Οι ανισότητες ως μοχλός της διεθνούς πολιτικής

 

Ήδη η επιλογή της κεντρικής θεματικής του φετινού (7ου) Διεθνούς Συμποσίου Θεσσαλονίκης άξιζε να προσεχθεί: «Ο κόσμος το 2019: Απειλές και προκλήσεις της ανισότητας», δηλαδή η επικέντρωση στο τι σημαίνει, πού οδηγεί και τι συνεφέλκει διεθνοπολιτικά η εδώ και καιρό συζητούμενη ανισότητα (από τον Kuznets της δεκαετίας τού ‘50 στον ΟΟΣΑ και την Παγκόσμια Τράπεζα του ΄70-‘80 μέχρι τον Piketty του1997 και 2013 ή την Oxfam του 2016) έχει την σημασία της ως φαινόμενο. Το φετινό Συμπόσιο (διευθυντής της ορχήστρας Δημήτρης Καιρίδης), πέρα από την κεντρική οργανωτική στήριξη της Πολιτιστικής Εταιρείας, του Δικτύου «Ναυαρίνο» και του Ιδρύματος Konrad Adenauer, είχε την συμμετοχή της διαΝΕΟσις και του ΕΛΙΑΜΕΠ, αλλά και του New Pact for Europe: ακόμη και οι πλέον κατεστημένες των τοποθετήσεων «βλέπουν νάρχεται» κάτι από την εκτόξευση των ανισοτήτων. Και, τουλάχιστον, το μελετούν….

Εισάγοντας την συζήτηση, ο Στραύρος Ανδρεάδης (από μέρους της Πολιτιστικής Εταιρείας) επισήμανε το παράδοξο να εντείνονται οι ανισότητες την ώρα ακριβώς που αμβλύνονται. Πώς μπορεί κανείς να λέει το δεύτερο; Με βάση το ότι τις τελευταίες δεκαετίες  μειώθηκε κατά 75% η παιδική θνησιμότητα, άλλο τόσο τα θύματα πολεμικών συρράξεων οι οποίες υποχώρησαν κατά 50% (όσο και αν την δημόσια προσοχή καταλαμβάνουν εκρήξεις όπως της Συρίας). Ενώ το 1990 ένα 37% των κατοίκων του πλανήτη ζούσε βυθισμένο στην απόλυτη φτώχεια (κάτω των 2 δολαρίων την ημέρα εισόδημα), το 2012 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 12,7% – τα στοιχεία Παγκόσμιας Τράπεζας. Όμως – πάντα κατά τα στοιχεία Στ. Ανδρεάδη – την ίδια στιγμή παρατηρείται υπερσυγκεντρωση πλούτου στα ανώτατα επίπεδα: 44% η αύξηση πλούτου στο 1% των ανώτατων στρωμάτων μεταξύ 2010 και 2018, δεδομένου ότι «οι ελίτ κατορθώνουν και απορροφούν το παραγόμενο πλεόνασμα». Σημειώθηκε επίσης το δυσάρεστο παράδοξο, η ανισότητα να μειώνεται περισσότερο μετά απο πολέμους ή καταστροφές, καθώς κινητοποιούνται διαφορετικά τα πολιτικά συστήματα…

Στην δική του παρέμβαση – από Βρυξέλλες – ο (Κύπριος) Επίτροπος Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Διαχείρισης Κρίσεων Χρίστος Στυλιανίδης επιχείρησε  να δώσει μιαν αίσθηση Ευρωπαϊκής προοπτικής – ενόψει μάλιστα των Ευρωεκλογών του Μαΐου 2019. Εκείνο που περισσότερο κράτησε την προσοχή του ήταν η προσπάθεια της ΕΕ να δημιουργήσει μηχανισμούς αντιμετώπισης των ανισοτήτων μέσα από την ίδια την λειτουργία της, για να καταλήξει στο ότι ίσως το πιο σημαντικό επίτευγμα της Ευρώπης όπως την γνωρίζουμε είναι η δημιουργία «κοινωνίας για όλους». Η έκκλησή του για «αντίσταση στον θεσμικό αυτισμό» από πλευράς Ευρώπης , δανεική από τον Πρόεδρο της Επιτροπής Γιουνκέρ, δημιούργησε κάποιαν αίσθηση στο κοινό.

Στην ακόμη πιο αφοριστική δική του εισαγωγική παρέμβαση, ο εμβληματικός δήμαρχος Θεσσαλονίκης Γιάννης Μπουτάρης κατέθεσε μιαν εκτίμηση που δεν είναι βέβαιο ότι κατανοήθηκε αρκετά: ότι, δηλαδή, μια ανισότητα που συνήθως δεν αξιολογείται είναι η απόκλιση στις νοοτροπίες.

Κατά παράξενο τρόπο, τα εισαγωγικά αυτά σχόλια δίνουν την συνολική αίσθηση του 7ου Διεθνούς Συμποσίου Θεσσαλονίκης. Όμως θα επανέλθουμε αύριο με μια συνοπτική επιλογή από επιμέρους παρουσιάσεις.