Ξαναδιαβάζοντας το «Ποιοι είμαστε;» στο Παρίσι

 

Οι ιδέες, ο καθρέφτης αυτογνωσίας που έδειξε στο Ελληνικό κοινό ο Γιώργος Πρεβελάκης με το «Ποιοι είμαστε; Γεωπολιτική της Ελληνικής ταυτότητας», πήραν εδώ και κάποιους μήνες μια διαφορετική γωνία προσέγγισης-θέαση του προβληματισμού της Ελληνικής ταυτότητας «απ’ έξω» με το «Quoi sont les Grecs: Une identité en crise». Με πρωτοβουλία του Centre Culturel Hellénique, αυτή η συνολική προσέγγιση/αναζήτηση αυτογνωσίας/προσέγγιση των Ελλήνων πέρα από τα στερεότυπα, συζητήθηκε προχθές στο Παρίσι μπροστά σε ένα κοινό ανάμεικτο όπου τα πιο ειδικά ενδιαφέροντα βρέθηκαν δίπλα στο γενικό προβληματισμό.

Στο φαντασιακό της Δύσης, όπως παρατηρεί ο Πρεβελάκης, η Ελλάδα έχει περιορισμένη σχέση με τα πραγματικά γεγονότα. Η αμφιθυμία πάλι στις σχέσεις της Ελλάδας με την Δύση είναι μέχρις ενός σημείου αντικατοπτρισμός της αμφιβολίας ταυτότητας που έχουμε οι ίδιοι σε Ελλάδα για τον εαυτό μας. Αυτή η αμφιβολία εντάθηκε εκρηκτικά λόγω της κρίσης – και των στάσεων απέναντι στην «Ελληνική υπόθεση» που πήγαν να κυριαρχήσουν στην Ευρώπη.

Στην δική του προσέγγιση, του τι είναι εκείνο που εξασφαλίζει στους Έλληνες την ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα/resilience, ο Τούρκος Αλί Καζανσιτζίλ – Διευθυντής Προγραμμάτων Κοινωνικών Επιστημών στην UNESCO και συνεκδότης με τον Πρεβελάκη της Επιθεώρησης «Αnatoli: Από την Αδριατική έως την Κασπία» – αξιοποίησε μια παρομοίωση που ξεκινάει από τον Αρχίλοχο: «η αλεπού γνωρίζει πολλά πράγματα, ο σκαντζόχοιρος γνωρίζει ένα αλλά βαρύ». Στην συζήτηση που ακολούθησε, η παραβολή αλεπούς και σκαντζόχοιρου ήρθε να εξηγήσει το πέρασμα από την λογική της άμυνας (αλλά και της άνθησης) των Ελλήνων στα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην απόπειρα δημιουργίας συγκεντρωτικού Κράτους (από την Βαυαροκρατία). Αλλά και προτάθηκε ως ενδεχόμενη σύγχρονη μορφή αντιπαράθεσης μιας μεσογειακής ευελιξίας προσαρμοστικότητας αλεπούς με μια ΒορειοΕυρωπαϊκή (=Γερμανική) εκδοχή μονομπλοκ-κλειστότητας σκαντζόχοιρου.

Ο γεωγράφος, πρώην πρέσβης σύμβουλος του H.Vedrine ως ΥΠΕΞ και καθηγητής γεωπολιτικής στο Κολλέγιο Διεθνών Σχέσεων/FMSH Μισέλ Φουσέ, ο οποίος μαζί με τον Πρεβελάκη έχει δώσει στα Ελληνικά την «Μάχη των Χαρτών: Κριτική ανάλυση των αναπαραστάσεων του κόσμου», στάθηκε περισσότερο στα πολλαπλά δίκτυα με τα οποία ο Ελληνισμός έχει επιτύχει μια διαφορετική επιβίωση και παρουσία στις πιο δύσκολες συνθήκες. Σήμερα, η διασπορά, η ναυτιλία, τα επάλληλα δίκτυα Ελλήνων πανεπιστημιακών και ερευνητών, ακόμη-ακόμη η Ορθοδοξία δημιουργούν ένα πλέγμα επαφών πέρα από τις κρατικές επιλογές αλλά εξαιρετικά λειτουργικό. Οι δε τεχνολογίες της επικοινωνίας δίνουν νέες δυνατότητες, ασύγκριτα ισχυρότερες με άλλες εποχές στην κατεύθυνση αυτή.