Μιλώντας για διαφάνεια και λογοδοσία στα όργανα Οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ

 

Συζήτηση με βάση εισήγηση του Leo Hoffmann – Axthelm (συντονιστή έρευνας της Διεθνούς Διαφάνειας/ΕΕ για την Οικονομική Διακυβέρνηση της Ευρώπης) οργάνωσε το Δίκτυο για την Μεταρρύθμιση της Άννας Διαμαντοπούλου. Κανόνες Chatham House συμφωνήθηκαν, όμως η γενική κατεύθυνση επισημάνσεων και συμπερασμάτων έχουν ούτως ή άλλως γενικότερο, «ανοιχτό» ενδιαφέρον – καθώς μάλιστα στηρίζονται σε δημοσιοποιημένες μελέτες («Eurozone Economic Governance”/ “Tangled Governance: The case for ESM reform”/“Two sides of the same coin? Independence and accountability of the ECB”). Ξεκινώντας από την ωμή διαπίστωση του Pierre Moscovici ότι το «Eurogroup αποτελεί χλωμή απομίμηση δημοκρατικού φορέα», η συζήτηση για το πώς είναι λογικό (αλλά από ένα σημείο και πέρα επιβεβλημένο) να συνδυαστεί η αποτελεσματικότητα των οργάνων της ΕΕ/των φορέων οικονομικής διακυβέρνησης με την διαφάνεια (και την ως εκ τούτου νομιμοποίησή τους) δεν μπορεί πλέον να αναβάλλεται.

Μια πρώτη κατηγορία παρόμοιων θεμάτων τίθεται ήδη με την λειτουργία της ΕΤΕπ, με ό,τι η Τράπεζα αλλά και τα διάφορα χρηματοδοτικά προγράμματα που συνδέονται με αυτήν – πιο πρόσφατο αλλά και πιο σημαντικό, η υλοποίηση του Juncker Plan –  έτσι όπως εφαρμόζει στην πράξη υβριδικά συστήματα τόσο λειτουργίας όσο και ελέγχου. Η λογική π.χ. της ανάθεσης της ευθύνης για επιμέρους χώρες σε αντιπροέδρους από τις αντίστοιχες χώρες δημιουργεί θέματα σύγκρουσης συμφερόντων/προτεραιοτήτων ενώ και η τριβή με την αγορά και τον χρηματοπιστωτικό τομέα δημιουργεί πρόσθετα ζητήματα.

Τα ζητήματα αυτού του τύπου εμφανίζονται πολύ βαρύτερα σε επίπεδο ESM, του μηχανισμού που ούτως ή άλλως δημιουργήθηκε υπό την πίεση της κρίσης και κινδυνεύει να θεωρηθεί «just a pot of money» , με τον κανόνα του 85% για την λήψη αποφάσεων και την ευθέως διακρατική δομή να δημιουργεί εγγενή προβλήματα νομιμοποίησης. ‘Οσο, τώρα, θα προχωρούν οι συζητήσεις για μετατροπή του ESM σε «Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο» και για ανάθεση σ’ αυτό το νέο σχήμα αρμοδιοτήτων επιτήρησης, τόσο η διάσταση της ανάγκης για λογοδοσία και διαφάνεια θα ενισχύεται.

Ασφαλώς όμως ο πιο σημαντικός προβληματισμός δημιουργείται με την λειτουργία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, με την «ασυναγώνιστη ανεξαρτησία» που την διακρίνει. Καθώς η ΕΚΤ χρειάστηκε να κινηθεί εντελώς στα όρια των αρμοδιοτήτων της ως ναυαγοσώστης της Ευρωζώνης (και των τραπεζικών συστημάτων των χωρών που βρέθηκαν σε Πρόγραμμα), δύσκολα κανείς θα την μεμφόταν για έλλειψη διαφάνειας – ενώ στην περίπτωσή της και η έννοια της λογοδοσίας έχει διαφοροποιημένη λειτουργία. Όσο όμως υπάρχει επάνοδος στην ομαλότητα – κάποιου είδους, πάντως… –  τόσο τα ζητήματα αυτά θα εγείρονται εντονότερα.

Παρατηρήθηκε, τέλος, στην συζήτηση το θέμα της Έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου της ΕΕ (θεσμικού οργάνου της Ένωσης…) και των επικρίσεων που απηύθυνε για την διαχείριση ων συστημικών Τραπεζών στον SSM/στο κύκλωμα της ΕΚΤ, όπως έδρασε δια του ΤΧΣ στην περίπτωση της Ελλάδας. Στενάχωρη η συζήτηση, καθώς μάλιστα είχε προηγηθεί άρνηση συνεργασίας/παροχής στοιχείων από την ίδια την ΕΚΤ.