Ναυτική εκπαίδευση: Το μελανό σημείο της ελληνικής ναυτιλίας

Οι σχολές στελεχώνονται από ναυτικούς χωρίς εμπειρία της ποντοπόρου ναυτιλίας και από μεγαλύτερους σε ηλικία αξιωματικούς, οι οποίοι βρίσκονται στη δύση της καριέρας τους

 

ΝΑΥΤΙΛΙΑ του Αντώνη Καραμαλέγκου – karama.antonis@gmail.com

 

Η ναυτική εκπαίδευση αποτελεί ένα αγκάθι στην ελληνική ναυτιλία, η οποία, αν και παραμένει στην πρώτη γραμμή παγκοσμίως, φαίνεται να μένει πίσω στο συγκεκριμένο κομμάτι. Δεδομένου ότι η Ελλάδα κυριαρχεί σε στόλο και τεχνογνωσία, το επίπεδο σπουδών των Ελλήνων ναυτικών κρίνεται αναντίστοιχο. Αν και οι δωρεές, κατά κύριο λόγο προερχόμενες από Έλληνες πλοιοκτήτες, έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια στον συγκεκριμένο τομέα με συνέπεια αρκετές ακαδημίες εμπορικού ναυτικού να έχουν βοηθηθεί σημαντικά, το πρόβλημα παραμένει. Οι ελληνικές σχολές του κλάδου πάσχουν ποικιλοτρόπως και δυστυχώς οι ιδιωτικές χορηγίες φαίνεται να λειτουργούν περισσότερο ως τρόπος να «κρυφτούν» κάποια σημαντικά προβλήματα, παρά ως πραγματική αναβάθμιση του συστήματος.

Είναι προφανές πως το κράτος οφείλει να σταθεί δίπλα στον σπουδαστή της ναυτιλίας, της δεύτερης μεγαλύτερης βιομηχανίας της Ελλάδας μετά τον τουρισμό. Η ανασυγκρότηση και η αναβάθμιση των σχολών εμπορικού ναυτικού είναι απαραίτητη ώστε οι Έλληνες ναυτικοί να είναι περισσότερο προετοιμασμένοι σχετικά με το τι πρόκειται να αντιμετωπίσουν τόσο εντός του πλοίου όσο και ευρύτερα στην αγορά εργασίας του συγκεκριμένου κλάδου.

Ελλιπές και μη εξειδικευμένο προσωπικό

Το χαμηλό επίπεδο στις ναυτιλιακές σχολές της χώρας οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στους μη καταρτισμένους καθηγητές, οι οποίοι αναλαμβάνουν την εκπαίδευση των σπουδαστών, αναφέρει εν ενεργεία υποπλοίαρχος του εμπορικού ναυτικού, ο οποίος εργάζεται σε μία από τις μεγαλύτερες ελληνικές εφοπλιστικές εταιρείες.

Οι συγκεκριμένες θέσεις ιδανικά θα έπρεπε να καλύπτονται από έμπειρους και ενεργούς αξιωματικούς του εμπορικού ναυτικού, οι οποίοι θα μπορούσαν να μεταλαμπαδεύσουν τις γνώσεις τους στους νέους εν δυνάμει ναυτικούς. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική, με τις σχολές να στελεχώνονται ως επί το πλείστον με ναυτικούς οι οποίοι δεν έχουν εμπειρία από την ποντοπόρο ναυτιλία ή/και από μεγαλύτερους σε ηλικία αξιωματικούς, οι οποίοι βρίσκονται στη δύση της καριέρας τους.

Το γεγονός αυτό στερεί από τους σπουδαστές τη δυνατότητα να εμπνευστούν και να γαλουχηθούν από ενεργούς αξιωματικούς, οι οποίοι θα είχαν την ικανότητα να τους μεταδώσουν τις εμπειρίες τους, οι οποίες θα ανταποκρίνονταν στις σημερινές συνθήκες και καταστάσεις που επικρατούν σε ένα πλοίο. Σε αντίθεση, αρκούνται στη θεωρία των βιβλίων, η οποία ως συνήθως δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα.

Το γεγονός πως ενεργοί αξιωματικοί δεν σκέφτονται την ακαδημαϊκή καριέρα οφείλεται κυρίως στην έλλειψη οικονομικών κινήτρων, αφού ένας πλοίαρχος, για παράδειγμα, που θα αποφάσιζε να αφήσει τα καράβια για να διδάξει σε μια ναυτιλιακή σχολή θα έβλεπε ένα μηνιαίο εισόδημα της τάξης των 15.000 ευρώ να μειώνεται στα 1.000-1.500 ευρώ.

Οι παραπάνω συνθήκες έχουν ως αποτέλεσμα να υπάρχουν συχνά ελλείψεις καθηγητών, με τις καθυστερήσεις στην έναρξη των μαθημάτων να μην αποτελούν σπάνιο φαινόμενο στις ναυτιλιακές σχολές.

Απαρχαιωμένα βιβλία και ανεπάρκεια σε εγκαταστάσεις και εξοπλισμό

Ο εκσυγχρονισμός που απαιτείται στα συγγράμματα των ακαδημιών του εμπορικού ναυτικού είναι δεδομένος, σύμφωνα με τον Έλληνα υποπλοίαρχο, καθώς τα βιβλία δεν έχουν ανανεωθεί ώστε να έχουν τη δυνατότητα να ακολουθήσουν τις νέες εξελίξεις στην εμπορική ναυτιλία, όπως για παράδειγμα τα τεχνολογικά συστήματα που εξοπλίζουν πλέον τα πλοία και τους περιβαλλοντικούς κανονισμούς που αλλάζουν.

Ένα ενδεικτικό παράδειγμα της αδυναμίας του εκπαιδευτικού συστήματος να εξελιχθεί με βάση τις ανάγκες της αγοράς είναι η έμφαση που δίνεται ακόμα μέσω των βιβλίων στα φορτηγά πλοία, ενώ πλέον οι αγορές των «γκαζάδικων», των «αεράδικων», καθώς και αυτή των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων (containers) είναι εξίσου σημαντικές κι αναπτυγμένες τόσο στη χώρα μας όσο και στον υπόλοιπο κόσμο.

Οι μεγάλες ελλείψεις σε εξοπλισμό εντείνουν ακόμα περισσότερο το πρόβλημα. Οι σχολές παρουσιάζουν κρίσιμο έλλειμμα σε υλικοτεχνική υποδομή, με αποτέλεσμα οι μελλοντικοί αξιωματικοί του εμπορικού ναυτικού να μην έρχονται σε επαφή με εργαλεία, συσκευές και συστήματα του πλοίου και τελικά να μην εξοικειώνονται με τα όσα θα κληθούν να αντιμετωπίσουν εν πλω.

Οι Έλληνες ναυτικοί καταλήγουν να μπαρκάρουν για το πρώτο τους ταξίδι και τα πάντα να φαίνονται άγνωστα. «Ο Έλληνας ναυτικός βασίζεται στο πλοίο σε αυτά που θα (αν) του δείξουν οι παλιότεροι και στα πιθανά σεμινάρια που θα του παρέχει η εκάστοτε εταιρεία», δηλώνει εμφατικά ο Έλληνας υποπλοίαρχος.

Στη συνέχεια, τονίζει πως εκτός των άλλων οι σχολές δεν προϊδεάζουν τον σπουδαστή για τη δυσκολία στην αγορά εργασίας και τις συνθήκες που επικρατούν στον κλάδο. Αυτός είναι κι ένας από τους βασικούς λόγους που αρκετοί νέοι αφήνουν τις ναυτιλιακές σπουδές τους στη μέση χωρίς να πάρουν το πτυχίο, πολλώ δε μάλλον να εργαστούν στη βιομηχανία.

Αύξηση της ζήτησης

Αξίζει να αναφέρουμε πως η ζήτηση των ακαδημιών του εμπορικού ναυτικού έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Ειδικότερα κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης κι έπειτα, οι εν λόγω σχολές είδαν τη δημοτικότητά τους να ανεβαίνει, κυρίως λόγω της οικονομικής άνεσης που υπόσχεται το επάγγελμα.

Αυτό ακριβώς τόνισε κι ο εφοπλιστής Θανάσης Μαρτίνος, ιδιοκτήτης της Eastern Mediterranean Maritime (EastMed), στο πρόσφατο συνέδριο «Delphi Economic Forum». «Τα τελευταία δέκα χρόνια, λόγω της οικονομικής δυσπραγίας (Μνημόνια) και της ανεργίας στους νέους στη ξηρά, πολλά νέα και ικανά παιδιά σπουδάζουν στις Ανώτερες Σχολές του Εμπορικού Ναυτικού και έχει αυξηθεί ο αριθμός των προσφερόμενων δοκίμων και των νέων Αξιωματικών καταστρώματος και μηχανής,» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, δεν παρέλειψε να πλέξει και το εγκώμιο του Έλληνα ναυτικού, υποστηρίζοντας πως «οι ικανοί Έλληνες Ναυτικοί είναι οι καλύτεροι μεταξύ των συναδέλφων τους άλλων εθνικοτήτων. Είναι εύστροφοι, συνεργάσιμοι και κυρίως, ικανοί στη διαχείριση κρίσεων».

Ωστόσο, ο μεγαλύτερος αριθμός των επίδοξων Ελλήνων αξιωματικών σε συνδυασμό με τη συνεχή αύξηση των αλλοδαπών αξιωματικών που επιλέγονται από τις εταιρείες, κυρίως λόγω του γεγονότος πως αμείβονται λιγότερο από τους Έλληνες συναδέλφους τους, έχει προκαλέσει έναν σχετικό κορεσμό στον κλάδο, με τους ναυτικούς της χώρας μας να δυσκολεύονται όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια να απορροφηθούν στην αγορά εργασίας.

Αυτό, ωστόσο, δε φαίνεται να ανησυχεί τον κ. Μαρτίνο, ο οποίος εμφανίζεται βέβαιος πως στο μέλλον οι Έλληνες θα αποτελούν τη ραχοκοκαλιά των αξιωματικών στα Ελληνόκτητα πλοία, με τους εφοπλιστές μάλιστα να τους τοποθετούν σε κρίσιμες θέσεις ώστε να μπορούν να διατηρούν τον έλεγχο του στόλου τους.