Νορβηγία, Ελβετία και ΕΕ

 

Οικονομική Επιθεώρηση, Aπρίλιος 2019, τ. 981
ΕΥΡΩΠΗ από τον Τhe Economist

Δύο πολύ διαφορετικές προσεγγίσεις της ζωής στην περιφέρεια της ΕΕ: ρεαλισμός και προβλήματα

Οι Ελβετοί ετοιμάζονται για μία ακόμη φορά για ένα δημοψήφισμα που θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόβλημα με την ΕΕ. Στις 19 Μαΐου θα τους δοθεί η ευκαιρία να μπλοκάρουν νόμο της ΕΕ, που στόχο έχει την προστασία της ευρωπαϊκής ηπείρου από την τρομοκρατία, υποχρεώνοντας την Ελβετία –μαζί και με όλους όσοι μετέχουν στη συμφωνία Σένγκεν, που ρυθμίζει την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων– να εισαγάγει σκληρότερους περιορισμούς στη χρήση και την κατοχή πυροβόλων όπλων. Οι Ελβετοί άνδρες –που κατά πλειοψηφία κάνουν κάθε χρόνο ένα διάστημα θητείας στρατιωτικής εφεδρείας– έχουν τη δυνατότητα να κρατούν ένα τουφέκι κάτω από το κρεβάτι τους όσο δεν παρουσιάζονται για υπηρεσία ως έφεδροι. Η οδηγία της ΕΕ για περιορισμό αυτού του προνομίου, μαζί και με την απαγόρευση κατοχής ημιαυτόματων όπλων, έχουν κάνει έξαλλους τους ευαίσθητους Ελβετούς της Δεξιάς – και μάλιστα τη στιγμή που η ομοσπονδιακή Βουλή τους έχει νερώσει τη ρύθμιση της ΕΕ, π.χ. με την εισαγωγή εξαίρεσης για όσους μετέχουν σε λέσχες σκοποβολής.

Ούτως ή άλλως, όμως, το εθνικιστικό Λαϊκό Κόμμα της Ελβετίας, που είναι το μεγαλύτερο της χώρας, δεν παύει να αγανακτεί εναντίον της ελευθερίας κυκλοφορίας στη ζώνη Σένγκεν και να καταγγέλλει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Επιχειρηματολογεί λέγοντας ότι όποιος μετανάστης εγκληματεί θα πρέπει να απελαύνεται αμέσως,
καθώς και ότι όσοι ζητούν άσυλο δεν θα πρέπει να δικαιούνται νομική συμπαράσταση για να πετύχουν δικαίωμα διαμονής: η Δεξιά έχασε πριν από 3 χρόνια δημοψήφισμα επ’ αυτών των θεμάτων. Όμως, άμα οι Ελβετοί χρησιμοποιήσουν επανειλημμένως το όπλο του δημοψηφίσματος προκειμένου να μπλοκάρουν παρόμοιες ρυθμίσεις της ΕΕ και προτείνουν πρωτοβουλίες ανά την επικράτειά τους για συνταγματικές αναθεωρήσεις ανάλογου περιεχομένου, τότε θα μπορούσαν να βρεθούν εκτός Σύμβασης ή και εκτός συστήματος Σένγκεν – η συμμετοχή στο οποίο είναι ζωτικής σημασίας για τις επιχειρήσεις.

Οι οπαδοί του Brexit συχνά αναφέρουν τη Νορβηγία ή την Ελβετία ως λαμπερά παραδείγματα για να εμπνεύσουν τη Βρετανία όταν θα έχει αποτινάξει τα δεσμά που τη συνδέουν με την ΕΕ. Όμως οι δύο αυτές χώρες, παρά τις επιφανειακές τους ομοιότητες, διαφέρουν αισθητά ως προς τη νομοθεσία τους αλλά και τις στάσεις των λαών τους απέναντι στην Ευρώπη. Ασφαλώς, και οι δύο χαρακτηρίζονται από ζηλευτή ευημερία και δημοκρατική σταθερότητα, ενώ υμνούν τον ρεαλισμό στην πολιτική. Όμως οι Νορβηγοί έχουν πολύ πιο ομαλές σχέσεις με την ΕΕ, ενώ οι Ελβετοί –επηρεασμένοι από ισχυρές μειοψηφίες– έχουν την τάση να δημιουργούν άγαρμπες περιπλοκές, και τούτο παρά το γεγονός ότι πρόσφατα δημοψηφίσματά τους κατέληξαν αρνητικά για τις αντι-ΕΕ δυνάμεις. Οι υψηλοί γραφειοκράτες των Βρυξελλών τρέμουν στην ιδέα ότι η Βρετανία μετά-το-Brexit θα θυμίζει ελβετικό αντί για νορβηγικό μοντέλο. […]

Αυτό το απρόβλεπτο στοιχείο δημιουργεί συνεχείς εντάσεις. Λόγω της μακράς ιστορίας ουδετερότητάς της, η Ελβετία βρίσκεται παράξενα απομονωμένη στο κέντρο της Ευρώπης. Προσχώρησε μόλις το 2002 στον ΟΗΕ και ουδέποτε θέλησε να διεκδικήσει συμμετοχή στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Αντίθετα η Νορβηγία, παρά το γεγονός ότι απέφυγε να ενταχθεί στην ΕΕ, είναι εξωστρεφής και διαθέτει μια δραστήρια εξωτερική πολιτική, που ξεπερνά το μέγεθός της, ενώ έλαβε μέρος σε διπλωματικές ειρηνευτικές αποστολές, όπως στο νότιο Σουδάν, τη Σρι Λάνκα, την Κολομβία, ή και στις διαφορές Ισραήλ-Παλαιστίνης. Με την έντονη συμμετοχή της στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα σύνορά της με τη Ρωσία, τη μεγάλη της αιγιαλίτιδα ζώνη και τον στόλο της –αλιευτικό και πολεμικό– στον Ατλαντικό, παραμένει ισχυρό μέλος του ΝΑΤΟ.

Παρά το γεγονός ότι πολλοί οργανισμοί των Ηνωμένων Εθνών εδρεύουν στη Γενεύη, οι Ελβετοί προσέχουν να μην παίρνουν μέρος οσάκις προκύπτουν διαφορές – πλην αν απειλείται η δική τους κυριαρχία. Δεν γίνεται πολλή κουβέντα για διπλωματική ή οικονομική αδελφοσύνη μεταξύ Ελβετίας και Νορβηγίας. Οι δε οπαδοί του Brexit μιλούν όλο και πιο σπάνια για «ελβετική λύση».

 

© The Economist. Μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε από τις Εκδόσεις Κέρκυρα Α.Ε., έπειτα από ειδική άδεια. Το πρωτότυπο αγγλικό κείμενο βρίσκεται στο www.economist.com