Οικονομική Επιθεώρηση, Αύγουστος 2021, τ. 1009

Αθλητισμός του Χρήστου Αναγνωστόπουλου*

Ο κόσμος του αθλητισμού σημαίνει πολλά περισσότερα από αναψυχή και διασκέδαση. Ο ίδιος ο αθλητισμός επηρεάζει τη ζωή μας σε πολλαπλά επίπεδα: πολιτιστικό, κοινωνικό, εθνικό, επαγγελματικό και, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, σε επιχειρηματικό και οικονομικό επίπεδο.

Όλο και περισσότεροι εξ όσων μετέχουν σε αυτό που αποκαλούμε αθλητικό «οικοσύστημα» προσπαθούν να εντάξουν –με ποικίλους τρόπους– τον αθλητισμό στη ζωή τους, καθώς και να ευθυγραμμίσουν τις δραστηριότητές τους με αυτόν: από τις ομοσπονδίες, τις ομάδες και τους συλλόγους, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τους διάφορους χορηγούς και συνεργάτες, έως τους κατασκευαστές ειδών ένδυσης και ηλεκτρονικών ειδών. Από μια απλή δημοφιλή δραστηριότητα αναψυχής ή χόμπι, λοιπόν, η εξέλιξη του αθλητισμού σε οικοσύστημα με ποικίλους φορείς και διαφορετικά επίπεδα εμπλοκής έχει αποτελέσει πόλο έλξης για τις λεγόμενες «βιομηχανίες του μέλλοντος», στις οποίες κυριαρχεί η τάση της καινοτομίας και της ψηφιοποίησης· μιλάμε, με άλλα λόγια, για τη Βιομηχανική Επανάσταση 4.0. Αυτού του είδους οι εξελίξεις έχουν μετασχηματίσει όχι μόνο τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται τα αθλήματα, αλλά κυρίως το πώς αυτά βιώνονται από τους πρωταγωνιστές (αθλητές, προπονητές, διαιτητές, θεατές, διοικητικούς κ.ο.κ.). Μια απλή παρατήρηση θα φανερώσει για τον τομέα αυτόν ένα επίπεδο εξέλιξης σχεδόν ασύλληπτο σε σύγκριση με την προηγούμενη εικοσαετία.

Πράγματι, η προσέλκυση επενδύσεων στο πεδίο του αθλητισμού συνιστά ένα παγκόσμιο φαινόμενο, ενώ τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια τάση για συνεχή ανάπτυξη και επέκταση του εύρους των τεχνολογικών και καινοτόμων εφαρμογών στον συγκεκριμένο τομέα (φαινόμενο που στην αγγλική αποκαλούμε «sportstech»). Σύμφωνα με την Global SportsTech VC Report 2020, κατά την πενταετία 2015-2020 περισσότερα από 19,2 δισ. δολάρια ΗΠΑ έχουν επενδυθεί παγκοσμίως στις sportstech, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να «ευθύνονται» για το 60% σχεδόν του ποσού αυτού· την ίδια στιγμή, τρεις από τις πέντε μητροπόλεις των επενδύσεων αυτών έχουν ασιατικές καταβολές. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι ποσοστό 44% των επενδύσεων αφορούν τον τομέα «Fans & Content» (δηλαδή τεχνολογίες που έχουν σχέση με τους φιλάθλους και τη δημιουργία αθλητικού περιεχομένου), ενώ 4,6 δισ. δολάρια ΗΠΑ έχουν επενδυθεί στον τομέα «Φυσικής Κατάστασης & Εκγύμνασης» (Fitness & Workout).

Εκτός του παραδοσιακού επενδυτικού σχεδιασμού στον αθλητικό τομέα, που αφορά τις υποδομές αλλά και τα επιχειρησιακά και λειτουργικά κόστη, μελετούμε[1] τόσο την ετοιμότητα του διοικητικού προσωπικού στους αθλητικούς οργανισμούς όσο και τις τάσεις των επενδύσεων σε τεχνολογίες αιχμής. Οι τελευταίες συνδράμουν στη δημιουργία νέων ευκαιριών και στη βελτίωση των υφιστάμενων προσδοκιών όσον αφορά είτε τις επιδόσεις είτε την εφαρμογή ποικίλων «βιομηχανικών» και γνωστικών αντικειμένων στον αθλητισμό. Άλλωστε, η τεχνολογία και η καινοτομία στον τομέα αυτόν τον έχει καταστήσει –και δύναται να τον καταστήσει ακόμη περισσότερο– ένα ελκυστικό «εργαλείο» προσέλκυσης αθλητών-συμμετεχόντων, θεατών, συνδρομητών, χορηγών και, κυρίως, επενδυτών.

Η αθλητική βιομηχανία συνεχίζει να αναπτύσσεται με αξιοσημείωτο ρυθμό – συγκεκριμένα, παρουσιάζει σταθερή και συνεχή τάση αύξησης 4,3% σε ετήσια βάση από το 2014 μέχρι και σήμερα. Μολονότι αναμένεται η τάση αυτή να διαταραχθεί αισθητά από τις επιπτώσεις της πανδημίας, εντούτοις δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο αθλητισμός σε επαγγελματικό επίπεδο θα συνεχίσει να επεκτείνεται ανά την υφήλιο και ταυτοχρόνως να γίνεται πιο εξωστρεφής σε τομείς που άπτονται της κοινωνίας, της καινοτομίας και του επιχειρείν.

Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι η βιομηχανία του αθλητισμού υπήρξε ανέκαθεν πρωτοπόρος στην καινοτομία· απόδειξη αυτού αποτελεί και η πρόσφατη Οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με την απόφαση να συμπεριληφθεί ο αθλητισμός σε 100 περιοχές-κλειδιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως κύρια προτεραιότητα της Στρατηγικής Έξυπνης Εξειδίκευσης, γνωστής ως Smart Specialization Strategy (άλλως S3), η οποία ρητώς αναφέρει τον αθλητισμό ως «πεδίο οικονομικής ανάπτυξης και καινοτομίας».[2] Σε ένα πεδίο όπου ένα και μόνο δευτερόλεπτο θα μπορούσε να κάνει τη διαφορά μεταξύ μιας αξιοσημείωτης επιτυχίας και μιας αποτυχίας, η συνεχής προσπάθεια για βελτίωση είναι αδιάλειπτη. Ωστόσο, η τεχνολογία παρέμεινε περιορισμένη σε ορισμένες πτυχές του αθλητισμού και αγκαλιάσθηκε πλήρως μόνο από λίγους. Τα τελευταία χρόνια όμως κάτι έχει αλλάξει. Η τεχνολογία αιχμής και η εφαρμογή της στον αθλητισμό δεν είναι απλώς πολυτέλεια, αλλά καταλύτης και απαραίτητο συστατικό της επιτυχίας, η οποία προκύπτει με τον συνδυασμό επαγγελματικής και επιστημονικής καθοδήγησης. Όλοι οι μετέχοντες στο αθλητικό οικοσύστημα αναζητούν την επόμενη καινοτόμο λύση προκειμένου να επιτύχουν περισσότερες νίκες, περισσότερα έσοδα, περισσότερα μέλη, πιο βιώσιμες υποδομές κ.ο.κ.

Ενώ λοιπόν τα οφέλη είναι αναρίθμητα, εκείνο που θα πρέπει να υπογραμμίσουμε είναι η καταλυτική συνδρομή του αθλητισμού στην τεχνολογική ανάπτυξη. Για παράδειγμα, η χρήση της τεχνολογίας στην προπόνηση είναι η αιτία της μείωσης των τραυματισμών ή ακόμη και του έγκαιρου εντοπισμού τους. Στο ίδιο πλαίσιο, η εφαρμογή τεχνολογιών αιχμής στον επαγγελματικό αθλητισμό οδηγεί στον μετασχηματισμό τους σε καταναλωτικά προϊόντα (έξυπνα ρολόγια, εφαρμογές μηχανοκίνητου αθλητισμού στην αυτοκινητοβιομηχανία κ.λπ.).

Το κύμα επενδύσεων σε τεχνολογίες αιχμής, καθώς και τα επενδυτικά προγράμματα από επιταχυντές και επενδυτικές πρωτοβουλίες στον τομέα της τεχνολογίας, έχουν επίσης αρχίσει να αναπτύσσονται και στη χώρα μας. Λόγου χάριν, άξιο αναφοράς είναι το Elevate Greece, το οποίο στοχεύει στη χαρτογράφηση νεοφυών επιχειρήσεων και στην υποστήριξη της ανάπτυξής τους, με απώτερο σκοπό την ανάδειξη ενός ισχυρού οικοσυστήματος καινοτομίας. Ωστόσο, από τις πλέον των 370 νεοφυών επιχειρήσεων που έχουν μέχρι σήμερα λάβει επίσημη πιστοποίηση από την αρμόδια αρχή του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, καθώς και από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας (ΓΓΕΚ), μόνο 6-7 έχουν κάποια σχέση με τον τομέα του αθλητισμού.

Σε συνδυασμό με την ευρεία αθλητική μεταρρύθμιση που πραγματοποιείται τα τελευταία χρόνια, οι τεχνολογίες αιχμής στον αθλητισμό και οι επενδύσεις σε αυτές αποτελούν, κατά την άποψή μου, τεράστια ευκαιρία για την ενεργή και δυναμική παρουσία της χώρας μας όχι μόνο στον αθλητικό τομέα και στην εξέλιξή του, αλλά πολύ περισσότερο για το φάσμα των επενδύσεων που μπορεί να προσελκύσει η χώρα μας στον τομέα αυτόν – με πολύ σημαντικό, ασφαλώς, οικονομικό αντίκτυπο. Άλλωστε, ας μην ξεχνάμε ότι, παράλληλα με το αυξανόμενο επενδυτικό ενδιαφέρον, δημιουργούνται σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης των νεοπαγών επιχειρήσεων, όπως επίσης και προγραμμάτων εκκόλαψης αυτών – εξάλλου, στη διεθνή πρακτική αρκετές φορές χρηματοδοτούνται και από τις ίδιες τις επαγγελματικές αθλητικές ομάδες και συνομοσπονδίες, προσελκύοντας έτσι περαιτέρω επενδυτικά κεφάλαια· ως χαρακτηριστικά παραδείγματα αναφέρονται: Arsenal Innovation Lab, Barca Innovation Hub, UEFA Innovation Hub.

Στο πλαίσιο αξιοποίησης των τεχνολογιών αιχμής στον αθλητικό τομέα, οι επιλογές δύνανται να καλύπτουν μια ευρεία γκάμα εφαρμογών. Ενδεικτικά, η Deloitte[3] κάνει λόγο για επτά πολλά υποσχόμενες τάσεις, που σχετίζονται με:

  • Ανάλυση δεδομένων
  • Πολυμέσα
  • Αισθητήρια όργανα για βελτίωση απόδοσης
  • «Το Στάδιο του Μέλλοντος»
  • Εμπειρία και αλληλεπίδραση με φιλάθλους
  • Νέες τεχνολογίες στη διαφήμιση
  • eSports

Είναι αλήθεια ότι ο αθλητισμός στην Ελλάδα έχει ανάγκη επίλυσης πολλών ενδογενών προβλημάτων, που τον καθιστούν αναξιόπιστο και προβληματικό. Εντούτοις, παραμένει ένας κλάδος με τεράστιες δυνατότητες εφαρμογής καινοτόμων ιδεών, μερικές από τις οποίες ενδεχομένως να συνεισφέρουν και στην επίλυση των πολλαπλών του προβλημάτων.

 

*Ο Δρ Χρήστος Αναγνωστόπουλος είναι Αναπληρωτής Κοσμήτορας Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων στο University of Central Lancashire Κύπρου. Αρθρογραφεί θέματα που αφορούν στη διακυβέρνηση, διαχείριση και επιχειρηματικότητα στον αθλητισμό.

[1] Mathieu Winand και Christos Anagnostopoulos, «Get ready to innovate! Staff’s disposition to implement service innovation in non-profit sport organisations», International Journal of Sport Policy and Politics, 9:4 (2017), σσ. 579-595, DOI: 10.1080/19406940.2017.1308418.

[2] EU Regional development and the SHARE initiative (https://ec.europa.eu/sport/policy/economy/share_en).

[3] Βλ. https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/il/Documents/finance/sport_tech_report_short.pdf.