Μπροστά στο πακέτο των 750 δισ. της ΕΕ

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Σε σύγκριση με την ψυχρολουσία από την απουσία αλληλεγγύης στις πρώτες εβδομάδες εκδήλωσης της πανδημίας του Covid-19 στην ΕΕ – κορύφωση το μπλοκάρισμα από την Ολλανδία της ενίσχυσης προς την Ιταλία σε επίπεδο Eurogroup, συν η προς στιγμήν αποποίηση Λαγκάρντ οποιασδήποτε ευθύνης στήριξης των Ιταλικών ομολόγων στις αγορές – η ωρίμανση που έφερε την χθεσινή κατάληξη της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής («Next Generation EU») για το χρηματοδοτικό πακέτο των 750 δισ. ευρώ, εντυπωσιάζει. Τα ενδιάμεσα στάδια, δηλαδή η μεταστροφή Λαγκάρντ με επισήμανση της ανάγκης για ισχυρά μέτρα στήριξης, η κινητοποίηση-διεκδίκηση των «9» περί τον Γάλλο Πρόεδρο Μακρόν (με συστράτευση Μητσοτάκη), τέλος η καίρια πρόταση Μέρκελ-Μακρόν για πακέτο στήριξης μέσω του Προϋπολογισμού της ΕΕ, «διαβάζονται» τώρα ως βήματα σε μια σημαντική αλλαγή κλίματος στην ΕΕ. Κάποιοι θα μιλήσουν – μιλούν ήδη… – για ιστορική στιγμή της Ευρώπης, άλλοι θα δουν διάσωση του πυρήνα συνοχής της Ένωσης (και απόδειξη του πόσο μεγάλη είναι η επένδυση πολιτικού κεφαλαίου σ’ αυτήν): η ουσία είναι ότι και κίνηση αλληλεγγύης δρομολογήθηκε. και στην πρωτοβουλία βρέθηκαν «οι Μεγάλοι», άρα αυτή μπορεί να προχωρήσει. και η προκρινόμενη διαδικασία είναι μέσω του Προϋπολογισμού της ΕΕ (ο οποίος από 1,1 τρις για το διάστημα 2021-2027 θα πάει στο 1,85 τρισ.) ώστε να διατηρείται κάτι από την «κοινοτική μέθοδο»και τα ταμπού της αποφυγής ελλειμμάτων σπάει/ένα στοιχείο αμοιβαιοποίησης χρέους γίνεται αποδεκτό. Αυτά, σε επίπεδο αρχών και προοπτικών. Τώρα:

  • α) χρειάζεται να ολοκληρωθεί η – διακυβερνητική στην ουσία της – διαπραγμάτευση, με ομοφωνία, τόσο σε τεχνικό και όσο σε πολιτικό επίπεδο.
  • (β) χρειάζεται να εξασφαλισθεί ότι η ροή των πόρων θα γίνει σε ωφέλιμο χρόνο: η αναφορά της υλοποίησης σε «βάθος τετραετίας»/2021-24 δεν ανταποκρίνεται και τόσο στο στοιχείο επείγοντος της οικονομικής/υφεσιακής συνέπειας της πανδημίας που είναι σε άμεση εξέλιξη, αλλά και ο χρησμός Μέρκελ για προώθηση των άμεσων διαδικασιών διαπραγμάτευσης από το φθινόπωρο πρέπει να καταγραφεί.
  • (γ) χρειάζεται να αποδειχθούν λειτουργικοί οι κανόνες για μια αποτελεσματική διάθεση των πόρων, που θα στραφούν στις πλέον πληττόμενες περιοχές και κλάδους αλλά και (ταυτόχρονα) θα κληθούν να ανταποκρίνονται στις προτεραιότητες Ευρωπαϊκής πολιτικής που έχουν ταχθεί. Πράσινη Συμφωνία, ψηφιακή μετάβαση.
  • (δ) χρειάζεται να ξεκαθαριστεί πώς, τελικά, θα χρηματοδοτηθεί η αποπληρωμή του (30ετούς, ως φαίνεται) δανεισμού, που θα «δώσει» τα 750 δισ.

Ειδικά, τώρα, για την Ελλάδα, η διαπίστωση του Επιτρόπου Μαργαρίτη Σχοινά ότι τα 32 δισ. πρόσθετων πόρων προβλέπονται γι’ αυτήν από την προτεινόμενη κατανομή – 22,5 δις. σε grants, 9,4 δισ. σε δανεισμό (για στήριξη δράσεων του ιδιωτικού τομέα) – πόρων που σε κατά κεφαλήν βάση ξεπερνιούνται μόνον από Βουλγαρία και Κροατία (η δεύτερη έχει αυτό το 6μηνο την Προεδρία: πάντα χρήσιμο…) «αποτελούν ένα πρόσθετο ΕΣΠΑ», η διαπίστωση αυτή δείχνει πόσο σημαντικές είναι οι προσπάθειες που θα χρειαστεί να καταβάλει τώρα η χώρα. η Κυβέρνηση. οι διοικητικοί μηχανισμοί της. Από την άμεση συμμετοχή της διαπραγμάτευσης για το «Next Generation EU» μέχρι την εξασφάλιση λειτουργικών – για την Ελληνική πραγματικότητα! – μηχανισμών που να σημαίνουν (α) απορρόφηση των πόρων και (β) υλοποίηση των προγραμμάτων.

Αυτή είναι η πραγματικότητα που θα δούμε σε εξέλιξη: πάντως το βήμα που ξεκίνησε να γίνεται με το “Next Generation EU” είναι σημαντικό. Και υπόσχεται συμβολή – επίσης σημαντική – στην επανεκκίνηση της οικονομίας… αρκεί να σταθεί όρθια, τώρα.