Οι υπαίτιοι της χρεοκοπίας

 

Σαν σήμερα, πριν από ακριβώς 7 χρόνια, ο τότε πρωθυπουργός ανακοίνωνε με διάγγελμά του από το ακριτικό Καστελόριζο την προσφυγή της χώρας μας στον μηχανισμό στήριξης. Τρία μνημόνια μετά και με το Ελληνικό Δημόσιο να παραμένει αποκλεισμένο από τις αγορές, θα ανέμενε κανείς να μην αναζητούνται ακόμη οι υπαίτιοι της ελληνικής χρεοκοπίας. Τα οικονομικά στοιχεία δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αμφιβολιών…

 

Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το δημόσιο χρέος της Ελλάδας έκλεισε το 2009 ακριβώς 100 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ υψηλότερα από ό,τι το 1981 (126,7% έναντι 26,7% του ΑΕΠ).

Εν ολίγοις, σε χρονική διάρκεια μικρότερη της τριακονταετίας, ένα ολόκληρο ΑΕΠ φορτώθηκε ως δημόσιο χρέος στις επόμενες γενιές των Ελλήνων.

Πιο συγκεκριμένα, το δημόσιο χρέος μας:
– Την περίοδο 1980-1993 αυξήθηκε σχεδόν γραμμικά. Από λιγότερο από 25% σε 100% του ΑΕΠ.
– Την περίοδο 1994-2008 σταθεροποιήθηκε περίπου στο 100-110% του ΑΕΠ.
– Το 2009, λόγω και της ύφεσης, έκλεισε πάνω από το 125% του ΑΕΠ.

 

Ουσιαστικά πτωχευμένοι από το 1990

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, το έλλειμμα στο ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης έφτασε ή ξεπέρασε το 10% του ΑΕΠ:
– Το 1982 και το 1985.
– Την τριετία 1988-1990.
– Τη διετία 2008-2009.

Με εξαίρεση το 1983, όλες οι χρονιές της πρώτης οκταετίας του Ανδρέα Παπανδρέου ήταν δημοσιονομικά άφρονες, με ελλείμματα από 7,5% έως και 18% του ΑΕΠ.

Μάλιστα, η τεράστια βουτιά που φαίνεται να έκανε το έλλειμμα από το 1988 στο 1989 καθιστά ήσσονος σημασίας το τι ακριβώς εννοούσε ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ με το πολυσυζητημένο σύνθημα «Τσοβόλα, δώσ’ τα όλα»…

Παρομοίως, έστω κι αν δεν διαθέτουμε στοιχεία από την Παγκόσμια Τράπεζα για την περίοδο τουΚωνσταντίνου Μητσοτάκη (1990-1993), σοκάρει η διαπίστωση ότι, τη χρονιά που γινόταν τελικά πρωθυπουργός, το δημοσιονομικό έλλειμμα έκλεινε μια ανάσα από το… 20% του ΑΕΠ! Επιβεβαιώνοντας έτσι –σε συνδυασμό και με το μέγεθος του δημοσίου χρέους– τον ισχυρισμό του ότι η Ελλάδα είχε ουσιαστικά πτωχεύσει όταν αναλάμβανε τα ηνία της…

Τέλος, παρατηρώντας προσεκτικά την καμπύλη με τα δημοσιονομικά ελλείμματα της περιόδου 1980-2009, μπορούμε να δούμε πώς ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός της διετίας 2008-2009 παρομοιάζει με εκείνον της τριετίας 1988-1990. Με την ιστορία να επαναλαμβάνεται σαν φάρσα, με διαφορά είκοσι χρόνων, για τη χρεοκοπημένη Ελλάδα…

 

Χωρίς υποτιμήσεις λόγω ευρώ

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών:

– Το 1985 πλησίασε το 7% του ΑΕΠ.

– Το 1994 είχε ουσιαστικά εξαλειφθεί.

– Από το 1995, όμως, άρχισε να αυξάνεται εκ νέου, φτάνοντας στο 7,5% του ΑΕΠ το 2000.

– Την περίοδο 2001-2004 μειώθηκε ελαφρώς σε σχέση με το 2000.

– Έκτοτε, όμως, ακολούθησε γραμμική αύξηση, για να ξεπεράσει το 10% του ΑΕΠ το 2006 (όπως και το 2009) και να πλησιάσει το απίστευτο 15% του ΑΕΠ τη διετία 2007-2008.

Κανονικά, ήδη από το 2005 θα έπρεπε να είχε ηχήσει καμπανάκι για την ελληνική οικονομία λόγω του ελλείμματος στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της. Δεδομένου ότι, ακριβώς είκοσι χρόνια πριν, ένα μικρότερο έλλειμμα στο ίδιο ισοζύγιο είχε προκαλέσει μια σημαντική, εφάπαξ υποτίμηση του νομίσματος της. Με την ασφάλεια του ευρώ να αποκοιμίζει τους πάντες όμως, έμελλε να περάσει απαρατήρητη η εγκατάλειψη των προσπαθειών της Ελλάδας εντός της Ευρωζώνης για τον περιορισμό του. Σε βαθμό ώστε να μη σημάνει συναγερμός ούτε την περίοδο 2006-2009, των διψήφιων ποσοστών του κρίσιμου ελλείμματος ως προς το ελληνικό ΑΕΠ…

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Το 1990, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης παραλάμβανε την Ελλάδα ουσιαστικώς χρεοκοπημένη από τον Ανδρέα Παπανδρέου. Με ένα δημόσιο χρέος που ήταν αδύνατον να εξυπηρετηθεί, αν ληφθούν υπόψη και οι εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου που αναπόφευκτα θα κατέπιπταν, καθώς και η αρνητική δυναμική που προσέδιδε ένα δημοσιονομικό έλλειμμα σχεδόν 20% του ΑΕΠ.

Χάρις όμως στους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, κυρίως της οκταετίας του Κώστα Σημίτη (1996-2004), ο λόγος του δημοσίου χρέους ως προς το ΑΕΠ σταθεροποιήθηκε και η τυπική χρεοκοπία αποφεύχθηκε.

Ιδιαίτερα, η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωζώνη το 2001 κατέστησε και τα υπόλοιπα μέλη της μέρος του ελληνικού δημοσιονομικού προβλήματος. Με αποτέλεσμα, όταν αυτό επανήλθε στην επιφάνεια λόγω της ύφεσης και του δημοσιονομικού εκτροχιασμού της τελευταίας διετίας του Κώστα Καραμανλή (2008-2009), να υποχρεωθούν να δανείσουν τη χώρα μας για να προστατευθούν από την άτακτη χρεοκοπία ενός νομισματικού τους εταίρου.

Εκτός ευρώ, άλλωστε, η απώλεια ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας, όπως αποτυπώνεται ανάγλυφα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της, θα είχε οδηγήσει σε μια μεγάλη υποτίμηση της δραχμής, προτού το έλλειμμα στο συγκεκριμένο ισοζύγιο ξεφύγει πάνω από το 10% του ελληνικού ΑΕΠ την τελευταία τετραετία του Κώστα Καραμανλή (2006-2009).