Να εκμεταλλευτούμε το συγκριτικό πλεονέκτημα της γειτνίασης με τη μικρασιατική ακτή

 

Οικονομική Επιθεώρηση, Ιούνιος 2021, τ. 1007

ΕΛΛΑΔΑ 1821-2021 • ΚΥΚΛΑΔΕΣ / ΒΟΡΕΙΟ ΑΙΓΑΙΟ του Κωνσταντίνου Μουτζούρη, περιφερειάρχη Βορείου Αιγαίου

Ας δούμε κατ’ αρχάς ποια είναι και πού τοποθετείται στον γεωγραφικό χάρτη η αποκαλούμενη «Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου»: περιλαμβάνει τις νήσους Λέσβο, Χίο, Σάμο, Λήμνο, Άγιο Ευστράτιο, Οινούσσες, Ψαρά, Ικαρία, Φούρνους, Θύμαινα και διάφορες βραχονησίδες. Πρόκειται για μια εσχατιά της Ευρώπης και της Ελλάδας, που συνορεύει με την Τουρκία, μια χώρα η οποία κυρίως τα τελευταία έτη είναι πολύ επιθετική με την Ελλάδα και εγείρει εδαφικές  διεκδικήσεις.

Τα τελευταία έτη οι νήσοι Λέσβος, Χίος και Σάμος κατέστησαν είσοδοι ροών εκατοντάδων χιλιάδων αρχικώς προσφύγων από τη Συρία και το Αφγανιστάν και εσχάτως παράτυπων οικονομικών μεταναστών από πολλές χώρες νοτίως και ανατολικά  της Ελλάδας. Αποτέλεσμα αφρόνων πολιτικών οδήγησε στον εγκλωβισμό στις αρχές του 2020 έως και 47.000 κυρίως μεταναστών στις 3 νήσους και κυρίως τη Λέσβο. Σήμερα ο αριθμός τους μειώθηκε σε περίπου 12.000 και οι παράνομες είσοδοι μειώθηκαν έως και κατά 90% σε σχέση με το παρελθόν.

Η μεγάλη πρόκληση της περιοχής είναι η διατήρηση των μηδενικών εισροών, η οποία έχει επιτευχθεί από την κυβέρνηση, η εκκένωση των νήσων από τους οικονομικούς μετανάστες με ταυτόχρονη μετάβασή τους στις χώρες τους ή τη Βόρεια Ευρώπη, όπου όλοι επιθυμούν να μεταβούν. Οι νήσοι δεν έχουν τη δυνατότητα να φιλοξενούν αυτές τις μάζες των ταλαίπωρων ανθρώπων κυρίως λόγω της ευαίσθητης γεωγραφικής θέσης τους. Η θρυλούμενη ανέγερση από την ΕΕ δομών ή υπερδομών μακροχρόνιας παραμονής τους στις νήσους, πέραν του ανθρωπιστικού αποκλεισμού των μεταναστών από τη Βόρεια Ευρώπη όπου επιθυμούν να μεταβούν, εγκυμονεί και εθνικούς κινδύνους.

Μια άλλη πρόκληση για την περιοχή είναι η περαιτέρω ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα της οικονομίας, στον οποίο επιδίδονται οι κάτοικοι των νήσων. Το εισόδημα επί παραδείγματι της Λέσβου προέρχεται, κατά σειρά ύψους, από την κτηνοτροφία, τη γεωργία (ελαιοκομία), τους δημοσίους υπαλλήλους, τον τουρισμό. Η γεωργία, η κτηνοτροφία και η αλιεία έχουν μεγάλο πεδίο αναπτύξεως, εάν εισαχθούν καινοτόμες και σύγχρονες μέθοδοι εξάσκησής τους. Είναι ευτύχημα ότι η περιοχή δεν παραδόθηκε αποκλειστικά στον τουρισμό, όπως συνέβη αλλού.

Ένα μεγάλο συγκριτικό πλεονέκτημα των νήσων είναι η γειτνίασή τους με τη μικρασιατική ακτή, εφόσον υπάρξει εξομάλυνση των σχέσεων με την Τουρκία και η τελευταία εγκαταλείψει την επεκτατική πολιτική της. Η επαφή των νήσων αποτέλεσε από αρχαίων χρόνων μεγάλο πλεονέκτημα και πηγή ανάπτυξης ιδιαίτερα μετά τα μέσα του 19ου αιώνα έως τη Μικρασιατική καταστροφή. Σήμερα με τις γειτονικές μεγάλες μάζες πληθυσμού υπάρχει ένα πλεονέκτημα, όπως στη Β. Ελλάδα με τη Βαλκανική. Όμως η γειτνίαση αυτή αποτελεί, με τις σημερινές συνθήκες, και μεγάλο μειονέκτημα της περιοχής λόγω της επιθετικότητας.

Η νησιωτικότητα της Περιφέρειας, η οποία δημιουργεί προς το παρόν μόνο προβλήματα, καθιστά απαραίτητη τη βελτίωση των συνθηκών εδαφικής συνέχειάς της. Η βελτίωση της επικοινωνίας και συγκοινωνίας μεταξύ των νήσων αλλά και με την ηπειρωτική χώρα αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση, που μόνο με κρατική παρέμβαση μπορεί να επιτευχθεί. Η κρατική χρηματοδότηση της ενδονησιωτικής συγκοινωνίας θα πρέπει να είναι το ζητούμενο, διότι με τον τρόπο αυτό θα αυξηθεί  τεχνητά ο ζωτικός χώρος τους, θα αυξηθεί ο πληθυσμός, αλλά και οι μετακινήσεις.

Οραματιζόμαστε για την περιοχή για τα προσεχή έτη την εισαγωγή σύγχρονων και επιστημονικών μεθόδων στην  πρωτογενή παραγωγή. Απαιτείται η εισαγωγή καινοτομίας σε όλους τους τομείς της, ώστε να ξεφύγει από τις παραδοσιακές τεχνικές. Η ανάπτυξη του τουρισμού με ειδικές μορφές του (προσκυνηματικός, γαστρονομικός, πολιτισμικός, οικολογικός κ.ά.) έχει μεγάλο πεδίο προώθησης, αρκεί να αναπτυχθεί καταλλήλως. Η βελτίωση της εδαφικής συνέχειας της Περιφέρειας με ανάπτυξη των ενδονησιωτικών συγκοινωνιών είναι άλλη μία επιδίωξή μας και ζητούμενο. Ακόμη, η συμπλήρωση των έργων υποδομής της περιοχής από πόρους του νέου ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης αποτελεί προτεραιότητά μας.