Ξορκίζεται η οικονομία και οι εξελίξεις της;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Δεν θα συγκρίνει κανείς τον Θόδωρο Σκυλακάκη με τον Τζερόμ Πάουελ – θα ήταν άστοχο, αλλά και άδικο. Ούτε η Ελληνική οικονομία έχει οποιαδήποτε σχέση ή συγκρισιμότητα με την Αμερικανική. Ούτε ο υπεύθυνος για το Θησαυροφυλάκιο – να το πούμε με τον παλιό τρόπο – της Ελλάδας έχει την οποιαδήποτε δυνατότητα σύγκρισης με τον Κεντρικό Τραπεζίτη του κέντρου του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού  συστήματος. Έτυχε όμως την ίδια ημέρα να ακολουθήσουν δυο αντιδιαμετρικές πρακτικές αναγγελίας οικονομικών εξελίξεων με τα μάτια στραμμένα στο μέλλον, και με σκοπό τον επηρεασμό όχι των μελλούμενων αλλά τουλάχιστον της ανάγνωσης που κάνει γι’ αυτά η κοινή γνώμη (και πάλι, ουδεμία σύγκριση της Ελληνικής κοινής γνώμης μερικές μέρες πριν τον ανασχηματισμό με την Αμερικανική κοινή γνώμη – και την παγκόσμια επενδυτική κοινότητα, για Fed μιλάμε – σε κρίσιμη προεκλογική περίοδο).

Δείτε όμως τις δυο πρακτικές: μετά από σχετικά συγκρατημένη καθοδική πορεία της Ελληνικής οικονομίας το πρώτο 3μηνο της κρίσης – θυμίζουμε: μόλις 0,9% ύφεση την ώρα που στην Γαλλία ή την Ιταλία η υποχώρηση ήταν πάνω από 5%, στην Γερμανία 2,3%… – που άρχισε να καταγράφει το σοκ από την πανδημία του κορωνοϊού, μετά και από αισθητή αλλ’ όχι ζαλιστική συνακόλουθη υποχώρηση των φορολογικών εσόδων τον Απρίλιο (όπου τότε αληθινά η πανδημία «δάγκωσε» με το lock-down) που «έδωσαν» συνολική υποχώρηση εσόδων στο 4μηνο 7,4% έναντι του στόχου, ήρθε ο Μάιος. Με αληθινή καθίζηση. Διότι το να χάνεις το 1/3 των εσόδων (-33,5%) είναι καθίζηση.

Ψύχραιμα επιχείρησε να εξηγήσει και να καθησυχάσει συνάμα ο αρμόδιος για τα έσοδα Θόδωρος Σκυλακάκης, αναφερόμενος στις πρόσθετες δαπάνες /επεκτατική πολιτική λόγω Covid-19 (δεν είναι λίγο πράγμα η διάθεση 5 δις στο τέλος της περιόδου), στην επίπτωση των αναστολών πληρωμής φορολογικών υποχρεώσεων και στην προπληρωμή ΦΠΑ (λόγω έκπτωσης του 25%) τον Απρίλιο, που συνεπώς «έλειψε» από τον Μάιο. Πιο επιφανειακά «πέρασαν» οι τοποθετήσεις Σκυλακάκη το ότι το πρωτογενές αποτέλεσμα έχει οδηγηθεί σε -3%, πράγμα που μπορεί να μην ενοχλεί στις σχέσεις με τους «εταίρους» καθώς ο στόχος για πρωτογενές πλεόνασμα του +3,5% έχει πεταχτεί έξω από το παράθυρο, αλλά δημιουργείται ήδη ένα ζήτημα ταμειακής διαχείρισης. Όσο κι αν το μαξιλαράκι και οι έξοδοι στις αγορές καθησυχάζουν όμως η προοπτική εκταμίευσης του πολυπόθητου «θησαυρού» των 32 δις γίνεται αντιληπτό ότι δεν είναι για αύριο. Πάντως, μολονότι ο ίδιος Θ. Σκυλακάκης παραδέχθηκε επιπρόσθετα ότι και ο Ιούνιος θα είναι προβληματικός, ότι ο τουρισμός θα κρίνει πολλά κοκ, προσπάθησε προδήλως να ξορκίσει τις ανησυχίες για την συνέχεια εξηγώντας ότι το γ’ 3μηνο της χρονιάς είναι που θα κρίνει τα πράγματα. Αυτή η προσπάθεια, να αξιοποιηθεί η καλή διάθεση της κοινής γνώμης (δείκτες εμπιστοσύνης και σφυγμομετρήσεις) προκειμένου να «κρατηθεί το κλίμα» είναι μια πολιτική επιλογή, που εκπηγάζει από το διαβόητο «η οικονομία είναι ψυχολογία». Έχει το κακό ότι λειτουργεί επικίνδυνα – και αντίστροφα – όταν γίνει αντιληπτό ότι το πράγμα κολλάει.

Δείτε, όμως, τώρα την αντιδιαμετρική προσέγγιση στην Αμερική. Εκεί, οι τελευταίες μέρες είχαν φέρει αισθητή βελτίωση και της κατάστασης και των προσδοκιών. Όχι μόνο σε επίπεδο αγορών/Χρηματιστηρίου, όπου οι χείμαρροι ρευστότητας έχουν πάλι σηκώσει τις τιμές σε ζαλιστικά επίπεδα – προς άφατη χαρά του Προέδρου Τραμπ ο οποίος έσπευσε να αυτεπιβραβευθεί με προεκλογική λογική – αλλά και με την υποχώρηση της ανεργίας που πλησίαζε το 15% και είχε ανεβάσει τους φόβους για πτώση σε επίπεδα Μεγάλης Ύφεσης του Μεσοπολέμου. Η δημιουργία σχεδόν 2,5 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας τον Μάιο «μάζεψε» την καταγραφόμενη ανεργία στο 13,3%…

Με αυτήν λοιπόν την κατάσταση στα χέρια του, ο Διοικητής της FED έκρινε σωστότερο – μιλώντας επισήμως στην Επιτροπή Τραπεζικών Υποθέσεων, στην Γερουσία – να προειδοποιήσει ότι συνεχίζεται η προοπτική «σημαντικής μακροπρόθεσμης ζημιάς» στην οικονομία από την υψηλή ανεργία και από τις χρεοκοπίες μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Και συνέχισε αναφερόμενος στο πώς σε μαζικές απώλειες θέσεων εργασίας στα πρώτα βήματα της κρίσης έχουν πλήξει τα χαμηλά εισοδήματα και έχουν διευρύνει τις ανισότητες (μειονότητες, γυναίκες). Προσέξτε την γλώσσα που χρησιμοποιεί – ποιος; Ο Πρόεδρος της Fed, όχι ακριβώς ο εντεταλμένος με την μέριμνα για την κοινωνική συνοχή ή την ευαισθησία! Και προσέξτε και την κατάληξη: «η άμεση στήριξη μπορεί να κάνει την διαφορά», όχι μόνο στηρίζοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις, «αλλά περιορίζοντας την μακροχρόνια ζημιά στην οικονομία».

Προσπάθεια καθησυχασμού – ευπρεπούς, αλλά καθησυχασμού – στην μια περίπτωση. Επιλογή να περιγραφούν οι κίνδυνοι – αλλά και η σημασία άμεσης δημόσιας στήριξης – στην άλλη.