυρήνα του την διαπραγμάτευση, επέμεινε ότι σ’ αυτήν την φάση κανείς δεν πρέπει να παραγνωρίζει ότι «όλοι είναι κουρασμένοι»:  οι Έλληνες/η Ελληνική κοινή γνώμη, η Ελληνική πολιτική τάξη αλλά οι ξένες πρωτεύουσες, καθώς και οι ίδιοι οι Θεσμοί… Αυτό, για τον Άσμουσεν σημαίνει ότι – με δεδομένο ότι για το Ελληνικό χρέος οι πληρωμές/η εξυπηρέτηση μέχρι το 2023 βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα και ότι γενικώς το Ελληνικό χρέος (κατά 72% σε κρατικά/δημόσια χέρια) έχει κόστος κάτω του 2% – τώρα πλέον το καίριο ζήτημα είναι τα Ελληνικά ομόλογα να ξεφύγουν από την στενή βάση επενδυτών στην οποία απευθύνεται το χρέος αναδυόμενων αγορών, ώστε να περάσουν στην κανονικότητα εκείνων που θεωρούνται ώριμες/ανεπτυγμένες. Γι αυτόν μια «προληπτική διευθέτηση»/precautionary arrangement με τον ESM θα ήταν σώφρων επιλογή – ακόμη και ανεξάρτητα από την τωρινή Ιταλική αναταραχή.

Σε άλλο σημείο της ίδιας διοργάνωσης, ο Στέργιος Πιτσιόρλας που «κάλυψε» την επίσημη Ελληνική πλευρά, έκανε μια σχεδόν ιστορική-γεωπολιτική προσέγγιση θυμίζοντας πώς τόσον ο Ψυχρός Πόλεμος όσο και οι μεγαλοϊδεατισμοί που ακολούθησαν την πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας – Βουλγαρικός, Ελληνικός, Αλβανικός – διατάραξαν την ισορροπία αιώνων της ευρύτερης περιοχής από την Μαύρη Θάλασσα και τα Βαλκάνια μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο, όπου τα Προξενεία των Δυνάμεων πολιτικά και οι Ελληνικές παροικίες εμπορικά έχτιζαν ένα πυκνό δίχτυ αλληλεπίδρασης και οικονομικής επικοινωνίας. Σήμερα, για την ανάγνωση Πιτσιόρλα, οι μεταβολές της ιστορίας πλέον έχουν φέρει και εγκαταστήσει νέους παίκτες στην περιοχή: οι παραδοσιακές Ευρωπαϊκές Δυνάμεις έχουν εν μέρει αντικατασταθεί από την ΕΕ (πάντως οικονομικά), ενώ έχει προστεθεί η παρουσία των ΗΠΑ (γεωπολιτικά αλλά και οικονομικά, με την ενεργειακή αιχμή σε κοντινή απόσταση), η Ρωσική παρουσία συνεχίζεται, η Τουρκική επίσης (με αισθητά διαφοροποιημένο τρόπο, τώρα), ενώ έχει προστεθεί και Κινεζική διεκδίκηση ρόλου (ΟBOR/Δρόμος του Μεταξιού). Όλη λοιπόν η τεχνική και οικονομική συζήτηση γύρω από τις προοπτικές να αποκτήσει η ευρύτερη περιοχή πιο προωθημένο ρόλο από πλευράς συνδεσιμότητας, δεν έχει νόημα αν δεν προστεθεί η πολιτική ωρίμανση.

Χαρακτηριστικά, θύμισε ότι πριν 2 δεκαετίες και λίγο περισσότερο, είχαν προωθηθεί σχεδιασμοί ώστε η Θεσσαλονίκη να καταστεί «Ευρωλιμένας» – σχεδιασμοί με λογική και πόρους ΕΕ – με κανάλι Αξιού/Δούναβη στο βάθος. Σήμερα, η διαδικασία ανάδειξης της Θεσσαλονίκης επαναφέρει αυτού του είδους τους σχεδιασμούς (με την ωρίμανση των εξελίξεων στην πΓΔΜ να λειτουργεί και σ’ αυτό το επίπεδο εποικοδομητικά, αν δηλαδή ολοκληρωθεί). Αντίστοιχα, οι συζητήσεις για σιδηροδρομικό διάδρομο Βελιγραδίου/Βουδαπέστης, θα αποκτήσουν οικονομική ουσία μόνον άμα δει κανείς την σύνδεση Πειραιά/Θεσσαλονίκης/συνόρων, με την παρουσία της Cosco στο άκρο.

Υπό έναν ιδιότυπο τρόπο, ο Αμερικανός Πρέσβης Geoffrey Pyatt προσήλθε με παράλληλο τρόπο στην συζήτηση. Ξεκινώντας από μιαν επίσκεψη στην Σαντορίνη, όπου είδε την προ χιλιετιών οικονομική λειτουργία του Ελληνικού χώρου ως κόμβου/fulcrum οικονομικών ροών της τότε ανθρωπότητας, αλλά και αναδεικνύοντας την συνάντηση Δυτικών Βαλκανίων – Βίζεγκραντ στο Σούνιο, μίλησε για δημιουργία περιφερειακών συνδέσεων οι οποίες μπορούν να παίξουν παγκόσμιο ρόλο. Γι αυτόν, η γεωπολιτική στην περιοχή συναντά τις γεωοικονομικές επιλογές. Κατά ιδιαίτερα ενδιαφέροντα τρόπο αναφέρθηκε πώς, σε διάστημα ολίγων μόνο ημερών βρέθηκε ο ίδιος σε επισκέπτεται μονάδες του Αμερικανικού Στόλου σε Σούδα (αναμενόμενο), Πειραιά (σχετικά αναμενόμενο), αλλά και Σαντορίνη ή και Κέρκυρα. Συνδέοντας και με την προ μηνών χρήση της Αλεξανδρούπολης για διευκόλυνση μεταφοράς ελικοπτέρων και λοιπής επιμελητείας από Ρουμανία, αλλά και με τις αναφορές για τις προοπτικές ναυπηγικές/επισκευαστικές της ΟΝΕΧ στα ναυπηγεία Νεωρίου Σύρου, έδωσε ένα ιδιαίτερο αποτύπωμα της Αμερικανικής παρουσίας στην περιοχή. Ταυτόχρονα, οι παρατηρήσεις του για την ενεργειακή ισορροπία, από την μονάδα LNG (στην Αλεξανδρούπολη πάλι), μέχρι τις διαφανείς προειδοποιήσεις των ΗΠΑ για την κατά 2/3 ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από Ρωσικό αέριο με τον NordStream-ΙΙ (και τον τυχόν SouthStream), δεν μπορεί να αγνοηθούν. Ιδίως άμα συνδυαστούν με τις προοπτικές ExxonMobil σε Κυπριακή ΑΟΖ και – σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου – Νότια της Κρήτης.