Με θέμα την ψήφο Ελλήνων του εξωτερικού (συνέχεια)

 

Είδαμε χθες πώς η συνδυασμένη διοργάνωση του Ιδρύματος Ωνάση, της διαΝΕΟσις, της Ομάδας Ελληνικών Σπουδών Πολιτικής Επιστήμης Μεγ. Βρετανίας και του Προγράμματος για την Ελληνική Διασπορά του SEESOX/Κέντρου Νοτιοανατολικών Σπουδών της Οξφόρδης, επεχείρησε να δει σε επίκαιρη βάση την «συμμετοχή των Ελλήνων του εξωτερικού στο πολιτικό γίγνεσθαι», πιο άμεσα προσεγγιζόμενη ως «ψήφο των Ελλήνων του εξωτερικού».

Μετά τις τοποθετήσεις των επιστημόνων και ερευνητών, ο λόγος δόθηκε στους εκφραστές της πολιτικής. Και πρώτος άνοιξε την συζήτηση ο Κώστας Πουλάκης, Γ.Γ. του υπουργείου Εσωτερικών αλλά και πρόεδρος της (12μελούς) Επιτροπής η οποία τώρα έχει αναλάβει να καταθέσει λειτουργική – ελπίζεται – πρόταση που να επιτρέψει την νομοθέτηση της ψήφου των Ελλήνων του εξωτερικού, έστω και με καθυστέρηση δυο δεκαετιών ή/και συζήτηση σ’ όλη την Μεταπολίτευση.

Ο Κ. Πουλάκης επεδίωξε ευθύς εξ αρχής να «διορθώσει» μερικές παρανοήσεις που κουβαλάει μαζί της η συνήθης διατύπωση στην δημόσια συζήτηση ότι πρόκειται/πρέπει να «δοθεί» η ψήφος στους Έλληνες του εξωτερικού. Θυμίζοντας ότι όλοι οι Έλληνες που βρίσκονται εγγεγραμμένοι στα δημοτολόγια το έχουν ούτως ή άλλως το δικαίωμα ψήφου, είναι δηλαδή γραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους. Εκείνο που τίθεται ως ζήτημα είναι η διευκόλυνσή τους να το ασκούν. Θύμιζε – γραφικά, αλλά και πικρά – τις μνήμες δεκαετίας του ΄80, όταν ο τότε ισχυρός δικομματισμός με την «βοήθεια» της κρατικής Ολυμπιακής έφερνε με πτήσεις τσάρτερ ανά χιλιάδες τους ψηφοφόρους από το εξωτερικό – ιδίως Γερμανία και Αγγλία – κατά τρόπο ανάλογο με τα πούλμαν που πήγαιναν τους ετεροδημότες στην επαρχία.

Εκείνο λοιπόν που είναι σήμερα το σημαντικό είναι να επιλεγεί μηχανισμός που να διευκολύνει την ψήφο των Ελλήνων του εξωτερικού, κάνοντας σωστές επιλογές στο ποιοι είναι εκείνοι που θα διευκολυνθούν (κατά τρόπο συνταγματικά συμβατό, δηλαδή χωρίς να εμφιλοχωρήσουν ανισότητες. κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στο δημοκρατικό αίτημα ανοίγματος. κατά τρόπο που να αντιμετωπίζει τις διάφορες ταχύτητες του εκλογικού σώματος εξωτερικού: άλλοι οι πρόσφατοι μετανάστες των χρόνων της κρίσης, άλλοι οι της δεκαετίας του΄50 και του ΄60), ποιους θα μπορούν να ψηφίζουν (δηλαδή τους υποψηφίους της εκλογικής περιφέρειας για την οποία είναι εγγεγραμμένοι; ή ειδικά αναδεικνυόμενους σε επίπεδο Επικρατείας;) και τέλος πώς θα διευκολύνονται (επιστολική ψήφος; αυτοπρόσωπη παρουσία στα Προξενεία; δι΄ αντιπροσώπου; ή και ηλεκτρονικά;).

Θύμιζε επίσης ο Κ. Πουλάκης ότι αφότου στο Σύνταγμα του 2001 τέθηκε η πρόνοια του άρθρου 51 παρα 4, πρόνοια γενικόλογη και με παραπομπή στον νομοθέτη (και με πρόσθετη απαίτηση 200 ψήφων για την νομοθέτηση, άρα με ευρύτατη συναίνεση) δεν έγινε παρά μόνον μια φορά προσπάθεια υλοποίησης – το 2009, επι υπουργείας Προκόπη Παυλόπουλου. Γι αυτόν, το γεγονός ότι η ψήφιση το καλοκαίρι του 2018 του «Κλεισθένη» για την Τοπική Αυτοδιοίκηση προνόησε να λειτουργήσει άμεσα Επιτροπή προκειμένου να υποβληθούν προτάσεις, και τώρα υπάρχει αυτοδέσμευση να καταλήξουν οι εργασίες μέχρις αρχές Ιανουαρίου 2019, θάπρεπε ως πρωτοβουλία να χαιρετισθεί.

Παίρνοντας την σκυτάλη, ο Σταύρος Θεοδωράκης – το ΠΟΤΑΜΙ του οποίου ταυτίσθηκε εξαρχής με προτάσεις επί της ψήφου Ελλήνων του εξωτερικού – κατηγόρησε για καθυστέρηση και αυτήν την φορά. Και τούτο ενώ, με δεδομένο ότι η εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους υπάρχει, ήταν απλή απόφαση πολιτική να νομοθετηθεί τουλάχιστον η ψήφος στα Προξενεία με αυτοπρόσωπη παρουσία, αν μη η αξιοποίηση της τεχνολογίας, ώστε να υπάρξει δυνατότητα ηλεκτρονικής ψήφου. Στο ζήτημα του ποιους θα πρέπει να να μπορούν να ψηφίσουν οι Έλληνες του εξωτερικού, ο Στ. Θεοδωράκης τάχθηκε υπέρ ψηφοδελτίου Επικρατείας, με ειδικές γι αυτούς θέσεις. Τονίζοντας όμως ότι το κύριο είναι να μην χαθεί τώρα η ευκαιρία, να ψηφίσουν και σε αυτήν την Βουλή.

Από την δική του πλευρά, ο Κώστας Μπακογιάννης θέλησε να μεταφέρει την εμπειρία της τοπικής κλίμακας – επιμένοντας στην ισχυρή σύνδεση των αποδήμων με την τοπική τους ταυτότητα. Γι αυτό δεν τάσσεται υπέρ ειδικής λίστας Επικρατείας για τους αποδήμους, αλλά υπέρ δυνατότητας να ψηφίζουν για τον τόπο καταγωγής τους. Έδωσε γλαφυρά το παράδειγμα της (υπαρκτής) «θείας Αναστασίας» που παρακολουθεί και γνωρίζει άριστα τα τεκταινόμενα στο Καρπενήσι ενώ ζει εδώ και πάνω από μισόν αιώνα στην Νέα Υόρκη. Θεώρησε ότι το πολιτικό σύστημα συνειδητά απέκλεισε τους ξενιτεμένους «για να προστατευθούν τα πελατειακά κεκτημένα». Γι αυτό, παρά τους 7 εκλογικούς νόμους που άλλαξαν κατά την Μεταπολίτευση, «συναινετικά υπήρξε άρνηση». Εκείνο που τόνισε ιδιαίτερα ήταν ο φόβος του ότι – και αυτήν την φορά, δεδομένου ότι κάπου τον Φεβρουάριο κλείνουν οι εκλογικοί κατάλογοι για τις Ευρωεκλογές του Μαΐου – δεν θα κατορθωθεί να υπάρξει έγκαιρα λειτουργική ρύθμιση. (Όσον αφορά το δικαίωμα ψήφου όσων έχουν διπλή ιθαγένεια, ζήτησε να υπάρξει μέριμνα ώστε να διαβεβαιώνουν ότι δεν ψηφίζουν σε άλλη χώρα, ως δείγμα γνήσιου δεσμού με την Ελλάδα).

Απαντώντας στους φόβους Μπακογιάννη, ο Κ. Πουλάκης επέμεινε ότι η πρόθεση είναι να προχωρήσει αυτή την φορά η ρύθμιση – ενώ ο τρόπος με τον οποίο ο εκλογικός μηχανισμός ανταποκρίθηκε π.χ.  στο δημοψήφισμα ή τις αιφνίδιες εκλογές του Σεπτεμβρίου 2019, δείχνει ότι οι φόβοι για τεχνικές αδυναμίες δεν ευσταθούν.