Οι μεγάλες προκλήσεις για τις Κυκλάδες

Οικονομική Επιθεώρηση, Ιούνιος 2021, τ. 1007

ΕΛΛΑΔΑ 1821-2021 • ΚΥΚΛΑΔΕΣ / ΒΟΡΕΙΟ ΑΙΓΑΙΟ του Γιάννη Ρούσσου, προέδρου του Επιμελητηρίου Κυκλάδων

Οι Κυκλάδες συγκεντρώνουν πολλά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά με έντονες ομοιότητες αλλά και διαφοροποιήσεις μεταξύ των νησιών. Από τη μια πλευρά έχουμε τον ιδιαίτερο φυσικό πλούτο και το μοναδικό αρχιτεκτονικό και πολιτισμικό κεφάλαιο –πεδία στα οποία συναντούμε και έντονες διαφοροποιήσεις, όπως προαναφέρθηκε– και από την άλλη πλευρά τη γεωγραφική ασυνέχεια, την απομόνωση και κατά συνέπεια την αδυναμία διαμόρφωσης της τοπικής αγοράς ως ενιαίου επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Αυτό το χαρακτηριστικό αναπόφευκτα δημιουργεί και αδυναμίες στην επίτευξη οικονομίας κλίμακας, μείωσης του κόστους και μεγέθυνσης των επιμέρους δραστηριοτήτων που συνθέτουν την ιδιαίτερη εικόνα της επιχειρηματικότητας των Κυκλάδων.

Τα παραπάνω χαρακτηριστικά δημιουργούν επιπτώσεις στη συνοχή της γεωγραφικής ενότητας των Κυκλάδων και ορατές ανισότητες, δεδομένων των έντονων διαφοροποιήσεων μεταξύ των νησιών, ως προς το μέγεθος, τον πληθυσμό και τον βαθμό ανάπτυξης. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι Κυκλάδες και τα προβλήματα που καλούνται να επιλύσουν συνδέονται οπωσδήποτε με τη νησιωτικότητα και ενδεικτικά με τις υποδομές, την εκπαίδευση, την ύδρευση, τη διαχείριση απορριμμάτων και λυμάτων, την προστασία του περιβάλλοντος, την προστασία, διάσωση και διατήρηση του αρχιτεκτονικού κεφαλαίου, τη μείωση του βαθμού εξάρτησης από τον τουρισμό κ.ά.

Στον τομέα των υποδομών, τα έργα που έχουν υλοποιηθεί και αυτά που υλοποιούνται έχουν συμβάλει μερικώς στην άμβλυνση ορισμένων από τα θέματα που αντιμετωπίζουν οι Κυκλάδες στην επιχειρηματική και κοινωνική καθημερινότητα, ωστόσο τα ελλείμματα παραμένουν, επηρεάζοντας αρνητικά την ποιότητα της ζωής και των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους επισκέπτες και τους πολίτες.

Κοιτάζοντας το μέλλον, εκτιμούμε ότι θα χρειαστεί να ενισχυθούν οι υποδομές κρουαζιέρας σε ορισμένα νησιά, καθώς αυτή η αγορά μεταλλάσσεται και ενδεχομένως θα συμπεριλάβει και άλλους προορισμούς στο άμεσο μέλλον. Οπωσδήποτε, θα πρέπει να δούμε άμεσα τον επανασχεδιασμό των ακτοπλοϊκών συνδέσεων και τη λειτουργικότητά τους σε επίπεδο διασυνδέσεων, τόσο μεταξύ τους όσο και με τα αεροπορικά δρομολόγια.

Μια εξίσου σημαντική πρόκληση που αντιμετωπίζουμε είναι η τόνωση της αγοράς εργασίας, αφού ορισμένα από τα νησιά μας εμφανίζουν αρκετά υψηλούς δείκτες ανεργίας. Στην κατεύθυνση αυτή, έχουμε δώσει –και θα συνεχίσουμε να δίνουμε– ιδιαίτερο βάρος στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και των δεξιοτήτων του παραγωγικού δυναμικού. Στις νέες δεξιότητες που επιβάλλονται από το ανταγωνιστικό περιβάλλον θεωρούμε ότι πρέπει να περιλαμβάνονται η προσωπική ανάπτυξη, η δημιουργικότητα, το επιχειρηματικό πνεύμα, η καινοτομία, η ανταλλαγή γνώσεων για την επίτευξη ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος.

Ως προς την καινοτομία, ο ρόλος της αναμένεται να έχει θετικά αποτελέσματα ως προς τη δημιουργία απασχόλησης, και μάλιστα με έμφαση στους νέους, τα νέα επαγγέλματα και τις νέες δεξιότητες. Προς αυτή την κατεύθυνση, προκύπτει η ανάγκη για τη διασύνδεση και συνεργασία εκπαιδευτικών και ερευνητικών οργανισμών με τις επιχειρήσεις. Επιπλέον, η διασύνδεση της καινοτομίας με παραδοσιακά επαγγέλματα, τεχνικές, μεθόδους παραγωγής και προϊόντα στις Κυκλάδες μπορεί να αποτελέσει σημαντικό συστατικό για τη δημιουργία σημαντικού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος στο πλαίσιο της διαφοροποίησης.