Της Αλεξάνδρας Κ. Βοβολίνη

Αγαπητοί μου αναγνώστες,

Μέσα στην παρατεταμένη αβεβαιότητα και στην ανασφάλεια που ακόμη κυριαρχούν στη χώρα μας, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο, μηνύματα ελπίδας για ένα καλύτερο μέλλον μάς δίνουν δύο εντελώς διαφορετικά γεγονότα που συνέβησαν πρόσφατα.

Αναφέρομαι στη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων στο Τόκιο, που παρά τις αντίξοες συνθήκες που επικρατούν με τη συνεχιζόμενη πανδημία έστειλαν ένα σαφές μήνυμα θετικής διάθεσης και αισιοδοξίας, με συμβολισμούς για τις παραδοσιακές αξίες της ευγενούς άμιλλας και της ειρήνης. Εντυπωσιακή ήταν η αφή της ολυμπιακής φλόγας με υδρογόνο, συγκινητική και η σύντομη σιγή στη μνήμη των εκατομμυρίων ανθρώπων που έχασαν τη μάχη με τον κορονοϊό. Η δεύτερη πηγή αισιοδοξίας είναι οι πρόσφατες περιηγήσεις στο διάστημα των επιχειρηματιών Ρίτσαρντ Μπράνσον, Τζεφ Μπέζος και Έλον Μασκ. Παρά μια διάσταση επίδειξης νεοπλουτισμού, το γεγονός αποτελεί την αρχή μιας επέκτασης του ανθρώπινου γένους προς άγνωστα εδάφη του γαλαξία μας, σε αναζήτηση νέου ζωτικού χώρου. Η πρόοδος που συνοδεύει τέτοιες προσπάθειες είναι πολύ σημαντική: η εξερεύνηση του διαστήματος στις προηγούμενες φάσεις, με κρατική πρωτοβουλία, επεκτείνεται τώρα με τον δυναμισμό και τους πόρους που ξεκλειδώνει η ιδιωτική.

Ανώμαλη όμως είναι η προσγείωση στην πραγματικότητα, μακριά από τις σελίδες δόξας και επιτευγμάτων. Γιατί η παρατεταμένη επικράτηση των μεταλλάξεων του κορονοϊού –βρισκόμαστε στη «Δέλτα»– έχει σοβαρό αντίκτυπο στην εύθραυστη ανάκαμψη που είχε αρχίσει δειλά να εκδηλώνεται, ενώ και οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής γίνονται όλο και πιο αισθητές, ακόμη και στην πειθαρχημένη Γερμανία. Η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πλαίσιο του Προγράμματος «Fit for 55», για 55% μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μέχρι το 2030 δείχνει ότι η συνειδητοποίηση προχωρά: όμως και πάλι η προσαρμογή είναι δύσκολη.

Στη χώρα μας, η συνέχιση της υγειονομικής κρίσης μέσα στο ελληνικό τουριστικό καλοκαίρι, η αμφιθυμία ανάμεσα στα μέτρα προστασίας και την κοινωνική πίεση για άνοιγμα (η περίπτωση της Μυκόνου υπήρξε χαρακτηριστική) συνεχίζουν να προβληματίζουν. Τα μηνύματα για ανάκαμψη της οικονομίας είναι αντικρουόμενα, όπως θα διαβάσετε στο κεντρικό θέμα του τεύχους αυτού. Και μάλιστα, όταν η εγωιστική και άκριτη αποφυγή του έγκαιρου εμβολιασμού από σημαντική μερίδα πολιτών (ένα ακόμη ιδιότυπο κατάλοιπο Τουρκοκρατίας, όπου η αντίδραση στους κανόνες κατέληξε να αποτελεί αυτοματισμό, όπως και στην περίπτωση της φοροδιαφυγής!) προξενεί μεγάλη ζημιά τόσο στην κοινωνία όσο και στην ομαλοποίηση της οικονομίας.

Τα δύο χρόνια διακυβέρνησης που έκλεισαν φέτος το καλοκαίρι με τη ΝΔ στο πηδάλιο τα ζήσαμε υπό πολλαπλά δραματικές συνθήκες – πέρα από την πανδημία και τις επιπτώσεις της, πώς να παραβλέψει κανείς τα ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό; Ωστόσο, θα πρέπει να αναγνωριστούν θετικά βήματα που πέτυχαν.

Στα θετικά, κεντρικό ρόλο έχει η επιτάχυνση της ψηφιοποίησης, που τώρα θα προχωρήσει και χάρη στη στήριξη από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Στην ίδια βάση θα έχουμε και το ξετύλιγμα των πρωτοβουλιών «πρασινίσματος» της ελληνικής οικονομίας, καθώς και ενσωμάτωσης στην οικονομία μεταρρυθμίσεων – οι οποίες δεν παύουν να συναντούν αντιστάσεις, από την αξιολόγηση στον χώρο της Παιδείας ως τις αλλαγές στο Ασφαλιστικό.

Στις αυξημένες προσδοκίες της εποχής δεν μπορεί να μην συμπεριλάβει κανείς τη χαλάρωση των δημοσιονομικών περιορισμών από πλευράς ΕΕ (έστω και με αφορμή τον κορονοϊό…), καθώς και την κάλυψη που δίνει στον δανεισμό της Ελλάδας η__αγορά ομολόγων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, κι ας μην έχουμε ακόμη πετύχει την επενδυτική βαθμίδα. Μαζί με το γεγονός ότι μετά το 2022 βγαίνουμε από το καθεστώς της ενισχυμένης εποπτείας, η αίσθηση ότι δημιουργείται αναπτυξιακός χώρος για την Ελλάδα λειτουργεί θετικά.

Άλλωστε, ήδη σειρά από επενδυτικά σχέδια παίρνουν μπροστά με πειστικό πλέον τρόπο. Η ανάπτυξη/ανάπλαση του Ελληνικού, η εξαγορά μετά από τόσες περιπέτειες των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, ακόμη και το ξεκίνημα της αξιοποίησης της δυνατότητας της Ελλάδας για το γύρισμα διεθνών κινηματογραφικών παραγωγών είναι σημαντικά ορόσημα. Μένει να εξασφαλισθεί ότι παρόμοια σχέδια θα προχωρήσουν με σωστή εταιρική διακυβέρνηση, με διαφάνεια και περιβαλλοντική συνείδηση.

Ταυτόχρονα, θα χρειαστεί να τιθασευθούν τα αντανακλαστικά αναβλητικότητας και επανάπαυσης: για μία ακόμη φορά πήρε παράταση η τήρηση ηλεκτρονικών βιβλίων, για να δώσουμε ένα και μόνο παράδειγμα μεταρρύθμισης σε ανάσχεση.